Çin iqtisadiyyatı ciddi bir zəifliyi gizlədir

...Çin avtomobil, mikroçip və sənaye məhsullarının ixracını artırır, lakin bu xarici uğurun arxasında ciddi problemlər yığılır. Zərərlə işləyən Çin sənaye müəssisələrinin payı 2018-ci ildən bəri ikiqat artaraq 2026-cı ildə 30 faizə çatıb.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, "The Atlantic" qəzeti yazır ki, hökumət iş yerlərini qorumaq və iqtisadi planları yerinə yetirmək üçün zərərli şirkətləri dəstəkləyir, lakin bu siyasət borc yükünü artırır və iqtisadiyyatı dövlət yardımından asılı edir.

Böhranın əsas səbəblərindən biri həddindən artıq istehsaldır. Çin fabrikləri yerli istehlakçıların almaq istədiyindən daha çox mal istehsal edir.

Şirkətlər müştərilər uğrunda rəqabət aparmaq üçün qiymətləri aşağı salmağa məcburdurlar və onların mənfəəti azalır.

Yerli birjalarda listinq edilən 5400 Çin şirkətinin xalis mənfəəti 2025-ci il də daxil olmaqla ardıcıl üç ildir ki, azalıb. Səmərəsiz şirkətləri müflisləşməyə məcbur etmək əvəzinə, hökumət onlara subsidiyalar, vergi güzəştləri və yeni kreditlər verir.

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının məlumatına görə, Çin sənaye şirkətlərinə dövlət dəstəyinin səviyyəsi bəzi dövrlərdə digər böyük iqtisadiyyatlara nisbətən səkkiz dəfəyə qədər yüksək olub.

…Düşünmürəm ki, Si Cinpin mənfəət baxımından düşünür. Düşünmürəm ki, o, ümumiyyətlə onlarla maraqlanır, - deyə Capital Economics-in iqtisadçısı Mark Vilyams bildirib.

Digər ölkələrin Çin tədarükündən asılılığı Pekinə əhəmiyyətli siyasi təsir göstərir. Lakin bu model getdikcə daha bahalı olur. Çinin qeyri-maliyyə sektorunun borcu artıq ÜDM-in 300 faizini keçib və daxili tələbat zəif olaraq qalır.

İlin əvvəlindən bəri ölkədə minik avtomobillərinin satışları 20 faizdən çox azalıb.

Buna görə də istehsalçılar xaricə baxırlar. Lakin ixrac mənfəətə zəmanət vermir: avqust ayında Çin avtomobillərinin xaricə daşınması illik müqayisədə təxminən 80 faiz artıb, avtomobil istehsalçılarının mənfəəti isə 16 faiz azalıb.

ABŞ və Avropada yeni tariflər və ticarət məhdudiyyətləri daxili bazarın zəifliyini xarici satışlarla kompensasiya etməkdə getdikcə çətinləşən Çin şirkətlərinə daha çox zərər verə bilər.

Əli Babayev