Kreml büdcədəki boşluqları necə yamayır?

Rusiyada cinayətkarlıq sözdə "SVO" dövründə artıb. Kreml bundan istifadə edərək büdcəni doldurmaq üçün əmlak müsadirə sistemini təkmilləşdirib. Lakin bu cəza cinayətlərə görə deyil, hökumətə sadiq qalmamağa görədir. 2023-2025-ci illər arasında Rusiyada əmlak müsadirəsi ilə bağlı cinayət işləri üzrə məhkəmə qərarlarının sayı 11.000-dən 31.000-ə qədər artıb. Bu barədə Rusiya Federasiyası Baş Prokurorluğunun Baş Cinayət və Məhkəmə İdarəsinin rəisi Sergey Bajutov məlumat verib.

Ukrayna Xarici Kəşfiyyat Xidməti həmçinin bildirib ki, Rusiya Federasiyası Ali Məhkəməsinin məlumatına görə, 2022-ci ildə 4195 nəfərə, 2024-cü ildə isə 24.078 nəfərə müsadirə ilə bağlı hökmlər çıxarılıb. Bu, 2022-ci illə müqayisədə 9,3 dəfə artım deməkdir.

Rusiya İstintaq Komitəsinin rəhbəri Aleksandr Bastrıkin də 2026-cı ilin əvvəlində müsadirə işlərinin sayının artırılmasının vacibliyini açıqladı.

Onun sözlərinə görə, ötən il müstəntiqlər rusiyalılara məxsus təxminən 24,5 milyard rubl dəyərində əmlakı müsadirə ediblər ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 25% artımdır. O, cinayət təqibi başlandıqdan sonra təqsirləndirilən şəxslərin 4,7 milyard rubl dəyərində əmlakı, pulu və qiymətli əşyaları "könüllü" şəkildə təhvil verdiyini aydınlaşdırdı.

Əslində, xüsusi tədbir kimi müsadirə 2006-cı ildə Cinayət Məcəlləsinə yenidən daxil edilib. Lakin o vaxtlar bu cəza növü əsasən korrupsiya və iqtisadi cinayətlərdə təqsirləndirilən şəxslərə zərərin ödənilməsi mexanizmi kimi tətbiq edilirdi. Lakin Daxili Təhlükəsizlik Xidmətinin fəaliyyətə başlaması ilə müsadirə xarici təşkilatlarla əməkdaşlıq, təxribat, Rusiya ordusu haqqında yalan məlumat və "dövlət təhlükəsizliyinə" qarşı cinayətlər kimi yeni cinayətləri əhatə etməklə genişləndirildi. Bu o deməkdir ki, indi hakimiyyətlə hər hansı bir şəkildə razılaşmayanlardan əmlak müsadirə olunur.

Ötən ilin sonunda Rusiya Konstitusiya Məhkəməsi radikal bir addım atdı - hətta qohumlardan və işdə iştirak edən üçüncü tərəflərdən qanuni vəsaitlə əldə edilən yeganə əmlakın belə müsadirəsinə icazə verdi.

Xarici Kəşfiyyat Xidməti belə bir nəticəyə gəldi: "Rusiya repressiv aparatının hadisə ilə bağlı əmlak müsadirəsi yolu ilə cəzanın əhatə dairəsini artırmaq istəyi və inadkarlığı yalnız Kremlin Ukraynaya qarşı müharibənin zərər verdiyi dövlət büdcəsindəki boşluqları doldurmaq cəhdləri ilə izah edilə bilər".

"Qəhrəmanlar" zamanı
Rusiya hakimiyyəti müxalifətdə şübhəli bilinənlərə qarşı repressiyalara əl atsa da, əsl cinayətkarlıq çiçəklənir. Dezinformasiyaya Qarşı Mübarizə Mərkəzinin məlumatına görə, "2025-ci ildə Rusiya ağır və xüsusilə ağır cinayətlərin sayında 15 illik rekord - 627.900 hadisə qeydə alacaq. Bu, Rusiya Federasiyasında təhlükəsizlik vəziyyətinin sistemli şəkildə pisləşməsini göstərir".

Hesabata görə, ağır cinayətlərin artması ardıcıl üçüncü ildir ki, davam edir və birbaşa Ukraynaya qarşı müharibə ilə əlaqədardır. Cəbhəyə cəlb olunmuş cinayətkarlar da daxil olmaqla, döyüş veteranları mülki həyata qayıdırlar. Onlar getdikcə daha çox qətl, soyğunçuluq, zorakılıq və narkotik qaçaqmalçılığı işlərində iştirak edirlər.

"Novaya Gazeta Europa"nın məlumatına görə, Rusiyada Ukraynaya qarşı müharibədə iştirak edən təxminən 900 iştirakçı zorakı cinayətlər törədib. Və bu cür cinayətlər hər il artır: 2023-cü ildə təxminən 2500, 2024-cü ildə isə 4700-dən çox iş məhkəməyə verilib.

Ümumilikdə, 2022-ci ildən bəri Ukrayna ilə müharibədə iştirak edən 8000-dən çox iştirakçı, o cümlədən vətənə qayıdan 7000 veteran "mülki" cinayətlərdə məhkum edilib. Daha təxminən 1000 təqsirləndirilən şəxs cinayət törətdikləri zaman orduda xidmət edirdi.

"SVO" iştirakçılarına görə mühakimə olunanların təxminən 27%-nin müharibədən əvvəl ən azı bir dəfə məhkumluğu olub. Bunlardan 656-sı həbsxana koloniyalarından işə götürülüb və Putin tərəfindən əfv edilib; təqsirləndirilənlərin ən azı 40%-i müharibədə iştirak etdiklərinə görə mükafatlar alıb.

Bu arada, Rusiyada müharibə cinayətkarlarını şərəfləndirmək kampaniyası davam edir. Bu kampaniyanın bir hissəsi olaraq, Kreml Luqansk vilayətinin işğalı zamanı məhbus hücumçularını "ət hücumlarına" göndərməsi və öldürülənlərin cəsədlərini qaytarmaqdan imtina etməsi ilə tanınan İqor Yurgini Rusiya Təhsil Nazirliyinin Təhsildə Dövlət Siyasəti Departamentinin rəhbəri təyin etdi.

Digər müharibə cinayətkarları kimi, Yurgin də "Qəhrəmanlar Zamanı" təbliğat proqramı sayəsində Rusiya dövlət qurumlarının sıralarında sürətlə yüksəlir.

Rusiyanın "yeni elita"sı
Rusiya Yurgin kimi cinayətkarların "uğur hekayələrini" israrla təkrarlamaqla onları Ukraynaya qarşı müharibəyə daha da cəlb etmək üçün digər ruslar üçün nümunə olmağa çalışır.

Lakin hakimiyyət orqanları da öz "müharibə qəhrəmanlarından" ehtiyat edirlər. Bu il Rusiya Dövlət Duması seçkilərinə hazırlaşır və "SVO" veteranlarının ictimaiyyət tərəfindən təriflənməsinə baxmayaraq, Kreml rusların onları parlamentdə görməyə hazır olub-olmadığını düşünür. Axı, "Qəhrəmanlar Zamanı" kimi proqramlar çərçivəsində Rusiya rəhbərliyi cəbhədən qayıtdıqdan sonra nəzarətsiz radikallaşmalarının qarşısını almaq üçün Dumaya 70-80 belə veteran gətirməyi planlaşdırır.

Bu proqramın iştirakçıları ciddi seçim prosesindən keçirlər və bunun əsas tələbi mövcud Rusiya hökumətinə sədaqətdir. Buna görə də, uyğun veteranların dövlət orqanlarına irəli çəkilməsi "vintlərin sərtləşdirilməsinin" bir elementidir ki, bu da Rusiyadakı nümayəndəlik orqanlarını Kremldən daha da asılı hala gətirəcək.

Müharibədə iştirak Rusiyada "sosial lift" kimi təqdim olunur, lakin praktikada müharibə cinayətkarlıq və daxili qeyri-sabitlik üçün katalizatora çevrilir. Silahlı, travma almış və tez-tez cinayətkar hesab edilən "veteranlar" Rusiyanın özü üçün təhlükəyə çevrilir - lakin Kreml bu barədə açıq danışmır. Rusiya hakimiyyəti təbliğatçıların "ölkənin yeni elitası" adlandırdığı "SVO" iştirakçılarına narahatlıq ifadə etməyə davam edir.

Rusiya mediası xəbər verir ki, parlament korpusunu yeniləmək üçün SVO veteranlarını Dövlət Dumasına daxil etmək planlaşdırılır. Duma həmçinin dövlət işlərinə müraciət edərkən bu "qəhrəmanlar" üçün güzəştlər tətbiq etməyi planlaşdırır ki, bu da "elitanı yeniləmək" məqsədi daşıyır.

Təbliğatçılar tərəfindən təşviq edilən bu cür təşəbbüslər, ilk növbədə, "veteranlar"a qayğının ictimai təqlididir və məqsədi Ukraynaya qarşı müharibədə iştirak etməklə təklif olunan "sosial yüksəliş" illüziyasını yaratmaqdır. Lakin az sayda rus başa düşür ki, bu cinayətkar müharibədə iştirak edənlərin böyük əksəriyyətinin hakimiyyət qazanmaq və "yeni elitanın" bir hissəsi olmaq şansı yoxdur və olmayacaq da.

V.VƏLİLİ