Ağdam rayonunun Tağıbəyli kəndinin təməlqoyma mərasimi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq prosesinin mühüm hadisələrindən biridir. Bu mərasim Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyatın yenidən canlandırılması, doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi istiqamətində atılan mühüm addımların göstəricisidir.
2024-cü il mayın 28-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Ağdam rayonunun Tağıbəyli kəndinin təməlini qoyub. Dövlət başçısına kəndin yenidən qurulması layihəsi barədə məlumat verilib. Bu hadisə Ağdamın dirçəldilməsi istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl tədbirlərin davamı olmaqla yanaşı, Böyük Qayıdış proqramının real nəticələrini əks etdirən mühüm mərhələ kimi yadda qalıb.
Tağıbəyli kəndinin tarixi XIX əsrin ortalarına gedib çıxır. İşğaldan əvvəl kənddə 725 ailə, ümumilikdə 3018 nəfər qeydiyyatda olub. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, üzümçülük, baramaçılıq və heyvandarlıq təşkil edib. Kənddə məktəb, uşaq bağçası, tibb məntəqəsi, mədəniyyət evi, kitabxana, ərzaq mağazası və digər sosial obyektlər fəaliyyət göstərib. Bu faktlar Tağıbəylinin vaxtilə inkişaf etmiş, zəhmətkeş insanların yaşadığı və özünəməxsus təsərrüfat ənənələrinə malik yaşayış məntəqəsi olduğunu göstərir.
Ermənistanın uzun illər davam edən işğalı nəticəsində Ağdam rayonunun digər yaşayış məntəqələri kimi, Tağıbəyli kəndi də böyük dağıntılara məruz qalıb. Doğma yurdlarından didərgin düşən sakinlər uzun illər öz evlərinə qayıtmaq arzusu ilə yaşayıblar. Onların yaddaşında kəndin küçələri, evləri, bağları, məktəbi və doğma torpaqları ilə bağlı xatirələr qorunub saxlanılıb. Bu gün kəndin yenidən qurulması həmin insanların arzularının gerçəkləşməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Təməlqoyma layihəsinə əsasən, Tağıbəyli kəndinin ümumi planlaşdırılan ərazisi 255,31 hektar təşkil edir. Kəndə ümumilikdə 3840 nəfərin köçürülməsi nəzərdə tutulub. Bu məqsədlə 885 fərdi yaşayış evinin tikilməsi planlaşdırılıb. Layihənin birinci mərhələsində 78,05 hektar ərazidə 108 evin inşası nəzərdə tutulub.
Kəndin yenidən qurulması yalnız yaşayış evlərinin tikilməsi ilə məhdudlaşmır. Burada müasir sosial infrastrukturun yaradılması da diqqət mərkəzindədir. Layihəyə əsasən, 264 şagird yerlik məktəb binası, 80 yerlik uşaq bağçası, tibb məntəqəsi, klub-icma mərkəzi, kitabxana, ticarət mərkəzi və digər sosial obyektlərin inşası nəzərdə tutulub. Həmçinin idman-sağlamlıq mərkəzi, inzibati bina, park, kənd meydanı və Bayraq meydanı yaradılması planlaşdırılıb.
Bu layihələr göstərir ki, dövlətin əsas məqsədi kəndi əvvəlki görkəminə qaytarmaqla kifayətlənmək deyil, onu müasir yaşayış standartlarına uyğun şəkildə yenidən qurmaqdır. İnsanların rahat yaşayışı, uşaqların keyfiyyətli təhsil alması, tibbi xidmətlərdən istifadə etməsi, gənclərin idman və mədəniyyət imkanlarına çıxışının təmin olunması kəndin gələcək inkişafının əsas istiqamətlərindəndir.
Tağıbəyli kəndinin iqtisadi potensialının bərpası da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kəndin tarixən əkinçilik, üzümçülük, baramaçılıq və heyvandarlıq sahələrində formalaşmış ənənələri mövcud olub. Bu sahələrin yenidən inkişaf etdirilməsi həm məşğulluğun artırılmasına, həm də yerli istehsalın genişləndirilməsinə şərait yarada bilər. Müasir kənd təsərrüfatı imkanlarından istifadə edilməsi Tağıbəylinin iqtisadi həyatının canlanmasına mühüm töhfə verəcək.
Ağdam rayonunda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri bütövlükdə Qarabağın iqtisadi və sosial inkişafına xidmət edir. Yeni yolların çəkilməsi, yaşayış məntəqələrinin salınması, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin tikilməsi, istehsal və xidmət sahələrinin yaradılması regionun gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin formalaşdırır. Tağıbəyli kəndinin yenidən qurulması da bu genişmiqyaslı strategiyanın tərkib hissəsidir.
Böyük Qayıdış prosesi Azərbaycan dövlətinin qarşıya qoyduğu mühüm vəzifələrdən biridir. Bu prosesin əsas məqsədi keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına təhlükəsiz, könüllü və ləyaqətli qayıdışını təmin etməkdir. İnsanların öz evlərinə dönməsi, doğma kəndlərində yenidən məskunlaşması yalnız sosial məsələ deyil, həm də tarixi ədalətin bərpasının mühüm göstəricisidir.
Tağıbəyli kəndində təməlin qoyulması həm də gələcək nəsillərə ünvanlanan mühüm mesajdır. Bu gün həmin ərazilərdə salınan yeni yaşayış məntəqələri Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin, milli birliyinin və quruculuq iradəsinin ifadəsidir. Kənddə yaradılacaq məktəb, mədəniyyət və sosial obyektlər gələcək nəsillərin doğma torpaqlarına bağlı ruhda yetişməsinə xidmət edəcək.
Arzu Ağacanova
YAP Ordubad təşkilatının fəalı