Azərbaycan–Türkiyə müttəfiqliyinin strateji zirvəsi - ŞƏRH

Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər tarixən qardaşlıq, dostluq və qarşılıqlı dəstək prinsipləri üzərində qurulmuşdur. İki dövlət arasında əlaqələr müstəqillik dövründə daha da inkişaf etmiş, siyasi, iqtisadi, hərbi və humanitar sahələrdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Bu münasibətlərin zirvə nöqtələrindən biri 15 iyun 2021-ci ildə Şuşa şəhərində imzalanmış Şuşa Bəyannaməsidir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyə arasında müttəfiqlik münasibətlərini rəsmiləşdirən mühüm sənəd kimi tarixə düşmüşdür. Bəyannamə təkcə iki ölkə arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsini müəyyən etməmiş, həm də regionun gələcək inkişafı üçün mühüm siyasi və geosiyasi əhəmiyyət qazanmışdır.Şuşa Azərbaycan xalqının mədəniyyət beşiyi hesab olunur. Şəhərin 2020-ci ildə işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfərin ən mühüm hadisələrindən biri olmuşdur. Məhz belə bir məkanda imzalanan Şuşa Bəyannaməsi sənədin siyasi və mənəvi əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Şuşa şəhəri türk dünyasının mədəniyyət mərkəzlərindən biri kimi qəbul edilir. Buna görə də bəyannamənin məhz burada imzalanması Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının sarsılmazlığını nümayiş etdirmişdir. Şuşa Bəyannaməsində tərəflərin suverenliyi, müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına qarşılıqlı hörmət bir daha təsdiqlənmişdir. Sənəd siyasi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsini, beynəlxalq təşkilatlarda birgə fəaliyyəti və qarşılıqlı dəstəyi nəzərdə tutur. Bəyannamənin ən mühüm istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsidir. Tərəflərdən birinə qarşı təhlükə yarandığı halda birgə məsləhətləşmələrin aparılması və lazımi tədbirlərin görülməsi nəzərdə tutulur. Bu müddəa iki ölkə arasındakı strateji müttəfiqliyin real məzmununu ortaya qoyur.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, Türkiyə və Azərbaycan arasında münasibətlər dünyada analoqu olmayan qardaşlıq nümunəsidir. Prezident qeyd etmişdir ki, Şuşa Bəyannaməsi gələcək nəsillər üçün etibarlı əməkdaşlıq platforması yaradır. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da çıxışlarında Şuşa Bəyannaməsinin iki dövlət arasında münasibətləri yeni mərhələyə yüksəltdiyini bildirmiş, “Bir millət, iki dövlət” prinsipinin bu sənəddə öz real təcəssümünü tapdığını vurğulamışdır.

Azərbaycan və Türkiyə enerji sektorunda uzun illərdir uğurlu tərəfdaşlıq həyata keçirirlər. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və TANAP layihələri dünya enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə vermişdir. Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Xüsusilə alternativ enerji mənbələrinin inkişafı, investisiya layihələrinin artırılması və iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsi sənədin əsas istiqamətlərindəndir. Bəyannamədə regionun nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsi mühüm yer tutur. Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərbaycan, Türkiyə və bütövlükdə region üçün yeni iqtisadi imkanlar yarada bilər. Bu dəhliz Türk dünyasının inteqrasiyasını gücləndirməklə yanaşı, beynəlxalq ticarət yollarının inkişafına və yükdaşımaların artmasına da mühüm töhfə verəcəkdir.

Azərbaycan və Türkiyə xalqları ortaq tarixə, dilə və mədəniyyətə malikdir. Buna görə də humanitar əməkdaşlıq iki ölkə münasibətlərində xüsusi yer tutur. Təhsil, elm, mədəniyyət, gənclər siyasəti və idman sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi Şuşa Bəyannaməsinin prioritet istiqamətlərindəndir. Ortaq mədəni irsin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından bu əməkdaşlıq mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlərin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoymuş tarixi sənəddir. Bu sənəd iki dövlətin siyasi iradəsini, ortaq maraqlarını və gələcək hədəflərini əks etdirir.
Bəyannamə regionda sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin möhkəmlənməsinə, iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə və Türk dünyasının inteqrasiyasına mühüm töhfə verir. Bu baxımdan Şuşa Bəyannaməsi yalnız Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, bütövlükdə region üçün strateji əhəmiyyət daşıyan sənəd kimi tarixdə qalacaqdır.

Vəli Sərxanlı

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı