Milli oyanışın səsi – “Əkinçi” qəzeti

Ümummilli Lider Heydər Əliyev – “Milli mətbuatımızın inkişaf mərhələləri Azərbaycan xalqının azadlıq, müstəqillik uğrunda mübarizə tarixinin tərkib hissəsidir. “Əkinçi”dən üzü bəri azadlıq, demokratiya, müstəqillik uğrunda mücadilə dərslərini biz milli mətbuatımızın səhifələrindən öyrənmişik.”

Mətbuat yarandığı vaxtdan hər bir fərdin ayrı-ayrılıqda özünü ifadə etmək istəyi əsrlər boyu insanlığın demokratik ideallar uğrunda mübarizəsinin əsas mahiyyətini təşkil edib.

Əsrlər boyunca Azərbaycanda qeyri-maddi, mənəvi dəyərlərin yaradılması uğrunda mübarizələr aparılıb. Bu gün müasir cəmiyyəti mətbuatsız, mədəniyyətsiz, təhsilsiz təsəvvür etmək mümkün deyil.

Mətbuatımızın keçdiyi tarixi yol qürur doğurur. Bu il Azərbyacanda milli mətbuatın ana dilində ilk qəzetin nəşrə başlamasının 151 ili tamam olur.

1875-ci ilin 22 iyulunda görkəmli maarifçi, təbiətşünas alim, publisist, mütəfəkkür Həsən bəy Zərdabinin əsasını qoyduğu “Əkinçi” qəzeti ilə xalqımızın milli ruhunun formalaşmasında yeni mərhələ oldu. Əsasən maarifçilik missiyasını yerinə yetirən “Əkinçi” az müddətdə həm ziyalı təbəqə, həm də sadə insanlar arasında çox məşhurlaşdı.

Etiraf etmək lazımdır ki, “Əkinçi” Zərdabi irsinin şah əsəridir. O zaman etibarilə çox azömürlü oldu. Lakin Azərbaycan mədəniyyəti, mətbuatı tarixində o qədər böyük rol oynadı ki, o indi də yaşamaqda, ictimai-mədəni möcüzə olaraq qalmaqdadır.

“Əkinçi” istər Zərdabi, istərsə də digər Azərbaycan ziyalıları üçün bir ideal, bir maarifçilik çağırışı idi. “Əkinçi” Azərbaycanın gənclərini öz ətrafında birləşdirən bir mərkəz , məktəb idi. “Əkinçi” Zərdabinin həyatına o qədər dərindən daxil olmuşdu ki, bir çox hallarda Zərdabinin özünü “Əkinçi” adlandırırdılar. Bu barədə Əlimərdan bəy Topçubaşov deyirdi: “Əkinçi”! bu sözü ürək döyüntüsüz və həyəcansız dilə gətirmək çətindir. Bu sözdə hər bir azərbaycanlı üçün o qədər müqəddəslik var… “Əkinçi” müstəqil Azərbaycan üçün onun dili, xalq mahnıları, poeziyası, ədəbiyyatı, tarixi üçün gözəl emblemdir. “Əkinçi” bütün Azərbaycan xalqının təsviri və ona tərif verilməsidir, onun enerjisinin, onun azad əməyə məhəbbətinin, onun ideya və ideallarının təzahürüdür!

“Əkinçi” Zərdabinin ucaltmış olduğu xilasedici bir mayakdır, şücaət və qəhrəmanlıqdır. Bu qəzet Azərbaycan dilində nəşr olunan ilk mətbuat orqanı olmaqla, milli kimliyin, xalqın mədəni və ictimai inkişafının informasiya tribunası rolunu oynadı.

“Əkinçi” qəzetinin əsas məqsədi xalqı maarifləndirmək, savadsızlığın aradan qaldırılmasına yardım etmək, elm və təhsili təbliğ etmək idi. Həsən bəy Zərdabi qəzet vasitəsilə sadə xalqı onların başa düşə biləcəyi dildə elmə, təhsilə, gigiyenaya və ümumilikdə, mütərəqqi düşüncəyə təşviq edirdi. O, inanırdı ki, xalqın tərəqqisi yalnız savad, elm və əmək sayəsində mümkündür. “Əkinçi” qısa müddətdə həm ziyalılar, həm də sadə insanlar arasında nüfuz qazandı. Qəzetin dili sadə və anlaşıqlı idi, bu da onu oxucu kütləsinə yaxınlaşdırırdı. “Əkinçi” qəzetinin fəaliyyətini cəmi iki ilə yaxın sürsə də onun təsiri on illərlə davam etdi. Qəzet Azərbaycanın maarif və mətbuat tarixində silinməz iz buraxmış, xalqın oyanışı və milli şüurun formalaşması prosesində mühüm mərhələ olmuşdur.

Bu gün 22 iyul “Milli Mətbuat günü” kimi qeyd olunursa, bu məhz “Əkinçi”nin və onun banisinin tarixi xidmətlərinin nəticəsidir. Milli mətbuatımızın inkişafı ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ulu öndərin 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdışı mətbuatımızın inkişaf tarixində də yeni mərhələ açdı.

Ulu Öndərin mətbuata və mətbuat nümayəndələrinə göstərdiyi diqqət və qayğı Ümummilli Liderin layiqli davamçısı Cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilir. Ölkəmizdə söz və mətbuat azadlığı tam təmin olunub. Təsadüfi deyil ki, hazırda ölkəmizədə mətbuatın sərbəst fəaliyyətinə, jurnalistlərin öz iradələrini azad ifadə etməsinə geniş imkanlar yaradılmışdır. Hazırda ölkəmizdə çoxlu sayda müxtəlif qəzet və jurnallar nəşr olunur, internet, qəzetçilik inkişaf edir.

Hazırda Azərbaycan mətbuatı qəzet və jurnal nəşrlərini, informasiya agentliklərini, internet mediadan ibarət rəqəmsal platformaları əhatə edir. Mətbuatın fəaliyyəti ölkədə qüvvədə olan qanunvericilik, eləcə də kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafına dəstək iddiası ilə yaradılmış dövlət institutları tərəfindən tənzimlənir. Azərbaycan mətbuatı müasir dövrdə həm ənənəvi həm də yeni media formalarının paralel mövcudluğu ilə xarakterizə olunur.

Bu gün ölkəmizdə, eləcə də muxtar respublikamızda mətbuata böyük diqqət və qayğı göstərilir.

Esmira Həsənova

Naxçıvan şəhər Təhsil Şöbəsinin əməkdaşı,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü