ORTAQ DƏYƏRLƏR, GÜCLÜ TƏRƏFDAŞLIQ - ŞƏRH

2026-cı il iyulun 31-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Qırğızıstan Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin tarixində mühüm siyasi hadisə kimi yadda qaldı. Səfər çərçivəsində Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarov ilə keçirilən təkbətək və geniş tərkibdə görüşlər, imzalanan əməkdaşlıq sənədləri, eləcə də dövlət başçılarının mətbuata verdikləri bəyanatlar iki qardaş ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın yeni məzmun və keyfiyyət mərhələsinə yüksəldiyini nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat yalnız ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyətini deyil, həm də gələcək inkişaf istiqamətlərini, regional əməkdaşlıq perspektivlərini və Türk dünyasının inteqrasiyası ilə bağlı Azərbaycanın strateji baxışını əks etdirən mühüm siyasi sənəd xarakteri daşıdı.

Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər tarixi dostluq, qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq milli-mənəvi dəyərlər üzərində formalaşıb. Hər iki xalqı bir-birinə bağlayan ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər dövlətlərarası münasibətlərin də möhkəm təməlini təşkil edir. Son illərdə yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi, müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq mexanizmlərinin genişlənməsi və siyasi dialoqun davamlı xarakter alması Azərbaycan–Qırğızıstan əlaqələrinin dinamik inkişafını təmin edən əsas amillərdən biridir.

Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan arasında münasibətlər bu gün artıq klassik diplomatik əlaqələr çərçivəsini aşaraq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Bu əməkdaşlıq modeli qarşılıqlı etimad, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq və ortaq maraqlara əsaslanır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında səsləndirilən fikirlər göstərdi ki, hər iki ölkə regional və beynəlxalq məsələlərdə bir-birinin mövqeyini dəstəkləyir, beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə sadiq qalır və suverenlik, ərazi bütövlüyü, dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq kimi prinsipləri xarici siyasətlərinin əsas prioritetləri hesab edir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğuladı. Bildirildi ki, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, sənaye kooperasiyasının genişləndirilməsi, kənd təsərrüfatı, energetika, rəqəmsal texnologiyalar və logistika sahələrində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verəcəkdir. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, müasir nəqliyyat infrastrukturu və Qırğızıstanın Mərkəzi Asiyada artan iqtisadi potensialı yeni iqtisadi əməkdaşlıq imkanları yaradır.

Bəyanatda Orta Dəhliz layihəsinin strateji əhəmiyyətinə xüsusi diqqət yetirildi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Avropa ilə Asiyanı birləşdirən bu beynəlxalq nəqliyyat marşrutu qlobal ticarətin təhlükəsiz və səmərəli həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycanın son illərdə dəmir yolu, avtomobil yolları, dəniz limanları və logistika infrastrukturuna qoyduğu böyük investisiyalar Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətini artırmışdır. Qırğızıstanın da bu marşrutda fəal iştirak etməsi bütövlükdə region ölkələrinin iqtisadi inkişafına və tranzit imkanlarının genişlənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.

Prezident İlham Əliyev Türk Dövlətləri Təşkilatının fəaliyyətinə də geniş yer ayıraraq bildirdi ki, Azərbaycan Türk dünyasının həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsini xarici siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri hesab edir. Onun sözlərinə görə, Türk Dövlətləri Təşkilatı yalnız ortaq tarix və mədəniyyət platforması deyil, eyni zamanda siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın, təhlükəsizlik məsələlərinin və humanitar əlaqələrin inkişaf etdirildiyi mühüm beynəlxalq təsisatdır. Azərbaycan və Qırğızıstan bu təşkilat çərçivəsində fəal əməkdaşlıq edərək türk dövlətlərinin beynəlxalq nüfuzunun daha da gücləndirilməsi istiqamətində birgə fəaliyyət göstərirlər.

Dövlət başçısı humanitar əməkdaşlığın əhəmiyyətini də xüsusi vurğuladı. Təhsil, elm, mədəniyyət, gənclər və idman sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın və dostluğun möhkəmlənməsinə xidmət edir. Universitetlər arasında əməkdaşlıq proqramlarının həyata keçirilməsi, tələbə mübadiləsinin artırılması, ortaq mədəni layihələrin təşkili və elmi tədqiqatların dəstəklənməsi gələcək nəsillərin inteqrasiyası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək məsələsi də ön plana çəkildi. Qeyd olundu ki, Azərbaycan və Qırğızıstan BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə və digər beynəlxalq platformalarda bir-birinin haqlı mövqeyini ardıcıl şəkildə dəstəkləyirlər. Bu qarşılıqlı siyasi həmrəylik dövlətlər arasında yüksək etimadın göstəricisidir və beynəlxalq münasibətlər sistemində ədalətli yanaşmanın təşviqinə xidmət edir.

Çıxış zamanı Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın regionda sülhün, sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdiyini diqqətə çatdırdı. O bildirdi ki, iqtisadi inkişaf, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq və regional inteqrasiya uzunmüddətli sabitliyin əsas təminatıdır. Bu baxımdan Qırğızıstan ilə həyata keçirilən birgə layihələr təkcə ikitərəfli münasibətlərə deyil, bütövlükdə Türk dünyasının iqtisadi və siyasi potensialının güclənməsinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanatda xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq strategiyasının müəyyənləşdirilməsi oldu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, qarşıdakı dövrdə investisiya fondlarının fəaliyyətinin genişləndirilməsi, sənaye müəssisələrinin yaradılması, nəqliyyat-logistika imkanlarının artırılması, yaşıl enerji, rəqəmsal transformasiya və innovasiya sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi prioritet istiqamətlərdən olacaqdır. Bu istiqamətdə atılacaq addımlar hər iki ölkənin iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinə və regional rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.

Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan xarici siyasətinin ardıcıllığını, etibarlılığını və strateji baxışını bir daha nümayiş etdirdi. Bu bəyanat göstərdi ki, Azərbaycan Türk dünyasında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi, regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın inkişaf etdirilməsi istiqamətində təşəbbüskar və etibarlı dövlət kimi çıxış edir. Qırğızıstan ilə formalaşan yüksək səviyyəli siyasi dialoq və strateji tərəfdaşlıq münasibətləri gələcək illərdə daha da möhkəmlənərək yeni iqtisadi, siyasi və humanitar layihələrin həyata keçirilməsinə geniş imkanlar yaradacaqdır.

Bütövlükdə, Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı il tarixli bəyanatı Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin bugünkü səviyyəsini əks etdirməklə yanaşı, Türk dünyasının gələcək inkişaf konsepsiyasına dair mühüm siyasi mesajlar verdi. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər bir daha təsdiq etdi ki, ortaq tarix, ortaq dəyərlər və qarşılıqlı etimad üzərində qurulan Azərbaycan–Qırğızıstan tərəfdaşlığı bundan sonra da regional sabitliyə, iqtisadi inteqrasiyaya və Türk dünyasının beynəlxalq nüfuzunun daha da artmasına mühüm töhfələr verəcəkdir.

Çinarə Nəbiyeva

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü.