Artıq karbon emissiyalarının real zərərini hesablamaq olacaq - YENİLİK

Alimlər karbon emissiyalarının iqlimə və ətraf mühitə konkret təsirlərini hesablamağa imkan verən yeni onlayn alət hazırlayıblar. Carbon Impacts Tracer adlı platforma istənilən layihənin, şirkətin və ya ölkənin atmosferə buraxdığı karbon qazının mümkün nəticələrini ölçür.

Alət karbon emissiyalarını səkkiz əsas göstərici üzrə qiymətləndirir. Bunlara həddindən artıq istilər səbəbindən itirilən əmək saatları, buzlaqların əriməsi, mərcan koloniyalarının məhvi və kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın azalması daxildir. Hesablamalar dərc olunmuş elmi araşdırmalar əsasında aparılır və nəticələr qeyri-müəyyənlik diapazonu ilə təqdim olunur.

Məsələn, Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels ştatında fəaliyyətinin 2045-ci ilə qədər davam etdirilməsi planlaşdırılan Hunter Valley Operations kömür mədəninin gözlənilən emissiyaları təxminən 809 milyon ton karbon qazına bərabərdir. Alətin hesablamasına görə, bu emissiyalar qlobal temperaturun təxminən 0,00036 dərəcə Selsi artmasına səbəb ola bilər. Bu artımın nəticəsində təxminən 500 min insanın ekstremal istilərə məruz qalması, Böyük Sədd rifində hər kütləvi ağarma hadisəsində milyonlarla mərcan koloniyasının itirilməsi və Avropada əsrin sonunadək istilik dalğaları ilə bağlı əlavə ölümlərin baş verməsi ehtimalı hesablanıb.

Alimlərin bildirdiyinə görə, emissiyaların həcmi ilə qlobal istiləşmə arasındakı əlaqə artıq elmi cəhətdən müəyyən edilib. Transient Climate Response to CO₂ Emissions (TCRE) göstəricisinə əsasən, atmosferə əlavə hər 1 milyard ton CO₂ buraxılması qlobal temperaturun təxminən 0,00045 dərəcə yüksəlməsi ilə əlaqələndirilir. Daha sonra bu istiləşmə müxtəlif iqlim təsirləri ilə əlaqələndirilə bilər.

Yeni alət Avstraliya Milli Universitetinin, 21-ci Əsrin Havası üzrə Avstraliya Tədqiqat Şurasının Mükəmməllik Mərkəzinin və Lethal Humidity Global Council-un alimləri tərəfindən hazırlanıb. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, platforma karbon emissiyalarının insanlara və ekosistemlərə təsirlərinin daha aydın göstərilməsinə imkan verə bilər.

Alimin sözlərinə görə, məqsəd ayrı-ayrı şirkətləri günahlandırmaq deyil, hər bir ton CO₂ emissiyasının konkret iqlim nəticələrinin olduğunu elmi əsaslarla göstərməkdir.