Qubadlının 2020-ci il oktyabrın 25-də işğaldan azad edilməsi rayonun tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Azərbaycan Ordusunun qazandığı Qələbə uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanlara qayıdış imkanı yaratdı. Qarşıda isə işğalın ağır nəticələrini aradan qaldırmaq, yaşayış məntəqələrini yenidən qurmaq və təhlükəsiz həyat üçün zəruri şəraiti formalaşdırmaq vəzifəsi dayanırdı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bərpa siyasəti bu vəzifələrin ardıcıl həllinə yönəlib. Qubadlıda planlaşdırılan və icra olunan layihələr doğma yurdun gələcək inkişafının əsaslarını yaradır.
Bərpa prosesinin miqyasını düzgün qiymətləndirmək üçün onun başlanğıc şərtlərini nəzərə almaq lazımdır. Uzunmüddətli işğal yaşayış məntəqələrinin dağıdılmasına, təsərrüfat əlaqələrinin pozulmasına və infrastrukturun sıradan çıxmasına səbəb olmuşdu. Buna görə Qubadlıda həyatın dirçəldilməsi bütöv bir yaşayış və iqtisadi mühitin yenidən yaradılmasını tələb edir. Evlər, yollar, su və enerji sistemləri, sosial xidmətlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə qurulmalıdır. Dövlətin həyata keçirdiyi siyasətin mühüm xüsusiyyəti də bu istiqamətlərin ümumi məqsəd ətrafında birləşdirilməsidir.
Həmin məqsəd doğma yurda qayıdacaq insanın ehtiyaclarını qarşılamaqdır. Ailə üçün yeni evlə yanaşı, sabit kommunal xidmətlərə, təhsilə, səhiyyəyə və məşğulluq imkanlarına çıxış da vacibdir. Yaşayış məntəqəsi bu ehtiyacları təmin etdikdə qayıdış davamlı xarakter alır. Buna görə quruculuğun nəticəsi tikilmiş obyektlərin sayı ilə birlikdə insanların burada necə yaşayacağı, işləyəcəyi və gələcəyini necə quracağı ilə qiymətləndirilməlidir. Qubadlının bərpası bu baxımdan uzunmüddətli sosial və iqtisadi əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin azad edilmiş Qubadlıya səfərləri bərpa prosesinin istiqamətlərini aydın göstərir. Dövlət başçısının layihələrlə yerində tanış olması, yeni obyektlərin təməllərini qoyması və qarşıda duran vəzifələrə diqqət yetirməsi quruculuğun ardıcıllığını təmin edən mühüm amildir. Bu səfərlər zamanı həm yaşayışın təşkili, həm də gələcək iqtisadi fəaliyyət üçün zəruri infrastruktur məsələləri ön plana çıxır. Belə yanaşma Qubadlının inkişafına ayrı-ayrı tikililər səviyyəsində deyil, bütöv rayon miqyasında baxıldığını göstərir.
2022-ci il oktyabrın 19-da Prezident İlham Əliyevin “Zabuxçay” və “Bərgüşadçay” su anbarlarının layihələri ilə tanış olması su təsərrüfatının bərpa siyasətindəki yerini göstərən mühüm hadisə idi. Su təminatı yaşayışın, kənd təsərrüfatının və digər iqtisadi fəaliyyət sahələrinin əsas şərtlərindəndir. Yeni məskunlaşmanın planlaşdırılması zamanı mövcud ehtiyatların, gələcək tələbatın və təbii şəraitin birlikdə nəzərə alınması vacibdir. Su infrastrukturu ilə bağlı layihələrin hazırlanması bu ehtiyacların uzunmüddətli əsasda qarşılanmasına xidmət edir.
Qubadlının kənd təsərrüfatı ənənələri su təminatının əhəmiyyətini daha da artırır. İşğaldan əvvəl rayonda taxıl, üzüm, tütün və bostan məhsulları becərilir, heyvandarlıqla məşğul olunurdu. Bu təcrübə gələcək təsərrüfat həyatının inkişafı üçün mühüm bilik bazasıdır. Lakin əvvəlki fəaliyyətin bərpası müasir şəraitin tələbləri ilə uzlaşdırılmalıdır. Torpaqdan və sudan səmərəli istifadə, uyğun istehsal istiqamətlərinin seçilməsi və bazara çıxış imkanları birlikdə qiymətləndirildikdə kənd təsərrüfatı sakinlərin rifahına daha böyük töhfə verə bilər.
Su ehtiyatlarının idarə olunması həm də ekoloji məsuliyyət tələb edir. Yeni yaşayış və təsərrüfat mühiti qurularkən gələcək nəsillərin ehtiyacları da nəzərə alınmalıdır. İtkilərin azaldılması, suyun məqsədyönlü istifadəsi və infrastrukturun düzgün idarə edilməsi yaradılan imkanların davamlılığını müəyyənləşdirir. Bu baxımdan su anbarları layihələrinin əhəmiyyəti təkcə suyun toplanması ilə məhdudlaşmır. Onlar ərazinin gələcək inkişafının planlaşdırılmasında mühüm texniki və iqtisadi vasitədir.
Enerji təminatı Qubadlının dirçəlişinin digər əsas dayağıdır. Prezident İlham Əliyev 2022-ci il oktyabrın 19-da “Azərişıq” ASC-nin 35 kilovoltluq yarımstansiyasının və Rəqəmsal İdarəetmə Mərkəzinin təməlini qoydu. Bu layihə rayonun elektrik təchizatının müasir tələblər əsasında qurulması istiqamətində mühüm addım idi. Etibarlı enerji infrastrukturu yaşayış evlərinin, sosial müəssisələrin və təsərrüfat obyektlərinin fəaliyyəti üçün zəruridir. Tikinti mərhələsindən başlayaraq gələcək iqtisadi həyata qədər bütün proseslərdə elektrik təminatının xüsusi rolu var.
Rəqəmsal idarəetmə imkanlarının nəzərə alınması qurulan sistemin gələcək səmərəliliyinə xidmət edir. Müasir texnologiyalar enerji şəbəkəsinin vəziyyətini izləməyə, yaranan problemləri daha çevik müəyyənləşdirməyə və xidmətin təşkilini təkmilləşdirməyə kömək edir. Belə həllərin tətbiqi bərpa olunan ərazilərdə yeni infrastrukturun keyfiyyətinə diqqəti göstərir. Qubadlıda yaradılan sistemlərin uzun illər ərzində artacaq tələbatı qarşılaması üçün planlaşdırma mərhələsində bu imkanların nəzərə alınması əhəmiyyətlidir.
Yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması da ümumi infrastruktur siyasəti ilə əlaqəlidir. Mahruzlu və Zilanlı kəndlərində həyata keçirilən quruculuq işləri sakinlərin öz doğma ünvanlarına qayıdışı üçün zəmin yaradır. Kəndlərin gələcək həyatı onların yol, enerji, su və xidmət sistemlərinə çıxışı ilə sıx bağlıdır. Bu əlaqələrin düzgün qurulması insanların gündəlik yaşayışını asanlaşdırır, təsərrüfat və sahibkarlıq fəaliyyəti üçün şərait formalaşdırır. Beləliklə, rayon üzrə görülən işlər ayrı-ayrı yaşayış məntəqələrinin inkişafında konkret məna qazanır.
Bərpa prosesində yolların və rabitə imkanlarının əhəmiyyəti də böyükdür. İnsanların xidmətlərə çıxışı, məhsulların daşınması, tikinti işlərinin təşkili və yaşayış məntəqələri arasında əlaqə bu sistemlərdən asılıdır. Müasir infrastruktur Qubadlının ölkənin ümumi iqtisadi həyatına yenidən qoşulmasına kömək edir. Rayon daxilində və digər ərazilərlə əlaqələrin yaxşılaşdırılması gələcək məşğulluq imkanlarını da genişləndirə bilər. İnfrastrukturun sosial faydası məhz insanların hərəkət və fəaliyyət imkanlarında özünü göstərir.
Qubadlının dirçəlişinin davamlı olması üçün yaradılan şərait yerli əhalinin əməyi və təşəbbüsü ilə tamamlanmalıdır. Doğma yurda qayıdan insanların peşə bacarıqları, təsərrüfat təcrübəsi və yeni fəaliyyətə marağı rayonun mühüm inkişaf resursudur. Dövlətin yaratdığı baza həmin imkanların reallaşmasına yol açır. Xidmət, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə iqtisadi fəallığın genişlənməsi ailələrin gəlirlərinə və yaşayışın möhkəmlənməsinə töhfə verəcək.
Bu quruculuğun mənəvi əhəmiyyəti də dərindir. Qubadlıya qayıdış illərlə ailələrdə qorunan yurd sevgisinin doğma torpaqda davam etməsidir. Yeni evlərdə qurulacaq həyat, uşaqların burada böyüməsi və qonşuluq münasibətlərinin yenidən yaranması rayonun ictimai mühitini canlandıracaq. Şəhidlərimizin fədakarlığı və hərbçilərimizin şücaəti ilə azad edilmiş torpağın dirçəlişi Qələbənin insan həyatında qazandığı məzmunu göstərir.
25 Oktyabr – Qubadlı şəhəri günü keçilmiş qəhrəmanlıq yolunu xatırlatmaqla yanaşı, gələcək quruculuq vəzifələrinə də diqqət yönəldir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bərpa siyasəti Qubadlının təhlükəsiz, müasir və iqtisadi cəhətdən fəal yaşayış məkanına çevrilməsi üçün əsaslar yaradır. Su və enerji layihələrindən kəndlərin yenidən qurulmasına qədər bütün işlərin ünvanında insan dayanır. Doğma yurdda qurulacaq rahat həyat Azərbaycanın tarixi Qələbəsinin davamlı nəticəsi olacaq.
Gülrux Nağıyeva,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Neftçala rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin baş fond mühafizi