ABŞ-İsrail-İran müharibəsinin gizli üzü: kiber əməliyyatlar

ABŞ və İsrail İrana qarşı hücumları hədəf almaq və əlaqələndirmək üçün kiber əməliyyatlardan bir vasitə kimi istifadə etsələr də, İranın cavab tədbirləri haker şəbəkələri, infrastruktur hücumları və informasiya müharibəsi ilə formalaşan asimmetrik kiber strategiyaya əsaslanır. 28 fevralda İsrail və ABŞ-ın İrana hücumları və İranın cavab tədbirləri ilə başlayan müharibə kontekstində hər iki ölkənin həyata keçirdiyi kiber fəaliyyətlər maraq mövzusuna çevrilib.

Anadolu Agentliyi yazır ki, ABŞ-da yerləşən kibertəhlükəsizlik və təhdid kəşfiyyatı şirkəti olan Resecurity-nin hesabatına görə, bu hücumlar və İranın cavab tədbirləri hərbi əməliyyatlar, kiberhücumlar, elektron müdaxilə və psixoloji elementlər tərəfindən dəstəklənən çoxölçülü bir münaqişəyə çevrilib.

ABŞ və müttəfiqləri hədəf müəyyən etmə və zərərin qiymətləndirilməsi proseslərində kiberkəşfiyyat və hücum imkanlarından effektiv şəkildə istifadə etsələr də, İran tərəfdarı qrupların fəaliyyəti əsasən infrastruktur hücumları və informasiya müharibəsi ilə formalaşır.

İran ABŞ maliyyə qurumlarına və çoxmillətli texnologiya şirkətlərinə qarşı kiberhücumlar həyata keçirib, Qərb tərəfdarı qruplar isə daxili ictimai rəyə təsir etmək üçün İranın dini tətbiqlərini və xəbər platformalarını hədəf alıblar.

Digər tərəfdən, Kiber İslam Müqaviməti, Fatimion Kiber Komandası və Kiber Fəttah kimi İranpərəst qrupların "Paylanmış Xidmətdən İmtina" (DDoS) hücumları həyata keçirdiyi, məlumatları sızdırdığı və müxtəlif sistemlərə sızaraq kəşfiyyat məlumatları topladığı iddia edildi. Kiber fəaliyyətlər ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarının bir hissəsi olaraq həyata keçirilib.

Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (MKİ) 24 fevral əməliyyatından bir qədər əvvəl ABŞ-da yerləşən X şirkətinin sosial media hesabında fars dilində "MKİ səsinizi eşidir və sizə kömək etmək istəyir. Bizimlə təhlükəsiz virtual söhbət etmək üçün bəzi məsləhətlər" yazısı ilə mesaj yayımladı və şifrələnmiş rabitə metodlarını izah edən qısa video paylaşdı.

Bundan əlavə, ABŞ-ın Birgə Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri Den Keyn bildirib ki, ilkin mərhələlərdə İranın rabitə və sensor şəbəkələrini effektiv şəkildə pozan kiber əməliyyatlar Tehranı koordinasiya etmək və ya cavab vermək imkanından məhrum edib. ABŞ mətbuatında yer alan xəbərlərə görə, ABŞ və İsrailin 28 fevralda İrana hücumlarının bir hissəsi olaraq, ölkədəki bəzi tətbiqlərə və veb saytlara qarşı kiberhücumlar həyata keçirilib.

Bu kontekstdə, İranda 5 milyondan çox yüklənmə sayı olan BadeSaba dini təqvim tətbiqi də kiberhücuma məruz qalıb və istifadəçilərinə "hesablaşma vaxtı" mesajı verib. Mətbuatda hücumun ABŞ və ya İsrail tərəfindən həyata keçirildiyi barədə müzakirələr aparılsa da, hər iki ölkədən rəsmi təsdiq alınmayıb.

Bu arada, İranda internet kəsintiləri artdıqca, İsrail mətbuatı kiberhücumların İrana qarşı həyata keçirildiyini etiraf etdi. Kiberhücumlardan sonra İranın rəsmi xəbər agentliyi IRNA-nın veb saytına giriş bloklanıb. ABŞ və İsrail 28 fevralda İran lideri Ayətullah Əli Xameneini hədəf almaq üçün kiber imkanlarından istifadə etdilər.

28 fevralda ABŞ Müdafiə Nazirliyinin (Pentaqon) veb saytında "Epik Qəzəb Əməliyyatı" ilə bağlı dərc olunmuş mətbuat brifinqində Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keyn əməliyyatda Kəşfiyyat Birliyinin kritik roluna işarə etdi.

Keyn bildirib ki, İranın komandanlıq, nəzarət və rabitə imkanları "qeyri-kinetik metodlar" vasitəsilə zəiflədilib və əməliyyatda ilk addım Kiber Komandanlıq (CYBERCOM) və Kosmik Komandanlıq (SPACECOM) tərəfindən atılıb.

British Financial Times (FT) və Hindistanın NDTV qəzetlərinin məlumatına görə, İsrail Tehranda yol hərəkəti kameralarına sızaraq uzun müddət ərzində paytaxtdakı yüksək vəzifəli liderlərin hərəkətlərini bu sistemlər vasitəsilə izləyib. Bu proses zamanı İsrailin siqnal kəşfiyyatı sahəsində fəaliyyət göstərən "8200 Bölməsi" və Mossad bu sahədəki insan resurslarından və imkanlarından istifadə ediblər.

İsrail kəşfiyyatı Tehranın Pasteur küçəsi ətrafındakı kameralardan Xameneinin ofisinin yerləşdiyi ərazi ilə bağlı vacib görüntülər və təhlükəsizlik işçiləri, o cümlədən ünvanlar, iş saatları, marşrutlar və qoruduqları şəxslər haqqında ətraflı məlumat əldə edib.

İsrail həmçinin mobil telefon şəbəkələrinin bəzi komponentlərini müvəqqəti olaraq deaktiv edərək Xameneinin təhlükəsizlik qrupunun potensial xəbərdarlıqlar almasına mane olub. İranla əlaqəli Handala şirkəti Stryker hücumuna görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb. ABŞ-da yerləşən tibbi cihaz istehsalçısı Stryker şirkətinin 11 martda kiberhücuma məruz qaldığı və şirkətin bəzi sistemlərində nasazlıqlara səbəb olduğu bildirilir.

Şirkət veb saytında dərc olunan yazılı açıqlamada Stryker şirkətinin kiberhücum nəticəsində qlobal şəbəkədə nasazlıq yaşadığını bildirib. ABŞ mətbuatında yer alan xəbərlərdə İranla əlaqəli "Handala HackTeam" adlı haker qrupunun Telegram hesabı vasitəsilə hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürdüyü iddia edilir.

Digər tərəfdən, şirkətin 23 martda verdiyi açıqlamada istintaqın ilkin mərhələlərində heç bir ransomware və ya zərərli proqram təminatı sübutunun tapılmadığı bildirilib.