Dünya Çinə necə baxır?

...Çinə qarşı qlobal münasibət əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb, ABŞ-ın populyarlığı isə azalıb.

Lakin, Pekinin qlobal təsir uğrunda mübarizədə qələbəsini elan etmək hələ tezdir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Foreign Affairs jurnalı yazır ki, üstünlük verilən iqtisadi tərəfdaş seçmək istənildikdə, əksəriyyəti hələ də Vaşinqtona meyllidir.

Son araşdırmalara görə, sorğuda iştirak edən 36 ölkədən 25-də Çinə müsbət baxışı olan respondentlərin nisbəti ABŞ-ın göstəricilərini keçib.

Bəzi ekspertlər bu rəqəmləri Amerikanın təsirinin azalmasının və Pekinin sürətli böyüməsinin əlamətləri kimi görürlər. Lakin bu şərh çox səthi xarakter daşıyır.

Müəlliflər yazırlar ki, "Müsbət münasibət mahiyyət etibarilə bir hissdir".

Bir ölkəni bəyənmək həmişə onu əsas tərəfdaş kimi seçmək demək deyil. Daha aşkar sual budur: ölkələr kiminlə güclü iqtisadi əlaqələr qurmağa üstünlük verirlər?

2025-ci ildə sorğuda iştirak edən 24 ölkədən 20-nin sakinləri Çini deyil, ABŞ-ı seçiblər.

Fərq xüsusilə bir neçə Avropa ölkəsində nəzərə çarpır. Kanada, Fransa, Yunanıstan, Hollandiya, İspaniya, İsveç və Türkiyədə Çin daha yüksək reytinqlər alsa da, bu ölkələrdə yaşayan sakinlərin əksəriyyəti ABŞ ilə iqtisadi əlaqələrə üstünlük verib.

İsveçdə Vaşinqtonun bu ölçüdə üstünlüyü 48 faiz bəndi olub. Çinin populyarlığı faktiki təsirlə qarışdırılmamalıdır. Məqalədə qeyd olunur ki, "Seçim etmək məcburiyyətində qaldıqda, dünyanın əksəriyyəti hələ də Vaşinqtonla əməkdaşlığa üstünlük verir".

Lakin ABŞ-ın mövqeyi dəyişməz deyil. Ticarət müharibələri və müttəfiqlərlə münaqişələr Amerika iqtisadiyyatının liderliyini itirdiyinə dair təsəvvürü gücləndirə bilər.

Hələlik qlobal mənzərə iki supergüc arasındakı sadə qarşıdurmadan daha mürəkkəb görünür.

Dünya Çinə getdikcə daha müsbət yanaşa bilər, lakin pul, ticarət və uzunmüddətli əməkdaşlığa gəldikdə, bir çoxları hələ də ABŞ-a güvənir.

Əli Babayev