Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətləri strateji müttəfiqlik və qardaşlıq nümunəsidir - ŞƏRH

Azərbaycan ilə Qazaxıstan arasında münasibətlər ortaq tarixi köklərə, etnik və mədəni yaxınlığa, qarşılıqlı etimada və strateji maraqların uyğunluğuna əsaslanır. Xəzərin iki sahilində yerləşən qardaş ölkələr müstəqilliklərini bərpa etdikdən sonra siyasi dialoqu ardıcıl şəkildə inkişaf etdirmiş, əməkdaşlığı geniş sahələri əhatə edən strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltmişlər. Bu gün Azərbaycan–Qazaxıstan əlaqələri yalnız ikitərəfli münasibətlərin deyil, bütövlükdə Türk dünyasında həmrəyliyin və qarşılıqlı dəstəyin uğurlu nümunələrindən biridir.
Prezident İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşdə Qazaxıstanla münasibətlərə xüsusi diqqət yetirməsi iki ölkə arasındakı əlaqələrin yüksək səviyyəsini bir daha göstərmişdir. Dövlətimizin başçısı Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətlərinin strateji, müttəfiqlik və qardaşlıq xarakteri daşıdığını bildirmişdir. Bu qiymətləndirmə əməkdaşlığın hazırkı səviyyəsini ifadə etməklə yanaşı, onun gələcək inkişaf istiqamətlərini də müəyyənləşdirir.
İki ölkə arasındakı münasibətlərin dinamik inkişafında dövlət başçılarının siyasi iradəsi və müntəzəm təmasları mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevlə Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev arasında formalaşmış qarşılıqlı etimad siyasi dialoqun möhkəmlənməsinə, əldə olunan razılaşmaların vaxtında həyata keçirilməsinə və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə imkan verir. Qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi, beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində keçirilən görüşlər və dövlətlərarası sənədlər münasibətlərin sabit və uzunmüddətli əsaslar üzərində qurulduğunu təsdiqləyir.
Azərbaycan və Qazaxıstanın Türk Dövlətləri Təşkilatının fəal üzvləri olması ikitərəfli münasibətlərin daha geniş əməkdaşlıq platformasında inkişafına şərait yaradır. Hər iki dövlət təşkilatın beynəlxalq nüfuzunun artırılmasında, Türk dünyasında siyasi həmrəyliyin möhkəmləndirilməsində, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsində və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ortaq yanaşmaların formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Ölkələr arasında mövcud müttəfiqlik münasibətləri TDT daxilində qarşılıqlı fəaliyyətin də dayanıqlı əsaslarından birini təşkil edir.
Azərbaycanla Qazaxıstanı birləşdirən Xəzər dənizi bu gün iki ölkə arasında ayırıcı deyil, əlaqələndirici coğrafi məkan rolunu oynayır. Xəzər üzərindən həyata keçirilən nəqliyyat, enerji və kommunikasiya layihələri həm ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafına, həm də Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edir. Azərbaycanın müasir liman, dəmir yolu və avtomobil yolu infrastrukturu Qazaxıstanın və digər Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Avropa və Türkiyə istiqamətində etibarlı çıxış imkanlarını artırır.
Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin yüksəlməsi Azərbaycan–Qazaxıstan əməkdaşlığını daha geniş geosiyasi və geoiqtisadi məzmuna malik strateji tərəfdaşlığa çevirir. Qazaxıstandan Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, buradan isə Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan marşrut yükdaşımaların sürətlənməsinə və ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə imkan yaradır. Mövcud geosiyasi şəraitdə təhlükəsiz və şaxələndirilmiş nəqliyyat yollarına tələbatın artması bu dəhlizin beynəlxalq əhəmiyyətini daha da gücləndirmişdir. Azərbaycan və Qazaxıstanın liman, dəmir yolu və logistika imkanlarının əlaqələndirilməsi Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsində həlledici rol oynayır.
İki ölkə arasında rəqəmsal bağlantıların inkişafı da əməkdaşlığın yeni və perspektivli istiqamətidir. Xəzər dənizinin dibi ilə optik-lif rabitə xəttinin yaradılması Azərbaycanla Qazaxıstanı rəqəmsal infrastruktur vasitəsilə birbaşa birləşdirməyi nəzərdə tutur. Bu layihə yalnız iki ölkənin deyil, bütövlükdə Türk Dövlətləri Təşkilatı məkanının rəqəmsal imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir. Asiya ilə Avropa arasında məlumat mübadiləsinin daha təhlükəsiz və sürətli şəkildə həyata keçirilməsi Azərbaycanın və Qazaxıstanın beynəlxalq rəqəmsal tranzit sistemində mövqeyini gücləndirəcəkdir.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycan özünün inkişaf etmiş enerji infrastrukturu vasitəsilə Mərkəzi Asiya ölkələrinin, o cümlədən Qazaxıstanın enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasına əlverişli imkan yaradır. Xəzər üzərindən daşımaların genişləndirilməsi və mövcud ixrac marşrutlarından istifadə enerji təchizatının şaxələndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu əməkdaşlıq həm iki ölkənin iqtisadi maraqlarına, həm də daha geniş coğrafiyanın enerji təhlükəsizliyinə xidmət edir.
Azərbaycanla Qazaxıstan arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafında birgə investisiya təşəbbüsləri də mühüm yer tutur. Qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi, yeni istehsal və xidmət sahələrinin yaradılması, sahibkarlar arasında birbaşa əlaqələrin genişləndirilməsi iqtisadi əməkdaşlığa konkret məzmun qazandırır. Nəqliyyat və energetika ilə yanaşı, kənd təsərrüfatı, sənaye, ticarət, rəqəmsallaşma və logistika sahələrində mövcud imkanlardan istifadə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması üçün geniş perspektivlər açır.
Münasibətlərin möhkəmlənməsində humanitar əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və qazax xalqlarının ortaq türk kimliyi, oxşar adət-ənənələri, dilləri və mədəni irsi dövlətlərarası əlaqələrin möhkəm ictimai əsasını təşkil edir. Təhsil, elm, mədəniyyət, incəsənət və gənclər siyasəti sahələrində həyata keçirilən layihələr xalqlarımızın bir-birini daha yaxından tanımasına və tarixi bağlılığın yeni nəsillərə ötürülməsinə şərait yaradır.
Qazaxıstanın Qarabağın bərpasına verdiyi töhfə qardaşlığın və qarşılıqlı dəstəyin konkret ifadəsidir. Füzuli şəhərində inşa olunan Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi Qazaxıstan xalqının Azərbaycan xalqına hədiyyəsi olmaqla yanaşı, iki ölkə arasındakı sarsılmaz dostluğun rəmzinə çevrilmişdir. Mərkəzdə Qarabağda yaşayan uşaqların təhsil və yaradıcılıq imkanlarının genişləndirilməsi üçün müasir şərait yaradılmışdır. Bu təşəbbüs işğaldan azad olunmuş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı quruculuq prosesinə göstərilən mənəvi və praktiki dəstəyin parlaq nümunəsidir.
Prezident İlham Əliyevin Qazaxıstana bu qardaşlıq dəstəyinə görə təşəkkürünü bildirməsi Qarabağda həyata keçirilən layihələrin yalnız infrastruktur deyil, böyük mənəvi əhəmiyyət daşıdığını göstərir. Qarabağda böyüyən gənc nəslin Kurmanqazı adına mərkəzin qardaş Qazaxıstan xalqının hədiyyəsi olduğunu bilməsi ölkələrimiz arasındakı dostluğun gələcək nəsillərin düşüncəsində də yaşamasına xidmət edir.
Azərbaycan və Qazaxıstan təhlükəsizlik məsələlərinə münasibətdə də yaxın mövqelər nümayiş etdirirlər. Terrorizm, ekstremizm, mütəşəkkil cinayətkarlıq, informasiya və kiberməkanda yaranan təhdidlər dövlətlərin əlaqələndirilmiş fəaliyyətini zəruri edir. Təhlükəsizlik qurumları arasında məlumat və təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi, mümkün risklərə vaxtında reaksiya verilməsi və regional sabitliyin qorunması həm ikitərəfli formatda, həm də TDT çərçivəsində əməkdaşlığın vacib istiqamətlərindəndir.
İki ölkənin strateji maraqlarının yaxınlığı və yüksək səviyyəli qarşılıqlı etimad gələcək əməkdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaradır. Qarşıda Orta Dəhlizin imkanlarının artırılması, Trans-Xəzər infrastrukturunun genişləndirilməsi, rəqəmsal və enerji layihələrinin icrası, qarşılıqlı investisiyaların çoxaldılması və humanitar əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanır.
Prezident İlham Əliyevin müəyyənləşdirdiyi siyasi xətt Azərbaycanın Qazaxıstanla münasibətləri uzunmüddətli strateji perspektiv əsasında inkişaf etdirdiyini göstərir. Tarixi qardaşlıqdan güc alan, konkret layihələrlə zənginləşən və müttəfiqlik səviyyəsinə yüksələn bu münasibətlər həm Azərbaycan və Qazaxıstan xalqlarının rifahına, həm də Türk dünyasının birliyinə xidmət edir. İki ölkənin birgə fəaliyyəti Xəzər regionunda sülhün, təhlükəsizliyin və dayanıqlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verməklə uğurlu dövlətlərarası əməkdaşlıq nümunəsi yaradır.

Emin Bağırov,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri
Qaçaqkənd kənd İƏD üzrə nümayəndə