Tarixdə Azərbaycan qadınının rolu - ŞƏRH

Azərbaycan qadını tarixin bütün dövrlərində Vətənimizin müdafiəsində yaxından iştirak etmiş, siyasi və dövlət quruculuğu sahəsində əsl vətənpərvərlik nümunələri göstərmişdir. Azərbaycan xalq ədəbiyyatının ən qədim yazılı abidəsi olan “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanında Azərbaycan qadınlarının savaş meydanında göstərdiyi şücaət, eyni zamanda Möminə Xatun, Sara Xatun, Tomris, Nigar, Həcər, Tutu Bikə kimi qəhrəmanlıq nümunəsi olan lider qadınlarımız bunun bariz nümunəsidir. Azərbaycan qadını Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti dövründə seçib-seçilmək hüququ qazanaraq ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında yaxından iştirak etməyə başlamışlar. Dünyanın bir çox ölkələrinin qadınlarından əvvəl seçib-seçilmək hüququ əldə etməsi, elm, mədəniyyət və digət sahələrdə qazandığı uğurlar Azərbaycan qadınının mədəni və intellektual potensialından xəbər verir. Onların fəaliyyəti təkcə ailə çərçivəsi ilə məhdudlaşmamış, dövlət quruculuğu, diplomatiya, hərb və mədəni dirçəliş proseslərinə qədər uzanmışdır.

XX əsr bütün dünyada qadınların rolunun cəmiyyətdə artması ilə yadda qalıb. Azərbaycan qadını istər Xalq Cümhuriyyəti dövründə, istərsə də Sovet hakimiyyəti illərində yaradılan imkanlardan xalqın, dövlətin, cəmiyyətin mənafeyi naminə çox səmərəli istifadə edib.

Bu gün isə müstəqil Azərbaycanda qadınların cəmiyyətdəki yeri və rolu həm xalqımızın öz mental ənənələrinə bəslədiyi hörmət, həm də dövlətimizin yeritdiyi siyasət sayəsində yüksək qiymətləndirilir. Çağdaş Azərbaycan qadını ana olmaqla yanaşı, həm də bacarıqlı siyasətçi, iş adamı, dövlət məmuru, xalqın inanıb səs verdiyi deputatdır. Bu fəallıq Azərbaycan qadınının malik olduğu tarixi ənənələrlə yanaşı, ölkəmizdə həyata keçirilən gender siyasətinin mahiyyətindən, qadınlara cəmiyyətin tam hüquqlu üzvi kimi bütün imkanlardan bərabər istifadə üçün zəruri şəraitin yaradılmasından irəli gəlir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin qətiyyətli addımları nəticəsində 1993-cü ildən qadınların ictimai-siyasi həyata transformasiyası, onların dövlət idarəçiliyində təmsilçiliyi, bütün sahələrdə kişilərlə bərabər hüquqlara malik olması dövlət idarəçiliyi kursunun prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilib. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan qadını ilə bağlı fikirləri olduqca qiymətlidir: “Azərbaycan xalqı həmişə qadına, onun cəmiyyətin həyatında oynadığı rola, tutduğu yüksək mövqeyə hörmətlə yanaşmışdır. Xalqın ən əziz, qiymətli və müqəddəs hesab etdiyi Vətən, torpaq, dil anlayışları ana adı ilə bərabər tutulmuşdur. Qadın adına göstərilən dərin ehtiram, sonsuz ana məhəbbəti, söz və sənət abidələrimizdə öz parlaq təcəssümünü tapmışdır. Ədəbiyyatımızın və mədəniyyətimizin görkəmli nümayəndələri öz əsərlərində Azərbaycan qadınının mərdliyini, gözəlliyini, mənəvi saflığını vəsf etmişlər”.

Ötən əsrdə qadın hüquqlarının qazanılması və qorunması yolunda misilsiz uğurlar əldə etmiş Azərbaycan qadınının bu gün artıq ölkəmizin ictimai-mədəni həyatında yeri və rolu daha da möhkəmlənmiş, qadın ana olmaqla yanaşı, bacarıqlı siyasətçi, xalqın inamını qazanan deputat, dövlət məmuru, sahibkar kimi də fəaliyyət göstərmişdir. Dünyanın bir çox ölkələrinin qadınlarından əvvəl seçki hüququ əldə etməsi də, mədəniyyətin, incəsənətin və elmin müxtəlif sahələrində ilk addımlarını atması da Azərbaycan qadınının mədəni səviyyəsinin və intellektual potensialının təzahürüdür.

Milli-mənəvi və ailə dəyərlərimizin qorunub saxlanmasında qadınlarımızın rolu müstəsna dərəcədə artmışdır. Azərbaycan qadınları bütün zamanlarda olduğu kimi, bundan sonra da adət-ənənələrimizi, ailə dəyərlərimizi yaşatmaq, ictimai fəaliyyətləri ilə Azərbaycanımızın inkişafına, onun çiçəklənməsinə öz töhfələrini vermək əzmindədirlər.

Bəşərin ilk əşrəfindən biri olan qadın Tanrının yaratdığı və qoruduğu ən zərif, incə, müqəddəs varlıqdır. Yaranışından özü ilə, adı ilə kainatın gözəlliklərini yaşadan qadın həm də dəyanəti, qeyrəti, dünyagörüşü, mərdliyi ilə hörmətə, ehtirama layiq olub. Ailə həyatının bəzəyi sayılan qadınlar təbiətin də, insanların da yaratdığı şah əsərlərin müəllifidirlər. Onlar məhəbbət rəmzi, ucalıq simvoludur. Baharın ilk nəfəsi duyulan bir vaxtda-8 Martda qadınların bayramı qeyd olunur. Bu bir təsadüfmü, yoxsa zərurətmi? Özü də bir çiçək olan qadınlar nədən çiçəklər açılanda, təbiət oyananda təbrik olunurlar, sevinirlər.

Bəlkə bir yaz günü çiçək-çiçək açılan güllərə bənzədiklərindən qadınlar gözəllik fəslində bayram edirlər. Hər gülün öz rəngi, öz ətri, öz mənası olduğu kimi, hər bir qadının da öz dünyası, öz məhəbbəti və yaşamı var. Dünyada dinindən, dilindən, irqindən, mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, bütün qadınlar sevgiyə möhtacdırlar.

Xalqımızın çox-çox qədimlərdən üzübəri gələn tarixində Azərbaycan qadını ərə, oğula, ataya, qardaşa başının tacı kimi baxıb. Ona sədaqət göstərib, namusu, qeyrəti ilə şan-şöhrət gətirib, əməyi, zəhməti ilə bolluq, firavanlıq yaradıb. Baş tacı bildiklərinə arxa olub, dayaq olub. Bu gün də azəri qadını, beləcə, ömrünü övlad yolunda, ailə yolunda şam edir. Ona görə də ümidi, ümidgahı siz olan qadınları qorumaq da, yaşatmaq da sizin borcunuzdur, oğullar, atalar, qardaşlar, ərlər!

Qadınlar xarakter baxımından bir-birinə bənzəməz: zəifi olur, güclüsü olur. Onları birləşdirən yeganə bir ad var-Ana adı! Qadınlar fərqli olsalar da, analar fərqli olmur: istəkləri, arzuları, sevinc və kədərləri ilə bir-birinə bənzəyirlər. Bütün analar övlad yolunda hər cür cəfaya hazır olur: gözlərinin nurunu, saçlarının rəngini, gecələr yuxusunu balasından əsirgəmir. Balası güləndə gözləri gülən, ağlayanda gözlərindən leysan tökən analar, hamımıza yanan, yaşımızdan asılı olmayaraq, hər an aradığımız, soraqlaşdığımız analar! Nə yaxşı ki, sizlər varsınız!

Bildiyimiz kimi, bu bayram bütün dünyada qeyd olunur. Ona görə qeyd olunur ki, unudulan, yaddan çıxan hər bir qadın ən azından o gün xatırlansın, əzizlənsin, təbrik edilsin. Çünki çəmən çiçəkləri kimi min bir adda, min bir həvəsdə olan qadınlar bu dünyaya məhəbbəti yaşatmaq üçün gəliblər.

Evlərin bəzəyi, əlinin tamı ilə süfrələrin dadı, övladların sevinci, fərəhi, məhəbbəti olan qadınların hər biri ayrı-ayrılıqda ən gözəl olanlara-sevgiyə, məhəbbətə, hörmətə, ehtirama və əzizlənməyə layiqdirlər. Ayaqları altında olan cənnəti nəfəsi, mehri, məhəbbəti ilə ailələrində yaradan qadınlar dünyanı öz nəfəsləri ilə cənnətə çevirirlər. Buna görə də onları qorumaq oğulların, ataların, qardaşların müqəddəs borcudur.

Təkcə bu gün yox, sabah da, o biri gün də daim üzünüz gülsün, əziz xanımlar! Qadın adını, ana adını və şərəfli nənə adını daşımağı hər bir azərbaycanlı xanımına arzu edirik. Çünki onlar buna və bundan da yüksək ali mənsəbə, hörmətə və məhəbbətə layiqdirlər.

Turanə Baxşəliyeva

Şahbuz Rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktoru, YAP fəalı