Azərbaycan-Laos münasibətlərinin yeni çərçivəsi

Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin ölkəmizə rəsmi
səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoymasını şərtləndirdi.
Səfər çərçivəsində prezidentlərin geniş tərkibdə görüşlərində, mətbuata bəyanatlarında səsləndirilən fikirlər, imzalanan sənədlər yeni mərhələyə daxil olan Azərbaycan-Laos əməkdaşlığının gələcəyi barədə aydın təsəvvür yaratdı. Dövlət başçısı İlham Əliyev mətbuata bəyanatında siyasi müstəvidə əlaqələrimizin çox uğurla inkişaf etdiyini önə çəkərək eyni mənzərəni iqtisadi sahədə də görmək istəyimizi ifadə etdi. Aparılan fikir mübadiləsi əsnasında hər iki tərəf eyni mövqe bildirdi ki, bugünkü ticarət dövriyyəmiz nə potensialımızı, nə də niyyətimizi əks etdirir. Bu bəyanat dövlət başçılarının görüşünün nəticələri barədə məlumat kimi qiymətləndirməklə yanaşı, qeyd etmək lazımdır ki, əslində burada Azərbaycan-Laos münasibətlərinin yeni mərhələyə
keçirilməsi üçün siyasi iradə, iqtisadi hədəflər və konkret əməkdaşlıq istiqamətləri
ortaya qoyulur.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatda qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan sərmayələrinin
coğrafiyasının genişlənməsi yalnız investorlar üçün yeni imkanlar yaratmır, həm də
tərəfdaş ölkələrdə istehsal sahələrinin inkişafına, yeni iş yerlərinin açılmasına və
iqtisadi fəallığın artmasına şərait yaradır. Bu baxımdan Laos tərəfindən Azərbaycan
investorlarına konkret layihələrin təqdim olunması qarşılıqlı faydaya əsaslanan
əməkdaşlığın inkişafına təkan verə bilər. Burada əsas məsələ investisiya
təşəbbüslərinin iqtisadi səmərəlilik, şəffaflıq və uzunmüddətli nəticələr baxımından
qiymətləndirilməsidir.
Energetika, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarının
müzakirə olunması iqtisadi tərəfdaşlığın şaxələndirilməsi üçün geniş perspektivlər açır.
Bu istiqamətlər üzrə birgə fəaliyyətin inkişafı hər iki ölkənin mövcud resurslarından və
müqayisəli üstünlüklərindən daha səmərəli istifadə etməyə imkan verə bilər. Bunun
üçün dövlət qurumları ilə yanaşı, özəl sektorun, sahibkar birliklərinin və müvafiq
sahələr üzrə ekspertlərin iştirakı da əhəmiyyətlidir. Qarşılıqlı maraqlara uyğun
layihələrin müəyyənləşdirilməsi, biznes əlaqələrinin sistemli şəkildə qurulması və əldə
edilən razılaşmaların icrasına nəzarət iqtisadi əməkdaşlığın real nəticələr verməsinin
əsas şərtləridir.
Azərbaycan–Laos münasibətlərində diqqət çəkən digər istiqamət təhsil və humanitar
əməkdaşlıqdır. Prezident cənab İlham Əliyevin sovet dövründə iki mindən çox Laos
vətəndaşının Azərbaycanda təhsil almasını xatırlatması iki xalq arasında əlaqələrin
tarixi və humanitar əsaslarını üzə çıxarır. Dövlət başçısının bu ənənənin bərpası ilə
bağlı təşəbbüsü və laoslu tələbələr üçün təqaüd mexanizminin təklif olunması gələcəyə hesablanmış addım kimi qiymətləndirilə bilər. Təhsil əməkdaşlığı dövlətlər arasında münasibətlərin uzunmüddətli inkişafına xidmət edən mühüm vasitədir. Xarici
tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması onların ölkəmizin elmi, mədəni və ictimai
mühiti ilə tanışlığına, gələcəkdə peşəkar əlaqələrin formalaşmasına və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan tələbə mübadiləsi, universitetlərarası əməkdaşlıq, birgə elmi tədqiqatlar və təqaüd proqramları Azərbaycan–Laos münasibətlərinin humanitar ölçüsünü daha da genişləndirə bilər.
Bəyanatda toxunulan mühüm məsələlərdən biri də mina təhlükəsi ilə mübarizədir.
Azərbaycan və Laos müxtəlif tarixi şəraitlərdə yaranmış mina probleminin ağır
nəticələri ilə üzləşən ölkələrdir. Prezident İlham Əliyev Ermənistanın işğalı nəticəsində Azərbaycanın ərazilərində bir milyondan çox minanın basdırıldığını, son beş-altı il ərzində isə 400-dən çox azərbaycanlının mina partlayışları nəticəsində həlak olduğunu və ya ağır yaralandığını bildirib. Laosun da müharibədən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, mina təhlükəsinin fəsadları ilə üzləşməsi bu sahədə təcrübə mübadiləsini xüsusi əhəmiyyətli edir. Mina problemi yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda, humanitar, sosial-iqtisadi və ekoloji nəticələri olan ciddi çağırışdır. Minalarla çirklənmiş ərazilərdə insanların təhlükəsiz yaşayışının təmin edilməsi, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin bərpası, infrastrukturun qurulması və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı bu problemin həllindən birbaşa asılıdır. Təcrübə mübadiləsi, mütəxəssis hazırlığı, treninqlərin təşkili və müasir texnologiyaların tətbiqi hər iki ölkə üçün faydalı ola bilər. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq humanitar səylərə töhfə verməklə yanaşı, mina təhlükəsinin aradan qaldırılması sahəsində ortaq bilik və bacarıqların inkişafına da xidmət edə bilər.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri də Azərbaycan–Laos
münasibətlərinin iqtisadi məzmununun genişləndirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir.
Laosun qonşu ölkələrlə dəmir yolu bağlantılarının inkişaf etdirilməsi və gələcəkdə
Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutuna çıxış imkanının yaranması iki ölkə arasında
yükdaşımaların genişləndirilməsi üçün yeni perspektivlər vəd edir. Azərbaycan
ərazisində əsas nəqliyyat-logistika layihələrinin reallaşdırılması ölkəmizin beynəlxalq
nəqliyyat dəhlizlərindəki mövqeyini gücləndirib. Hazırda əsas hədəflərdən biri yeni
yük mənbələrinin cəlb edilməsi, daşımaların coğrafiyasının genişləndirilməsi və yük
həcminin artırılmasıdır. Trans-Xəzər marşrutu Asiya ilə Avropa arasında nəqliyyat
əlaqələrinin şaxələndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Laosun regional
dəmir yolu şəbəkələri vasitəsilə beynəlxalq nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasının
genişlənməsi gələcəkdə Azərbaycan üzərindən yükdaşımalar üçün əlavə imkanlar
yarada bilər. Bununla belə, bu perspektivlərin reallaşması üçün marşrutların texniki və
kommersiya baxımından uyğunlaşdırılması, logistika xərclərinin optimallaşdırılması,
gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və yük axınlarının davamlılığının təmin
edilməsi vacibdir. Bu sahədə əməkdaşlıq yalnız nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına deyil,
həm də ticarət dövriyyəsinin artmasına və iqtisadi əlaqələrin daha sıx qurulmasına
töhfə verə bilər. Azərbaycan ilə Laos arasında münasibətlərin gələcək inkişafı üçün
qarşılıqlı siyasi iradənin mövcudluğu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Laos Prezidentinin ilk rəsmi səfərinin məhz bu qədər geniş gündəliklə müşayiət
olunması təsadüfi deyil. Bu səfər göstərir ki, Azərbaycan üçün dost ölkələrlə
münasibətlər yalnız siyasi bəyanatlar səviyyəsində qalmır. Məqsəd siyasi etimadı
iqtisadi nəticəyə, humanitar əməkdaşlığa və regional bağlantılara çevirməkdir. Bu
mənada 13 oktyabr 2026-cı il Azərbaycan–Laos münasibətlərinin tarixində yeni
səhifənin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Birgə Bəyanat isə həmin səhifənin
siyasi çərçivəsini müəyyənləşdirir.

Şövqi Həsənov,
YAP Şəmkir rayon təşkilatı Aparatının əməkdaşı