​Milli kimliyin abidəsi: Naxçıvanın tarixi irsi dövlətçilik təfəkkürünün təməli kimi - ŞƏRH

Naxçıvanın çoxəsrlik zəngin tarixi və fərqli memarlıq məktəbi Azərbaycan xalqının milli-mənəvi varlığının, sivilizasiyalararası mövqeyinin və dövlətçilik ənənələrinin ən bariz təcəssümüdür. İqtisadi tərəqqi, genişmiqyaslı infrastruktur layihələri, sənaye potensialının artırılması və enerji təhlükəsizliyinin tam təmin edilməsi hər bir müasir dövlətin inkişafında müstəsna rol oynayır. Lakin bütün bu maddi-texniki nailiyyətlərin, modernləşmə addımlarının təməlində, heç şübhəsiz ki, xalqın milli kimliyi, ruhu, dili, ədəbiyyatı və tarixi dayanır. Tarixi irsini, köklərini unutmayan, görkəmli şəxsiyyətlərinin irsinə ehtiramla yanaşan və öz mədəniyyəti ilə qürur duyan millətlər gələcəyə daha inamla addımlaya bilirlər. Bu cəhətdən, Naxçıvandakı tarixi-mədəni abidələrin qorunması, mühafizəsi və layiqincə bərpası yalnız keçmişə hörmət deyil, həm də milli kimliyin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.
​ Tarixə nəzər saldıqda görürük ki, Naxçıvan təkcə bir coğrafi məkan deyil, həm də mühüm siyasi və mədəniyyət mərkəzi olmuşdur. Qüdrətli Atabəylər dövlətinin paytaxtı kimi çiçəklənən bu diyar dünya memarlıq xəzinəsinə misilsiz incilər bəxş etmişdir. Həmin dövrdən və növbəti əsrlərdən bizə miras qalan abidələr təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin universal dəyərləri sırasına daxildir. Şərq memarlığının zirvəsi hesab edilən Möminə xatun məqbərəsi bu böyük irsin ən möhtəşəm simvoludur. Bu cür əvəzsiz sənət əsərlərinin elmi əsaslarla bərpası, orijinal görkəminin saxlanılması şərti ilə konservasiya olunması və gələcək təhlükələrdən qorunması istiqamətində həyata keçirilən işlər dövlətin öz mədəni irsinə verdiyi yüksək dəyərin göstəricisidir.
​ Dahi memar Əcəmi Naxçıvaninin yaratdığı kərpic memarlığı məktəbi təkcə formasının möhtəşəmliyi ilə deyil, həm də üzərindəki həndəsi naxışlar, dərin fəlsəfi mənaya malik kitabələr və mühəndislik dəqiqliyi ilə əsrlərdir ki, insanlığı valeh edir. Naxçıvanda böyük sənətkarın şərəfinə abidənin ucaldılması və bu abidənin arxasında onun ölməz əsəri olan Möminə xatun məqbərəsinin ucalması rəmzi bir məna daşıyır. Bu, yaradıcı zəkaya, milli istedada və Azərbaycan xalqının genetik kodunu formalaşdıran dahiliyə verilən ən böyük qiymətdir. Əcəmi Naxçıvani məktəbi təkcə öz dövrünü deyil, özündən sonrakı bütün Şərq memarlığını təsir altında saxlamış, Azərbaycanın memarlıq şöhrətini dünyaya tanıtmışdır.
​ Naxçıvandakı tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və bərpası üzrə kompleks tədbirlərin görülməsi həm də böyük bir ideoloji xarakter daşıyır. Çünki sosial-iqtisadi inkişaf layihələri, tikilən yeni yollar, yaradılan sənaye parkları və enerji xətləri dövlətin fiziki gücünü göstərirsə, mədəni irsin bərpası onun mənəvi sütunlarını möhkəmləndirir. Bərpa işlərində müasir texnologiyalarla yanaşı, tarixi orijinallığın qorunması prinsiplərinin rəhbər tutulması Azərbaycanın beynəlxalq abidələri qoruma standartlarına tam sadiq olduğunu bir daha sübut edir. Bu yanaşma tarixi abidələrin sadəcə bir turist obyekti kimi deyil, canlı bir tarix dərsliyi, milli qürur mənbəyi kimi yaşamasını təmin edir.
​ Azərbaycan xalqı özünün zəngin tarixi, dünyamiqyaslı mədəniyyəti və bəşəriyyətə böyük töhfələr vermiş görkəmli şəxsiyyətləri ilə haqlı olaraq fəxr edir. Tarixin sınaqlarından keçərək bu günə qədər ucalan abidələrimiz xalqımızın yaradıcı ruhunun, yenilməz iradəsinin və yüksək estetik zövqünün sübutudur. Naxçıvan torpağında ucalan hər bir məqbərə, hər bir qala və hər bir körpü bizim bu torpaqlardakı əbədi varlığımızın möhrü, milli kimliyimizin sarsılmaz qalasıdır. Bu irsin göz bəbəyi kimi qorunması, bərpası və gələcək nəsillərə çatdırılması hər birimizin mənəvi borcu olmaqla yanaşı, müasir Azərbaycan dövlətinin həyata keçirdiyi mütərəqqi və uzaqgörən siyasətin ana xəttini təşkil edir. Keçmişinə sahib çıxan, mədəniyyətini uca tutan və milli ruhunu hər şeydən üstün tutan xalqın gələcəyi də hər zaman parlaq və sarsılmaz olacaqdır.
Asiman Babayev
YAP Şahbuz rayon təşkilatının məsləhətçisi