Sülh razılaşdırılıb ŞƏRH

Cənubi Qafqaz regionunda uzun illər davam edən gərginlikdən sonra Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh prosesində mühüm mərhələnin keçildiyi bildirilir. Rəsmi açıqlamaya görə, iki ölkə arasında sülh sazişi yalnız danışıqlar səviyyəsində qalmayıb, sənəd yeddi ay əvvəl paraflanıb və tərəflər tərəfindən birgə bəyanat qəbul olunub. Bu isə o deməkdir ki, sülh prosesi artıq konkret hüquqi çərçivə üzərində qurulub və tərəflər əsas prinsiplər üzrə razılığa gəliblər.

Azərbaycan və Ermənistan arasında münaqişə onilliklər boyu regionun siyasi və təhlükəsizlik mühitinə ciddi təsir göstərib. Xüsusilə 2020-ci ildə baş verən İkinci Qarabağ Müharibəsi regionda yeni reallıqlar formalaşdırdı. Müharibədən sonra imzalanan 10 noyabr 2020 üçtərəfli bəyanatı atəşkəsin təmin olunmasına və tərəflər arasında sülh danışıqlarının başlanmasına zəmin yaratdı.

Diplomatik praktikada “paraflama” tərəflərin sənədin məzmunu üzrə prinsipial razılığa gəldiyini göstərir. Yəni sülh sazişinin paraflanması tərəflərin əsas müddəalar üzərində razılaşdığını və sənədin imzalanması üçün son mərhələyə yaxınlaşdığını göstərir. Birgə bəyanatın qəbul olunması isə tərəflərin sülh prosesinə sadiqliyini nümayiş etdirən siyasi addım kimi qiymətləndirilir.

Mütəxəssislərin fikrincə, Azərbaycan və Ermənistan arasında razılaşdırılan sülh sazişi bir neçə mühüm istiqaməti əhatə edir. Bu istiqamətlərə qarşılıqlı olaraq ərazi bütövlüyünün tanınması, dövlət sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiyası, regionda nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması, həmçinin uzunmüddətli təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunması daxildir.

Ekspertlər hesab edir ki, sülh sazişinin tam şəkildə imzalanması regionda yeni siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq imkanları yarada bilər. Nəqliyyat dəhlizlərinin açılması, ticarət əlaqələrinin genişlənməsi və regional layihələrin həyata keçirilməsi Cənubi Qafqazın inkişafına müsbət təsir göstərə bilər.

Analitiklərin qənaətinə görə, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün əldə olunması təkcə iki ölkə üçün deyil, bütün region üçün yeni mərhələnin başlanğıcı ola bilər. Uzun illər davam edən münaqişənin aradan qalxması Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmlənməsinə və qarşılıqlı əməkdaşlığın genişlənməsinə yol aça bilər.

Siyasi müşahidəçilər bildirirlər ki, paraflanmış sülh sazişi tərəflərin siyasi iradəsinin göstəricisidir və bu prosesin yekun imza mərhələsinə çatması regionda davamlı sülhün formalaşmasına mühüm töhfə verə bilər.

Toğrul Rəhimli

YAP Sədərək rayon təşilatının mühasibi