Müharibə yoxdursa, sülh də yoxdur - KİV nə yazır?

Yaxın Şərqdə artan münaqişə qlobal neft qiymətlərini bir barel üçün 95 dollardan yuxarı qaldırıb. Müşahidəçilər yanacaq qiymətlərinin artmasının inflyasiyanın sürətlənməsinə səbəb olacağını bildirirlər.

Əl-Cəzirə (Doha, Qətər)
ABŞ və İranın hücumları fonunda neft qiymətləri kəskin şəkildə yüksəlir

ABŞ və İran arasında 60 günlük atəşkəs avqustun ortalarında başa çatdıqdan sonra neft qiymətləri dəyişkən olaraq qalır və bu, dünya neft tədarükünün təxminən beşdə birinin sülh dövründə keçdiyi Hörmüz boğazında müharibədən əvvəlki gəmiçilik səviyyələrinə qayıtmaq ümidlərini puça çıxarır.

"Neft bazarı getdikcə daha çox inanır ki, boğazdan yalnız qismən neft axacaq və potensial olaraq 2027-ci ilə qədər davam edəcək uzunmüddətli "müharibəsiz, sülhsüz" vəziyyətlə qarşılaşa bilərik", - deyə MST Financial investisiya şirkətinin enerji tədqiqatları rəhbəri Saul Kavoniç Əl-Cəzirəyə bildirib.

The Wall Street Journal (Nyu-York, ABŞ)
Neft qiymətləri qlobal istiqraz bazarını dönüş nöqtəsinə doğru itələyir.

Neft qiymətlərinin kəskin şəkildə artması (Kommersant qəzetinə səbəb olub) dünyanın ən böyük inkişaf etmiş ölkələri tərəfindən buraxılan uzunmüddətli istiqraz bazarında azalmaya səbəb olub. Çərşənbə axşamı Almaniya, Böyük Britaniya və Yaponiyada 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi müvafiq olaraq 2011, 2008 və 1996-cı illərdən bəri ən yüksək səviyyələrinə çatıb. ABŞ ticarətində 10 illik xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 0,04% artaraq maliyyə böhranından (2008-ci il – Kommersant) bəri nadir hallarda görülən səviyyələrə çatıb.

ABŞ və İran arasında yenidən başlayan düşmənçilik son iki gündə Brent markalı xam neftin qiymətinin 4,5% artmasına səbəb olub. İlin əvvəlindən bəri neft qiymətləri üçün bu qlobal etalon 51% artıb.

Bütün bunlar dünya miqyasında dövlət siyasəti üçün çətinliklər yaradır. Məsələn, Avropada çərşənbə axşamı açıqlanan məlumatlar göstərir ki, avrozonada inflyasiya iyul ayında 2,9%-dən avqust ayında 3,3%-ə qədər sürətlənib. Neft qiymətlərinin artması bu tendensiyanı yalnız daha da ağırlaşdırır. İnflyasiya ilə bağlı narahatlıqlar Yaponiya hakimiyyətinə də təzyiq göstərir.

BFM Business (Paris, Fransa)
Bombalanmalar Yenidən Başlayır, Neft Qiymətləri Kəskin Artır

Vəziyyət gərgin olaraq qalır və heç bir həll yolu görünmür. Yaxın Şərqdə daha bir gərgin gecədən sonra çərşənbə günü səhər neft qiymətləri yenidən artdı. Səhər saat 6:15-də Brent markalı xam neftin qiyməti 27 iyuldan bəri görünməyən bir barel üçün 95 dollardan yuxarı satılırdı.

Vaşinqton rejimi Hörmüz boğazını yenidən açmağa və neft tədarükünü bərpa etməyə məcbur etmək üçün Tehrana "misli görünməmiş iqtisadi təcrid" tətbiq etmək niyyətində olduğunu açıqladı. Hava hücumları yenidən başladı və çərşənbə axşamı ilə çərşənbə axşamı arasında gecə xüsusilə şiddətli idi.

Reuters (London, Böyük Britaniya)
ABŞ və İran arasında yenidən baş verən qarşıdurmalar fonunda neft qiymətləri barel üçün 4 dollardan çox artdı

Çərşənbə axşamı neft qiymətləri barel üçün 4 dollardan çox artaraq beş həftəlik ən yüksək səviyyəyə çatdı ki, bu da treyderlərin ABŞ və İran arasında yenidən baş verən qarşıdurmalar səbəbindən Yaxın Şərq tədarükündə mümkün daha çox pozuntularla bağlı narahatlıqlarını əks etdirir.

Dünya miqyasında, xüsusən də Yaxın Şərqdə və Rusiyada neft emalı zavodlarında baş verən fasilələr də dizel qiymətlərini artırdı. ABŞ-da dizel fyuçersləri son 52 ayın ən yüksək həddinə çatıb. Son on həftə ərzində onlar 52% artaraq emal mənfəət marjasını rekord həddə, təxminən 107 dollara çatdırıb.

The Times of India (Mumbay, Hindistan)
ABŞ-İran hücumları fonunda tədarükün kəsilməsi qorxusu ilə neft qiymətləri 1% artıb.

Münaqişədən əvvəl dünya neft istehlakının təxminən beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazı qlobal bazarlar üçün əsas narahatlıq doğurur. İran boğazı kommersiya gəmiçiliyi üçün faktiki olaraq bağlayıb və bazar ertəsi günü boğazdan çıxan iki tankerə edilən hücumlar artıq treyderləri alternativ təchizat mənbələri axtarmağa məcbur edib.

ABŞ və İran arasında daha çox hücum mübadiləsi daha da kəsintilər riskini artırır. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bildirib ki, Amerika hücumları İİKK-nın Hörmüz boğazında kommersiya gəmiçiliyinə və bölgədəki ABŞ hərbi qüvvələrinə hücum cəhdlərinə cavab olaraq həyata keçirilib. Bu eskalasiya ötən həftə sonu baş verən, iyul ayından bəri ilk eskalasiyadan sonra baş verib və bu, bölgədə neft daşınmalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi artırıb.

V.SALAH