Moskva dalana dirənir - BAXIŞ BUCAĞI

AB-Rusiya maliyyə əməliyyatları məhdudlaşdı

Kaja Kallas həmçinin Rusiyanın çirkli pulların yuyulması riski səbəbindən qara siyahıya əlavə edildiyini açıqlayıb. Avropa Birliyi Rusiyanı çirkli pulların yuyulması və terrorizmin maliyyələşdirilməsi riski yüksək olan ölkələrin "qara siyahısına" əlavə edib. Avropa Birliyi Rusiyanı çirkli pulların yuyulması və terrorizmin maliyyələşdirilməsi riski yüksək olan ölkələrin "qara siyahısına" rəsmi olaraq əlavə edib. Bu barədə AB Şurasının Rəsmi Jurnalı məlumat verir. Avropa Birliyinin Xarici İşlər üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas da Rusiyanın çirkli pulların yuyulması riski səbəbindən qara siyahıya əlavə edildiyini açıqladı. "Bu gün AB Rusiyanı çirkli pulların yuyulması riski səbəbindən qara siyahıya salıb. Bu, Rusiya bankları ilə əməliyyatların xərclərini yavaşlatacaq və artıracaq", - deyə o, cümə axşamı Brüsseldə Aİ Xarici İşlər Şurasının iclasından sonra keçirilən mətbuat konfransında bildirib.

O, əlavə edib ki, hazırda həm 2026-2022-ci illər üçün Ukrayna üçün 90 milyard avroluq maliyyə yardımı paketi, həm də 20 maddəlik sanksiya paketi üzərində iş gedir. Qərar 29 yanvarda qüvvəyə minib və Avropa bankları tərəfindən Rusiya ilə əlaqəli hər hansı əməliyyatlara daha güclü nəzarət təmin edir.

Avropa Komissiyası bu qərarı 3 dekabr 2025-ci ildə qəbul edib və nə Avropa Parlamenti, nə də Aİ Şurası etiraz bildirmədiyi üçün dərc edildikdən 20 gün sonra qüvvəyə minib. Əvvəllər Rusiya Ukraynanın tələbinə baxmayaraq, beynəlxalq çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə təşkilatı olan FATF tərəfindən qara siyahıya salınmayıb. Bu, Çin, Hindistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Cənubi Afrika kimi ölkələrin etirazları ilə bağlı idi və bu da Rusiyanı siyahıdan kənarda saxlayıb. Avropa Komissiyası müstəqil hərəkət etmək qərarına gəlib və Rusiyanı FATF-dan müstəqil olaraq qara siyahıya salıb. Yeni qaydalar o deməkdir ki, Avropa banklarında Rusiya ilə əlaqəli hər hansı əməliyyat artıq ciddi yoxlamaya məruz qalacaq və Aİ-dəki Rusiya təşkilatları üçün maliyyə riskləri əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırılacaq.

Rusiyanın FATF-dakı üzvlüyü FATF-ın əsas prinsiplərini ciddi şəkildə pozduğuna görə dayandırılıb. Rusiya maliyyə orqanları Aİ-nin qərarının siyasiləşdirildiyini və Rusiyanın çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə sistemindəki çatışmazlıqlara dair konkret dəlillərin olmadığını bildiriblər. Xatırladaq ki, əvvəllər Aİ-nin fevral ayı üçün Rusiyaya qarşı 20-ci sanksiyalar paketi hazırladığını bildirmişdik.

Baltik limanları Rusiyanın üzünə qapandı

Şimali Avropa AB ölkələrinin hakimiyyət orqanları Baltik dənizi vasitəsilə Rusiya nefti və gübrələrinin ixracına mane olmağa çalışır. İsveç xarici işlər naziri cümə axşamı günü Finlandiya və İsveç gübrə, eləcə də neft və neft məhsulları daşıyan yük gəmilərinə məhdudiyyətlərin sərtləşdirilməsini təklif ediblər. Bundan əvvəl 14 AB ölkəsi Rusiya ixracatının daşınmasında iştirak edən tankerlərə xəbərdarlıq edib. Bəzi müşahidəçilər hesab edirlər ki, Baltik dənizində artan münaqişə Baltik dənizini daimi müharibəyə çevirmək strategiyasının bir hissəsidir.

İsveç və Finlandiya hakimiyyət orqanları cümə axşamı günü elan edib ki, Avropa Birliyinə Rusiyadan gələn tankerlərə məhdudiyyətlərin sərtləşdirilməsini təklif ediblər. Onun sözlərinə görə, Stokholm və Helsinki "enerji resursları daşıyan istənilən Rusiya gəmisinə xidmət göstərməyə tam qadağa" təklif edirlər. İsveç və Finlandiyanın digər təklifi isə Rusiya gübrələrinin ixracına qadağanedici məhdudiyyətlər tətbiq etməkdir. Avropa Komissiyasının rəsmiləri bildirirlər ki, onlar 24 fevral 2026-cı ilə qədər - Ukrayna münaqişəsinin ildönümünə qədər yeni sanksiyalar paketini yekunlaşdırmağa çalışırlar. İnterfaks izah edir ki, adətən Brüssel əvvəlcə AB ölkələrindən məhdudlaşdırıcı tədbirlər üçün təkliflər toplayır və sonra hansılarının təsdiqlənəcəyinə qərar verir.

"Enerji daşıyan istənilən Rusiya gəmisinə xidmət göstərməyə tam qadağa" o deməkdir ki, istənilən Rusiya gəmisi sanksiya altında və ya sözdə kölgə donanmasının bir hissəsi elan edilə və NATO qüvvələri tərəfindən müsadirə edilə bilər.

Qərbin media mənbələrinə görə, 2024-cü ilin dekabr ayında Avropa hakimiyyəti Avropa sularında Rusiya neftini daşıyan tankerlərdən kifayət qədər qəza sığortası təmin etmələrini tələb edən mexanizm barədə razılığa gəlib. Onların sözlərinə görə, bu razılaşma Şimal Birgə Ekspedisiya Qüvvələrinin (JEF) iclasında əldə edilib. Avropa ölkələrindəki dəniz hakimiyyəti Danimarka boğazlarından, Finlandiya körfəzindən və İsveçlə Danimarka arasındakı sulardan keçən gəmilərdən sığorta sübutu tələb edəcək. Sığorta aşağıdakı sahil dövlətlərindən birindən alınmalıdır: Birləşmiş Krallıq, Danimarka, İsveç, Polşa, Finlandiya və Estoniya.

Yeni AB tələblərinə cavab verən sənədləri təqdim etməyən gəmilər sanksiyalarla üzləşə bilər. Hökumət sorğularına əməl etməkdən imtina edən tankerlərə də sanksiyalar tətbiq edilə bilər. Bu arada, G7 ölkələri tərəfindən tətbiq edilən sanksiyalar Qərb sığortaçılarına Rusiya neftinin qiymət limitlərini pozan gəmilərə sığorta təmin etməyi qadağan edir. Rusiya neftinin qiymət limitləri ardıcıl olaraq barrel üçün 60 dollardan hazırkı 44,1 dollar səviyyəsinə endirilib və bu səviyyə 1 fevral 2026-cı il tarixindən qüvvəyə minir.

Bu həftənin əvvəlində 14 Avropa ölkəsi Baltik və Şimal dənizlərində fəaliyyət göstərən Rusiya kölgə donanmasına məxsus tankerlərə xəbərdarlıq edib. Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, Baltik və Skandinaviya ölkələri, eləcə də Polşa birgə bəyanat verib.

Avropalılar artıq bütün gəmilərin yalnız bir dövlətin bayrağı altında üzməsini və tanınmış sığortaçıdan etibarlı sığortaya malik olmasını tələb edirlər. Tankerlər və ya digər yük gəmiləri yeni tələblərə cavab vermədikdə, onlar "vətəndaşlığı olmayan" elan ediləcək və kölgə donanmasının bir hissəsi hesab ediləcəklər. Bu birtərəfli açıqlamanı verərkən, Avropa rəsmiləri BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyasının bir maddəsinə istinad edirlər. Bu arada, 2025-ci ilin oktyabr ayında Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Avropanı "Rusiya Federasiyasının sözdə kölgə donanmasına qarşı əlaqələndirilmiş addımlar atmağa" və çatdırılma müddətini yavaşlatmaq üçün Rusiya nefti daşıyan tankerləri saxlamağa çağırıb.

Son günlərdə Rusiya ixracına xidmət edən gəmilərin həbsləri faktiki olaraq müntəzəm hala çevrilib. Bu arada, bəzi AB ölkələri açıq şəkildə Rusiya ilə dəniz müharibəsi istəmirlər. Beləliklə, çərşənbə günü İspaniya Dəniz Xidmətinin AB və Böyük Britaniyanın sanksiyalarına məruz qalan Chariot Tide tankerini həbs etmək əvəzinə, onu təyinat yerinə, Mərakeşin Tanjer limanına müşayiət etdiyi barədə məlumatlar ortaya çıxıb. Agentliklərin məlumatına görə, gəminin mühərriki 22 yanvarda sıradan çıxıb. Tanker fırtınanın onu şərqə doğru aparması nəticəsində Mərakeş sahillərində lövbər salıb. Nəticədə, axtarış-xilasetmə əməliyyatlarına İspaniyanın cavabdeh olduğu beynəlxalq sularda qalıb. Monitorinq məlumatlarına görə, 2025-ci ilin dekabr ayının sonunda Chariot Tide tankeri Aralıq dənizinə getməzdən əvvəl Leninqrad bölgəsindəki neft terminalında lövbər salıb. Rusiyanın dəniz ixracının təxminən yarısı Baltik dənizindən keçir.

Lakin, İspaniyanın qeyri-aqressiv hərəkətləri Avropa strateqlərinin və Kiyev rejiminin idarəedicilərinin ümumi xəttini çaşdırmamalıdır, çünki onlar Rusiya XVD-ni Rusiya ilə daimi, qızğın münaqişəyə çevirməyi planlaşdıra bilərlər. Bir çox ukraynalı ekspert iddia edir ki, Kiyev münaqişəni uzatmaq və onu Rusiya ilə daimi müharibəyə çevirmək üçün təlimat alıb. Bu, xüsusilə Kiyevin qeyri-mütənasib yüksək səviyyədə silahlı qüvvələri 800.000 nəfərlik heyətdə saxlamaq üçün danışıqlar tələblərini izah edir. Qara dənizdə Rusiya, Qazaxıstan və Amerika neft tankerlərinə Ukraynanın davamlı dron hücumları da dəniz eskalasiyası strategiyasına uyğundur. Bu hücumlar artıq Rusiya və Qazaxıstandan Qara dəniz vasitəsilə neft ixracını azaltmışdır. Mütəxəssislər proqnozlaşdırırlar ki, Baltik və Qara dənizlərdəki Rusiya limanlarından neft ixracı yanvar ayının sonuna qədər 12% azala bilər.

Qərb mediasının məlumatına görə, son zamanlar gəmi sahibləri gəmiləri Rusiya yurisdiksiyasına keçirirlər. Keçən ilin dekabr ayının ortalarından bəri otuzdan çox belə köçürmə barədə məlumat verilib. Lakin bu cür yenidən qeydiyyat gəmilərin NATO hərbi qüvvələri tərəfindən qiymət məhdudiyyətlərinə əməl edilməməsindən tutmuş avropalılar üçün uyğun sığortanın olmamasına qədər müxtəlif bəhanələrlə ələ keçirilməyəcəyinə zəmanət vermir.

Rusiya təbliğatçıları da sanksiyalara məruz qalıb

Avropa Birliyi Yekaterina Andreeva və Pavel Zarubin də daxil olmaqla bir sıra rusiyalı təbliğatçılara qarşı şəxsi sanksiyalar tətbiq edib. Qərar AB-nin Rəsmi Jurnalında dərc edilib. Sanksiyalara, digər məsələlərlə yanaşı, AB ölkələrinə giriş qadağası və Avropa banklarındakı aktivlərin dondurulması daxildir. "Vremya" proqramının aparıcısı Andreevanın əsaslandırılmasında onun "Ukraynaya qarşı müharibə haqqında müntəzəm olaraq dezinformasiya və təbliğat yaydığı" və Rusiya silahlı qüvvələrini dəstəklədiyi qeyd olunur. Həmçinin, onun iki dəfə (2001 və 2007-ci illərdə) Putinlə "Birbaşa Xətt" keçirdiyi və onun andiçmə mərasimləri və hərbi paradları barədə şərh verdiyi vurğulanır.

Zarubin "Vladimir Putinin gündəliyinə eksklüziv çıxışı olan" təbliğatçı kimi təsvir edilib. AB sənədində qeyd olunur ki, o, tammiqyaslı işğal başladıqdan sonra Putinlə müsahibə verən ilk şəxs olub. Bundan əlavə, idman şərhçisi Dmitri Quberniyev, "Vesti" verilişinin aparıcısı Mariya Sittel, reper Roman Çumakov (Roma Jigan) və Sevastopol Xoreoqrafiya Akademiyasının keçmiş rektoru və xoreoqraf Sergey Poluninə məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Bütün təqsirləndirilən şəxslər Rusiya hökumətinin "məlumatla manipulyasiya etmək" və müharibəni dəstəkləmək yolu ilə AB və Ukraynada "demokratiyanı, qanunun aliliyini, sabitliyi və təhlükəsizliyi pozan və ya təhdid edən" hərəkətlərini və siyasətlərini "tətbiq etməkdə, dəstəkləməkdə və onlardan faydalanmaqda" ittiham olunurlar.

Xatırladaq ki, Ukrayna Prezidenti Volodymyr Zelenski Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üç fiziki şəxsə və iki hüquqi şəxsə qarşı sanksiyalar tətbiq etmək qərarını qüvvəyə mindirən fərman imzalayıb.

V.VƏLİ