Makrondan “ikibaşlı oyun” – BAXIŞ BUCAĞI

Aİ-nin Rusiya ilə danışıq aparanını kim olacaq?

Avropa yalnız Aİ-nin danışıqlar masasında yer alacağı təqdirdə Ukraynanın mümkün NATO üzvlüyü kimi "qırmızı xətlərini" müdafiə edə biləcək. Avropa Birliyi ölkələri Ukrayna danışıqlarında Aİ-nin maraqlarını təmsil etmək üçün xüsusi danışıq aparan təyin etmək imkanını müzakirə edirlər. Politico-nun verdiyi məlumata görə, Brüssel ABŞ-ın Avropanın mövqeyini nəzərə almadan Rusiya ilə razılığa gələ biləcəyindən qorxur. Fransa və İtaliya bu ideyanı irəli sürüblər. Müzakirələrlə tanış olan üç diplomat və rəsminin sözlərinə görə, təklif artıq Avropa Komissiyası və bir neçə Aİ üzv dövləti tərəfindən dəstəklənib.

Mövqeyi dəstəkləyənlər vurğulayırlar ki, Avropa yalnız danışıqlarda birbaşa iştirak edəcəyi təqdirdə öz "qırmızı xətlərini", xüsusən də Ukraynanın gələcək NATO üzvlüyü məsələsini müdafiə edə biləcək. Bu ideya ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının vasitəçiliyi ilə ABŞ və Rusiya arasında ikitərəfli əlaqələr fonunda nəzərdən keçirilir. Avropa paytaxtları artıq dördüncü ilini yaşayan Rusiya-Ukrayna müharibəsinin mümkün həllində fəal rol oynamaq istəklərini nümayiş etdirməyə çalışırlar.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron və İtaliya Baş naziri Corco Meloni son həftələrdə Ağ Evin sülh təşəbbüslərində irəliləyişin olmamasına baxmayaraq, Vladimir Putin və onun ətrafındakılarla diplomatik kanalların açılmasına çağırıblar. Eyni zamanda, Aİ ölkələri arasında belə bir addımın məqsədəuyğunluğu ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqları qalmaqdadır. Tənqidçilər hesab edirlər ki, danışıqlar aparan şəxsin təyin edilməsi Rusiyanın vicdanla danışıqlar aparmaq istəyi barədə yanlış təəssürat yarada bilər. Onlar iddia edirlər ki, Kreml Rusiya qüvvələrinin hərbi yolla ələ keçirə bilmədiyi Ukrayna ərazilərinin təhvil verilməsində israr etməyə davam edir.

Aİ-nin danışıqlarda mümkün iştirak formatı ilə bağlı da müzakirələr aparılır. Danışıqlar aparan şəxsin yalnız Aİ-ni, yoxsa Böyük Britaniya da daxil olmaqla daha geniş tərəfdaşlar koalisiyasını təmsil edəcəyi müzakirə mövzusudur. Vəzifənin diplomatik səviyyəsi və hesabatlılıq mexanizmi də qeyri-müəyyən olaraq qalır. Xüsusi nümayəndə ideyası ilk dəfə ötən ilin mart ayında Aİ sammitində müzakirə olunmuşdu, lakin heç bir qərar qəbul edilməyib. Avropa Birliyinin Xarici İşlər üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas əvvəllər Ukraynanın gələcəyi ilə bağlı danışıqlarda əsas rol oynamalı olduğunu bildirmişdi.

Bu arada, qeyri-rəsmi müzakirələrdə İtaliyanın keçmiş Baş naziri Mario Draqi və Finlandiya prezidenti Aleksandr Stubb potensial namizədlər kimi qeyd olunub. Lakin iki Aİ rəsmisi hazırda xüsusi danışıqçı vəzifəsinin mövcud olmadığını və namizədlər haqqında müzakirələrin vaxtından əvvəl olduğunu vurğulayıb. Xatırladaq ki, G7 liderləri Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı şəxsi dəstəyini təmin etmək üçün gələn həftə Davosda ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşəcəklər.

V.VƏLİ