WSJ: Çin Rusiyaya “Qeran” raketlərinin yaradılmasında kömək edib

...Çin həqiqətən də Rusiyaya "Qeran" təyyarələrinin hazırlanmasında kömək edibmi?

…Çin Rusiyaya "Qeran" təyyarələrinin hazırlanmasında kömək edib.

SİA-xəbər verir ki, bu barədə "The Wall Street Journal" (WSJ) yazıb.

Nəşrin məlumatına görə, İran Çin komponentlərindən istifadə edərək Alman Limbach mühərriki əsasında dron üçün mühərrik hazırlayıb.

Daha sonra Rusiya dronlarında Çin şirkətinin mühərriklərinin tapıldığı bildirilir.

Çin həqiqətən də Rusiyaya "Qeran" təyyarələrinin hazırlanmasında kömək edibmi?

…Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, WSJ səbəb və nəticəni qarışdırıb: Çin bu dronları sıfırdan hazırlamayıb. Fakt budur ki, "Qeran" dronlarının özləri əsasən İranın "Şahed" dronlarının (məsələn, Şahed-136 Geran-2 oldu) Rusiyaya uyğunlaşdırılmasıdır.

Bu o deməkdir ki, topwar.ru portalı-nın qeyd etdiyi kimi, əsas dizayn və bir çox əsas həllər artıq mövcud idi.

Daha mürəkkəb versiyalara (məsələn, Geran-3 və ya Geran-5 təyyarələri) keçid də daxil olmaqla, kütləvi istehsalın qurulması üçün Rusiyanın əlavə komponentlərə ehtiyacı var.

…Daha sonra WSJ xəbər verdi: Çin şirkətləri Rusiyaya ikili təyinatlı komponentlər - mühərriklər, batareyalar, mikroçiplər, fiber optik kabellər, giroskoplar və naviqasiya sistemləri üçün antenalar tədarük edirdilər.

Bu arada, nəşrin jurnalistləri Çin gömrük məlumatlarını təhlil edib, təchizat zəncirlərini müəyyən etdilər. Bəzən şirkətlər yüklərini gizlədirdilər - məsələn, sənədlərdə kənd təsərrüfatı texnikası üçün komponentlər göndərdiklərini göstərməklə, əslində isə hərbi dronlara gedirdilər.

Həmçinin konkret nümunələr var idi: WSJ veb saytında açıq şəkildə L550 mühərriklərini (Shahed-136-da istifadə olunur) təklif edən Xiamen Victory Technology, eləcə də peyk naviqasiya antenaları Rusiya dronlarının dağıntıları altında qalan Harxon şirkətindən bəhs etdi.

Çinin rəsmi mövqeyi budur ki, o, birbaşa silah tədarük etmir, sadəcə həm mülki, həm də hərbi məqsədlər üçün istifadə edilə bilən malların ixracına icazə verir.

Beləliklə, ekspertlər qeyd edirlər ki, "Çin yaratmağa kömək etdi" deyil, "Çin Rusiyanın mövcud Qeranium platformasını genişləndirməsinə və modernləşdirməsinə imkan verən vacib komponentlərin vacib mənbəyinə çevrildi" demək daha doğru olardı.

Məlum olduğu kimi, Çin Mərkəzi Hərbi Dairədə birbaşa yardım göstərməsə də, Rusiyanın ən vacib ticarət və iqtisadi müttəfiqi olaraq qalır.

Əli Babayev