Qarabağın bərpası Azərbaycanın gələcəyinə yönəlmiş böyük quruculuq prosesidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə şəhər və kəndlərin yenidən salınması, insanların doğma yurdlarına qayıtması, təhsil və mədəniyyət müəssisələrinin yaradılması bu torpaqlarda həyatın davamlı əsaslarla qurulmasına xidmət edir. Azərbaycanın öz imkanları hesabına həyata keçirdiyi bu genişmiqyaslı fəaliyyətə dost ölkələrin verdiyi töhfələr isə dövlətlərarası münasibətlərin səmimiyyətini və xalqlar arasındakı həmrəyliyin gücünü göstərir. Mərkəzi Asiya ölkələrinin Qarabağda reallaşdırdığı layihələr bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə çıxışı zamanı azad edilmiş ərazilərin bərpasına göstərilən qardaş dəstəyini yüksək qiymətləndirmişdir. Dövlətimizin başçısının bu məsələyə ayrıca diqqət ayırması Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin humanitar məzmununu önə çıxarır. Həmin münasibətlərdə qarşılıqlı etimad insanların gündəlik həyatına fayda verən təşəbbüslərlə möhkəmlənir, dostluq konkret quruculuq işlərində öz ifadəsini tapır.
Özbəkistanın Füzulidə inşa etdiyi Mirzə Uluqbəy adına məktəb, Qazaxıstanın Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi və Qırğızıstanın Ağdamda tikdiyi Manas adına məktəb bu həmrəyliyin mühüm nümunələridir. Türkmənistanın Füzulidə məscidin tikintisi ilə bağlı təşəbbüsü də Qarabağın dirçəlişinə göstərilən dəstəyin mənəvi əhəmiyyətini tamamlayır. Müxtəlif istiqamətləri əhatə edən bu layihələri birləşdirən əsas cəhət onların yenidən qurulan yaşayış mühitinə xidmət etməsidir. Təhsil, yaradıcılıq və mənəvi həyat üçün yaradılan imkanlar doğma torpaqlarına qayıdan insanların həmin məkanla bağlarını daha da gücləndirir.
Bərpa prosesində məktəblərin xüsusi yeri vardır. İnsanların doğma yurdlarında məskunlaşması üçün yaşayış evləri və kommunal infrastrukturla yanaşı, övladlarının təhsil ala biləcəyi şərait də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Məktəb ailələrin gələcəklə bağlı qərarlarına təsir edən əsas sosial müəssisələrdən biridir. Valideyn üçün uşağının doğma şəhərində keyfiyyətli təhsil imkanına malik olması qayıdışın davamlılığına inam yaradır. Bu baxımdan Füzuli və Ağdamda inşa olunan məktəblər Böyük Qayıdışın sosial dayaqlarının möhkəmlənməsinə verilən töhfə kimi qiymətləndirilə bilər.
Belə layihələrin təsiri uzunmüddətlidir. Məktəbdə yetişən hər bir şagird gələcəkdə öz şəhərinin inkişafında iştirak edə biləcək bilik və bacarıqlar qazanır. Təhsil müəssisəsinin yaradılması müəllimlərin fəaliyyətinə, ailələrin sosial həyatına və şəhər mühitinin canlanmasına da imkan verir. Qarabağın gələcək inkişafının əsas şərtlərindən biri burada insan potensialının formalaşmasıdır. Dost ölkələrin təhsil sahəsinə yönəlmiş təşəbbüsləri məhz bu gələcəyə xidmət edir.
Qazaxıstanın yaratdığı Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin əhəmiyyəti də bu yanaşma ilə izah olunur. Uşaqların qabiliyyətlərinin üzə çıxarılması, onların yaradıcılığa cəlb edilməsi və asudə vaxtının mənalı təşkili sağlam sosial mühitin formalaşmasına kömək edir. Yenidən qurulan şəhərlərdə belə müəssisələrə ehtiyac xüsusilə böyükdür. Çünki şəhərin dirçəlişi binaların inşası ilə yanaşı, onun ictimai və mədəni həyatının zənginləşməsini də tələb edir. Uşaqların təhsil aldığı, ünsiyyət qurduğu və istedadını inkişaf etdirdiyi məkanlar bu həyatın mühüm hissəsini təşkil edir.
Mərkəzi Asiya ölkələrinin Qarabağda həyata keçirdiyi layihələr dostluğun insanlar tərəfindən birbaşa hiss olunmasına şərait yaradır. Dövlətlərarası münasibətlər haqqında təsəvvür çox vaxt rəsmi görüşlər və siyasi bəyanatlar vasitəsilə formalaşır. Məktəb və yaradıcılıq mərkəzi kimi müəssisələr isə həmin münasibətləri ailələrin gündəlik həyatına daxil edir. Burada təhsil alan uşaqlar, çalışan müəllimlər və yaradılan imkanlardan faydalanan valideynlər üçün dost ölkənin dəstəyi konkret məna qazanır. Bununla da qarşılıqlı rəğbət cəmiyyət daxilində daha möhkəm əsaslar üzərində inkişaf edir.
Bu dəstəyin siyasi əhəmiyyəti də vardır. Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində quruculuğa töhfə verilməsi ölkəmizin bərpa və inkişaf gündəliyinə göstərilən etimadı ifadə edir. Qarabağın gələcəyinə yönələn humanitar təşəbbüslər regionda dinc həyatın möhkəmlənməsinə xidmət göstərir. Təhsil və mədəniyyətə yatırılan hər bir sərmayə insanların sabaha ümidini artırır, quruculuq mühitini gücləndirir. Beləliklə, dostluq münasibətləri sülhün sosial əsaslarının inkişafına da öz töhfəsini verir.
Prezident İlham Əliyevin ardıcıl xarici siyasətində qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanan tərəfdaşlıq mühüm yer tutur. Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərdə formalaşmış siyasi dialoq birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Qarabağdakı layihələr bu əlaqələrin praktik nəticələrindən biridir. Onlar göstərir ki, möhkəm siyasi münasibətlər humanitar əməkdaşlığın genişlənməsinə, humanitar əməkdaşlıq isə xalqlar arasında etimadın dərinləşməsinə imkan verir.
Azərbaycan xalqı doğma torpaqlarının dirçəlişinə göstərilən dəstəyi yüksək qiymətləndirir. Qarabağda inşa olunan hər bir məktəb, yaradılan hər bir mədəniyyət və yaradıcılıq müəssisəsi yeni həyatın formalaşmasına xidmət edir. Mərkəzi Asiya ölkələrinin bu prosesdə iştirakı dostluq və həmrəyliyin gələcək nəsillərə çatan əməli ifadəsidir. Həmin müəssisələrdə böyüyən uşaqların uğurları isə göstərilən dəstəyin ən dəyərli nəticəsi olacaqdır.
Tükəzban Mehtiyeva,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Neftçala rayon Uşaq-İncəsənət məktəbinin müəllimi