Tarixi yaddaşın qanlı səhifələri - ŞƏRH

31 mart Azərbaycan xalqının tarixində ən faciəli və ağrılı günlərdən biri kimi qeyd olunur. Bu gün hər il ölkəmizdə dövlət səviyyəsində anılır. Azərbaycan xalqı bu günü böyük hüzn və ehtiramla yad edir. 31 mart hadisələri xalqımıza qarşı törədilmiş ən dəhşətli cinayətlərdən biri hesab olunur. Bu tarix təkcə bir gün deyil, bütöv bir faciənin simvoludur. Bu faciə minlərlə günahsız insanın həyatına son qoymuşdur.

1998-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış fərman bu hadisələrə siyasi qiymət verilməsində mühüm rol oynamışdır. Bu fərmanla 31 mart “Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” elan edilmişdir. Həmin tarixdən etibarən bu gün rəsmi şəkildə qeyd olunmağa başlanmışdır. Bu addım xalqın tarixi yaddaşının bərpasına xidmət etmişdir. Eyni zamanda, bu hadisələrin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün geniş imkanlar yaratmışdır.

XX əsrin əvvəlləri Azərbaycan üçün olduqca mürəkkəb və gərgin dövr olmuşdur. Regionda baş verən siyasi hadisələr vəziyyəti daha da çətinləşdirmişdir. Bu dövrdə müxtəlif qüvvələr arasında qarşıdurmalar baş vermişdir. Bu qarşıdurmalar nəticəsində ən çox zərər çəkən isə dinc əhali olmuşdur. Xüsusilə 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr faciəvi xarakter daşımışdır.

1918-ci ilin mart hadisələri Bakı şəhərində başlamışdır. Qısa müddət ərzində bu hadisələr digər bölgələrə də yayılmışdır. Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur və digər ərazilər də bu qırğınlardan zərər görmüşdür. Həmin dövrdə minlərlə insan qətlə yetirilmişdir. İnsanlar öz evlərində, küçələrdə, ibadət yerlərində öldürülmüşdür. Bu hadisələr xüsusi qəddarlıqla həyata keçirilmişdir.

Qırğınlar zamanı uşaqlar, qadınlar və qocalar da amansızcasına öldürülmüşdür. Heç kimə aman verilməmişdir. İnsanlar yalnız milli mənsubiyyətinə görə hədəf alınmışdır. Bu isə hadisələrin soyqırımı xarakteri daşıdığını sübut edir. Tarixi faktlar göstərir ki, bu hadisələr əvvəlcədən planlaşdırılmışdır.

Şamaxı bölgəsində baş verən hadisələr xüsusilə ağır olmuşdur. Burada yüzlərlə kənd dağıdılmışdır. Minlərlə insan həyatını itirmişdir. Tarixi mənbələrdə qeyd olunur ki, Şamaxıda minlərlə qadın və uşaq qətlə yetirilmişdir. Bu hadisələr regionun demoqrafik vəziyyətinə ciddi təsir göstərmişdir.

Quba bölgəsində də oxşar hadisələr baş vermişdir. Burada aşkar olunan kütləvi məzarlıq həmin faciələrin real sübutudur. Məzarlıqdan tapılan insan qalıqları onların xüsusi qəddarlıqla öldürüldüyünü göstərir. Bu faktlar tarixçilər tərəfindən geniş şəkildə araşdırılmışdır.

Bu qırğınlar zamanı təkcə insanlar deyil, həm də mədəni irs məhv edilmişdir. Məscidlər, məktəblər və tarixi abidələr dağıdılmışdır. Bu isə xalqın kimliyinə qarşı yönəlmiş siyasətin tərkib hissəsi idi.

Hadisələrin miqyası olduqca böyük olmuşdur. On minlərlə insan həyatını itirmişdir. Yüz minlərlə insan öz doğma torpaqlarından didərgin düşmüşdür. Bu hadisələr xalqın yaddaşında silinməz iz buraxmışdır.

Bu faciə Azərbaycan tarixinin ən qaranlıq səhifələrindən biridir. Bu hadisələrin unudulmaması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Tarixi yaddaşın qorunması gələcək nəsillər üçün vacibdir. Bu, həm də belə faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün mühüm dərsdir.

Bu gün Azərbaycan dövləti bu hadisələrin tanıdılması istiqamətində mühüm işlər görür. Prezident İlham Əliyev tərəfindən aparılan siyasət bu istiqamətdə xüsusi rol oynayır. Dövlət başçısı bu hadisələrin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması üçün mühüm addımlar atır.

31 mart hadisələri yalnız Azərbaycanın deyil, bütün bəşəriyyətin faciəsidir. Bu hadisələr insanlığa qarşı törədilmiş cinayət kimi qiymətləndirilməlidir. Bu həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması mühüm vəzifədir.

Azərbaycan xalqı bu faciəni heç vaxt unutmur. Hər il bu gün qurbanların xatirəsi ehtiramla yad edilir. Bu, həm də milli birliyin təzahürüdür.

Rövşən Qasımov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi