20 bəndlik sülh planında nə var? - GÜNÜN SUALI

ABŞ və Ukrayna sülh planının müddəalarını müzakirə edirlər. Ukrayna öz cavabını ABŞ-a təqdim edib, lakin Kiyevin sənədə hansı təkliflər və ya dəyişikliklər etdiyi hələ məlum deyil. Qısaldılmış 20 bəndlik sülh planı tərəflərin fəal müzakirə etdiyi üç sənəd paketinin bir hissəsidir. Planın əsas müddəalarına cəbhə xətti boyunca demilitarizasiya zonasının yaradılması, Ukraynada seçkilərin keçirilməsi, NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərinin verilməsi və s.

Ukrayna bu sülh planı ilə bağlı ABŞ-a öz cavabını dekabrın 10-da təqdim edib, lakin Kiyevin sənədə konkret hansı təkliflər və ya dəyişikliklər etdiyi hələ məlum deyil. Bu arada 20 bəndlik təkliflə tanış olan avropalı diplomatlar bəzi detalları CNN ilə bölüşüblər. Xüsusilə, 20 bəndlik planda:
- NATO-nun alyans üzvlərinin qarşılıqlı müdafiəsi haqqında 5-ci Maddəsi formatında Ukraynaya təhlükəsizlik zəmanətlərinin verilməsi;
- Ukraynanın 2027-ci ilə qədər Avropa İttifaqına üzvlüyü;
- Ukraynada seçkilərin keçirilməsi – bu məsələ həm prezident Donald Tramp, həm də Kreml tərəfindən qaldırılıb;
- ABŞ-ın Rusiya tərəfindən işğal olunmuş əraziləri rəsmi tanıması, bu, Vaşinqtonun Ukraynanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı formalaşmış siyasətində dəyişiklikdən xəbər verə bilər;
- Ukrayna ordusunun sayının 800.000-lə məhdudlaşdırılması (əvvəlki 28 bəndlik planda 600.000 təklif olunurdu).

Eyni zamanda, layihədə Ukraynanın nə vaxtsa NATO-ya üzvlüyünü qadağan edən dil yoxdur, nə də ölkənin alyansa potensial üzvlüyünə dair heç bir söz yoxdur. Avropalı diplomatlar vurğulayırlar ki, ixtisar olunmuş planda 28 bəndlik variantdan bəzi məqamlar var (xüsusən də işğal olunmuş ərazilərin tanınması) bu, həm Kiyevdə, həm də onun avropalı tərəfdaşlarında narahatlıq yaradır. Bundan başqa, sənəd ABŞ və Rusiya arasında Rusiyanın xaricdəki dondurulmuş aktivləri ilə bağlı razılaşmalardan bəhs edir. Bununla belə, KİV-in məlumatına görə, ABŞ rəsmiləri və onların müttəfiqləri danışıqları stabil hesab etmirlər. Bir sıra məsələlər, o cümlədən ərazilərlə bağlı məsələlər prosesə xeyli maneçilik törədir. Vladimir Putinin başçılıq etdiyi Kremldən sülh yolu ilə həllə hazırlıq əlamətlərinin olmaması gərginliyi artırır.

Qeyd edək ki, dekabrın 10-da “The Washington Post” ABŞ-ın təklif etdiyi sülh planı çərçivəsində Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərində vəziyyətin həlli üçün mümkün “Koreya ssenarisi” barədə məlumat yayıb.