Rusiya büdcəsindəki boşluq daha da böyüyüb

...Maliyyə Nazirliyinin çərşənbə axşamı verdiyi məlumata görə, Rusiyanın federal büdcə kəsiri iyul ayında yenidən artıb. Yeddi ay ərzində hökumət 22,112 trilyon rubl vergi toplayıb ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən 8,8 faiz çoxdur.

SİA xəbər verir ki, bundan əlavə, "The Moscow Times" qəzetinin məlumatına görə, xərclər gəlirlərdən təxminən iki dəfə sürətlə, 14,5 faiz artaraq 28,567 trilyon rubla çatıb. Nəticədə, avqustun əvvəlinə qədər büdcədə 6,455 trilyon rubl kəsir yaranıb ki, bu da Moskvanın illik büdcəsinə, Sankt-Peterburqun dörd illik büdcəsinə və Tatarıstan və Krasnodar diyarı kimi böyük bölgələrin 11 illik büdcəsinə bərabərdir. Keçən ilin eyni tarixləri ilə müqayisədə kəsir 1,4 dəfə artıb və hazırda bütün il üçün nəzərdə tutulan plandan (3,786 trilyon rubl) demək olar ki, iki dəfə çoxdur.

Finam şirkətinin strateqi Yaroslav Kabakov qeyd edir ki, büdcə üçün fundamental mənzərə pisləşməyə davam edir: ilk yeddi ayda neft və qaz gəlirləri 16,8 faiz azalıb və artan ƏDV yığımlarının artması (24,9 faiz) bu azalmanı çətinliklə kompensasiya edir.

Bu arada, Maliyyə Nazirliyi getdikcə daha çox xərcləyir və bütün göstəricilərə görə, ilin sonuna qədər xərclər planı təxminən 5 trilyon rubl üstələyə bilər,..bunu Kabakov hesablayır.

Qaydar İnstitutunun aparıcı elmi işçisi İlya Sokolov qeyd edir ki, büdcəni balanslaşdırmaq getdikcə çətinləşir: İrandakı müharibə səbəbindən neft və qaz gəlirlərinin artması qısa müddətli oldu və əsasən neft emalı zavodları bir-birinin ardınca yanıb bağlanan neft şirkətləri üçün subsidiyalara xərcləndi.

Sokolov vurğulayır ki, qeyri-resurs gəlirləri yalnız vergi artımları hesabına artır, iqtisadi artım hesabına deyil: ilin birinci yarısında ÜDM cəmi 0,3 faiz artıb və iqtisadiyyat ikinci yarıda tənəzzülə uğraya bilər.

Sokolov xəbərdarlıq edir ki, bu, ƏDV-də, eləcə də mənfəət və şəxsi gəlir vergilərində 600-800 milyard rubl kəsirə səbəb olacaq. Kabakov proqnozlaşdırır ki, ilin sonuna qədər büdcə kəsiri 10 trilyon rubla yaxınlaşa bilər.

...Bloomberg Economics-in Rusiya və MDB üzrə iqtisadçısı Yekaterina Vlasova qeyd edir ki, hərbi xərclər büdcə üçün əsas naməlum olaraq qalır: onun planı aşacağı aydındır, amma nə qədər olacağı hələ görünməlidir.

Bloomberg-in məlumatına görə, Müdafiə Nazirliyi hərbi büdcənin 40 faiz və ya 4-5 trilyon rubl artırılmasını tələb edir. Maliyyə Nazirliyi ordunun xərclərini borc hesabına maliyyələşdirməyi planlaşdırırdı, lakin bazarın çökməsi səbəbindən iyul ayında dövlət istiqrazları hərraclarını dayandırmaq məcburiyyətində qaldı.

Vlasova xəbərdarlıq edir ki, Dövlət Duması seçkilərindən sonra maliyyə sərtləşdirilməsi yenidən gündəmə gələcək: hakimiyyət orqanları qeyri-hərbi xərcləri azalda və ya vergiləri artıra bilər. Borc maliyyələşdirmə problemləri səbəbindən iqtisadçı Kirill Rodionovun sözlərinə görə, yeni ƏDV artımı istisna edilə bilməz.

Əli Babayev