Milli dövlətçiliyin sarsılmaz təməlləri Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır - ŞƏRH

Müstəqillik əldə etmək xalqın tarixində böyük nailiyyətdir. Onu qorumaq, dövlətin fəaliyyətini təşkil etmək və gələcək nəsillərə möhkəm əsaslar üzərində ötürmək isə uzunmüddətli məsuliyyət tələb edir. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra məhz belə bir sınaqla qarşılaşdı. Dövlətin hüquqi mövcudluğu ilə onun real imkanları arasında ciddi fərq vardı. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin tarixi xidmətlərindən biri bu fərqi aradan qaldıraraq müstəqil dövlətçiliyin siyasi, iqtisadi və mənəvi dayaqlarını formalaşdırması oldu.
3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi dövlət quruculuğunda yeni mərhələyə ümumxalq etimadı qazandırdı. Ölkədə hakimiyyətin nüfuzunun bərpası, silahlı qarşıdurmaların aradan qaldırılması və qanuni idarəetmənin təmin olunması təxirəsalınmaz vəzifələr idi. Dövlət öz qərarlarını həyata keçirə bilmədikdə nə təhlükəsizliyi qorumaq, nə də iqtisadi inkişafı təmin etmək mümkündür. Buna görə Ulu Öndərin siyasətində ilk növbədə dövlətin fəaliyyət qabiliyyətinin möhkəmləndirilməsi önə çəkildi.
Milli dövlətçiliyin əsas dayaqlarından biri hakimiyyətin bütövlüyüdür. Müstəqilliyin ilk illərində müxtəlif silahlı qrupların mövcudluğu və siyasi qarşıdurmalar idarəetməni zəiflədirdi. Belə şəraitdə dövlət qərarları ayrı-ayrı qüvvələrin münasibətindən asılı vəziyyətə düşürdü. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə qanuni hakimiyyətin möhkəmləndirilməsi ölkənin idarə olunmasında vahid məsuliyyət yaratdı. Bu, sabitliyin bərpası və digər sahələrdə quruculuq işlərinin başlanması üçün zəruri idi.
1994-cü və 1995-ci illərdə dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısının alınması həmin prosesdə mühüm əhəmiyyət daşıdı. Hakimiyyətin silahlı təzyiq yolu ilə dəyişdirilməsi təhlükəsi dövlətin gələcəyini yenidən risk altına salırdı. Ulu Öndərin qətiyyəti və xalqın dəstəyi qanuni dövlət hakimiyyətinin qorunmasına imkan verdi. Bundan sonra ölkədə idarəetmənin möhkəmləndirilməsi və islahatların həyata keçirilməsi üçün daha sabit şərait yarandı.
Dövlətçiliyin digər əsas dayağı müdafiə qabiliyyətidir. Ermənistanın işğalı şəraitində Azərbaycan üçün ordu quruculuğu həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Vahid komandanlığın, nizam-intizamın və təşkilatlanmanın gücləndirilməsi dövlətin özünü müdafiə etmək imkanlarını artırırdı. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə bu istiqamətdə görülən işlər sonrakı inkişaf üçün əsas yaratdı. Müstəqilliyin qorunması yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, onu müdafiə edəcək real güclə təmin olunmalı idi.
Hüquqi əsasların yaradılması dövlət quruculuğunun ayrılmaz hissəsi idi. Müstəqil Azərbaycan öz fəaliyyət prinsiplərini yeni hüquqi sistemdə müəyyənləşdirməli idi. 1995-ci ildə qəbul olunmuş Konstitusiya dövlət quruluşunu, hakimiyyətin fəaliyyətini və vətəndaşların hüquqlarını təsbit etdi. Bu addım idarəetmənin qanunlar və institutlar üzərində qurulmasına xidmət göstərdi. Dövlətin davamlılığı üçün qərarların hüquqi çərçivəyə söykənməsi mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.
İqtisadi imkanlar da milli dövlətçiliyin möhkəmliyini müəyyənləşdirir. Öz inkişafını maliyyələşdirməkdə çətinlik çəkən ölkənin qərar vermək imkanları məhdudlaşır. Heydər Əliyevin iqtisadi siyasəti Azərbaycanın mövcud resurslarından istifadə etməklə bu imkanları genişləndirməyə yönəlmişdi. Enerji strategiyası, beynəlxalq sərmayənin cəlb edilməsi və bazar münasibətlərinin inkişafı dövlətin maliyyə dayaqlarının formalaşmasına şərait yaratdı.
Burada əsas məsələ təbii sərvətin mövcudluğu ilə onun milli inkişafa xidmət etməsi arasındakı əlaqədir. Azərbaycan neft və qaz ehtiyatlarını müstəqil dövlətin iqtisadi imkanlarına çevirməli idi. Əsrin müqaviləsi ilə başlanan əməkdaşlıq bu istiqamətdə mühüm addım oldu. İqtisadi güc artdıqca infrastrukturun qurulması, sosial sahələrin inkişafı və müdafiə ehtiyaclarının təmin edilməsi üçün imkanlar da genişləndi.
Milli dövlətçilik beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil mövqenin qorunmasını da tələb edir. Heydər Əliyevin xarici siyasətində Azərbaycanın maraqlarının əsas götürülməsi və müxtəlif tərəfdaşlarla əməkdaşlığın qurulması bir-birini tamamlayırdı. Ölkəmiz beynəlxalq əlaqələrini genişləndirərək öz mövqeyini möhkəmləndirirdi. Azərbaycanın dünya ilə əməkdaşlıq etməsi milli maraqlarından imtina etmədən həyata keçirilməli idi.
Dövlətin mənəvi dayağı isə xalqın birliyidir. Ulu Öndərin azərbaycançılıq məfkurəsinə verdiyi əhəmiyyət bu baxımdan xüsusi məna daşıyır. Ortaq Vətənə bağlılıq, dövlət müstəqilliyinə sədaqət və milli-mənəvi dəyərlərə hörmət cəmiyyəti birləşdirən əsaslar kimi önə çəkilirdi. Müxtəlif mənsubiyyətlərə malik vətəndaşların Azərbaycan dövlətinə bağlılığı ölkənin bütövlüyünü və ictimai həmrəyliyi gücləndirirdi.
Bu təməllərin möhkəmliyi sonrakı dövrdə öz nəticələrini göstərdi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə iqtisadi imkanların genişləndirilməsi, ordu quruculuğunun davam etdirilməsi və beynəlxalq mövqelərin gücləndirilməsi dövlətin qüdrətini artırdı. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər və 2023-cü ildə suverenliyin tam bərpası Azərbaycanın öz milli məqsədlərini həyata keçirmək gücünə malik olduğunu təsdiqlədi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi bir-biri ilə bağlı dayaqlardan ibarətdir: qanuni hakimiyyət, müdafiə qabiliyyəti, hüquqi sistem, iqtisadi imkanlar və xalq birliyi. Bu əsaslar dövlətin ağır böhrandan çıxmasına, sonrakı inkişafına və milli hədəflərinə doğru irəliləməsinə xidmət etdi. 3 oktyabr 1993-cü il həmin quruculuq yolunun xalqın etimadı ilə möhkəmləndiyi tarixdir. Azərbaycanın bugünkü gücündə Ulu Öndərin yaratdığı dövlətçilik təməllərinin davamlı təsiri görünür.

Elvira Bağırova,
YAP Neftçala rayon təşkilatının fəal üzvü
Neftçala şəhər 3 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi