“AQEM-in VII Zirvə Görüşü: Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu

2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) VII Zirvə Görüşü keçirilib. Tədbir Asiya məkanında dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi və çoxtərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev zirvə toplantısında çıxış edərək ölkəmizin xarici siyasət prioritetləri, beynəlxalq hüququn prinsipləri, regional sabitliyin qorunması və Azərbaycanın qarşılaşdığı tarixi çətinliklər barədə fikirlərini bölüşüb. Bu çıxış Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqenin və ölkəmizin milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə etmək əzminin ifadəsi kimi diqqət çəkib.

Azərbaycanın AQEM çərçivəsində fəaliyyəti və təşkilata sədrliyi ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfələrin mühüm istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyev üzv dövlətlərə Azərbaycanın sədrliyinə göstərdikləri dəstəyə görə təşəkkürünü bildirib. 2024-cü ildə Azərbaycanın sədrliyinin üzv ölkələr tərəfindən yekdilliklə dəstəklənməsi ölkəmizə olan etimadın və ortaq əməkdaşlıq maraqlarının göstəricisi kimi qiymətləndirilib. Bu münasibət Azərbaycanın müxtəlif dövlətlərlə bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq qurmaq, siyasi dialoqu inkişaf etdirmək və regional məsələlərin həllində fəal iştirak etmək imkanlarını daha da genişləndirir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etməsinin 35-ci ildönümünə də toxunub. Dövlət başçısı ölkəmizin müstəqillik dövründə üzləşdiyi ciddi sınaqları xatırladaraq, beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərimizin təxminən 20 faizinin uzun müddət Ermənistanın işğalı altında qaldığını vurğulayıb. Bu fakt Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulmasının təkcə ölkəmiz üçün deyil, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri baxımından da mühüm məsələ olduğunu göstərirdi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində çoxsaylı yaşayış məntəqələri dağıdılmış, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, bölgədə ağır humanitar problemlər yaranmışdı.
Beynəlxalq hüququn tələblərinin yerinə yetirilməməsi münaqişənin uzun müddət həllsiz qalmasının əsas səbəblərindən biri olub. Prezident İlham Əliyev xatırladıb ki, 1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası Azərbaycanın işğal olunmuş əraziləri ilə bağlı dörd qətnamə qəbul edib. Həmin sənədlərdə işğalçı qüvvələrin ərazilərdən dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılması tələb olunurdu. Bununla belə, qətnamələrin uzun illər icra edilməməsi beynəlxalq qərarların tətbiqi və beynəlxalq hüququn aliliyi məsələlərini gündəmə gətirib. Azərbaycan tərəfi münaqişənin sülh yolu ilə həllinə çalışsa da, qəbul edilmiş qərarların yerinə yetirilməməsi bölgədə davamlı sülhün təmin olunmasına mane olub.
2020-ci ildə baş verən hadisələr isə münaqişənin gedişində yeni mərhələnin başlanmasına səbəb olub. Ermənistanın iyul-avqust aylarında törətdiyi hərbi təxribatlar və bölgədə artan gərginlik həmin ilin sentyabrında başlayan 44 günlük Vətən müharibəsinə aparan proseslərin tərkib hissəsi olub. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi əməliyyatlar nəticəsində işğal altında olan ərazilərin böyük hissəsi azad edilib, şəhər və kəndlərimiz üzərində ölkəmizin suveren hüquqları bərpa olunmağa başlayıb. 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderlərinin imzaladığı üçtərəfli bəyanat hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və bölgədə yeni reallıqların formalaşmasını müəyyənləşdirib.
Vətən müharibəsinin nəticələri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində tarixi dönüş yaradıb. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların geri qayıtması, azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinin başlanması ölkənin qarşısında yeni imkanlar açıb. Bununla yanaşı, Azərbaycanın əsas məqsədlərindən biri bölgədə uzunmüddətli sülhün bərqərar olması, dövlətlər arasında münasibətlərin beynəlxalq hüquq normaları əsasında qurulması və gələcək qarşıdurmaların qarşısının alınması olub.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın suverenliyini tam bərpa etmək üçün üç il ərzində sülh yolu ilə həll yolları axtardığını da vurğulayıb. Lakin Ermənistanın atəşkəs dövründən hərbi imkanlarını gücləndirmək və yeni qarşıdurmaya hazırlaşmaq məqsədilə istifadə etməsi bölgədə gərginliyin yenidən artmasına gətirib çıxarıb. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan öz suverenliyini bütün ərazisində bərpa edib. Bu hadisə ölkənin ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından mühüm tarixi mərhələ təşkil edib.
Dövlət başçısının çıxışında səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın qarşılaşdığı çətinliklərə baxmayaraq, milli maraqlarını qorumaq və ərazi bütövlüyünü təmin etmək istiqamətində nümayiş etdirdiyi qətiyyəti əks etdirir. “Dəmir yumruq” ifadəsi də Azərbaycan xalqının birliyinin, dövlətin iradəsinin və ölkənin suverenliyini qorumaq əzminin rəmzinə çevrilib. Bununla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda sülh və əməkdaşlıq məsələlərinə diqqət yetirməsi göstərir ki, ölkəmiz əldə edilmiş nəticələrin bölgədə davamlı sabitliyə çevrilməsində maraqlıdır.
AQEM-in VII Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə fəal iştirakını, müxtəlif ölkələrlə əməkdaşlıq əlaqələrini inkişaf etdirmək niyyətini və regional məsələlərə dair mövqeyini bir daha nümayiş etdirib. Prezident İlham Əliyevin çıxışı müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq hüququn müdafiəsi və milli maraqların təmin olunması məsələlərinin Azərbaycanın xarici siyasətində mühüm yer tutduğunu göstərib. Ölkəmizin təşkilata sədrliyinə verilən dəstək isə qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi və dövlətlər arasında konstruktiv dialoqun inkişafı baxımından əhəmiyyətli amil kimi dəyərləndirilə bilər.
Beləliklə, Bakı Zirvə Görüşü yalnız diplomatik tədbir deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfələrin və müstəqil xarici siyasət xəttinin nümayişi olub. Azərbaycanın tarixi təcrübəsi göstərir ki, dövlət suverenliyinin qorunması, milli birliyin möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq hüquqa hörmət ölkənin gələcək inkişafı üçün mühüm şərtlərdir. Bu prinsiplərə əsaslanan siyasət regionda sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

İlkin Bağırov
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı