Qazaxıstan Rusiya ilə vidalaşır...

...Bu gün Karaqanda Qazaxıstanın ən böyük kömür mərkəzlərindən biri kimi tanınır. Lakin bu bölgənin sənaye sərvətinin arxasında Sovet hakimiyyəti tərəfindən başladılan QULAQ tarixi, kütləvi deportasiyalar və zorakı sənayeləşmə dayanır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə The New World yazır.

1920-ci illərin sonlarında soyuq Qazaxıstan çöllərində kömür mədənlərində işləmək istəyən demək olar ki, heç kim yox idi. Problem QULAQ tərəfindən həll edildi.

1930-cu ildə burada Karaqanda islah-əmək düşərgəsi və ya Karlaq yaradıldı və siyasi məhbuslar, kəndlilər, "etibarsız" xalqların nümayəndələri və digər repressiya olunmuş insanlar göndərildi.

1940-cı ilə qədər Karlaqanın ərazisi təxminən 17 min kvadrat kilometrə, məhbusların sayı isə 65 minə çatdı.

Karaqandanın böyüdüyü mədənlərin və sənaye infrastrukturunun inşası üçün məhz onların əməyi istifadə olunurdu.

Bu dövrün xatirələrində deyilir: "Sovet məhkəmə sistemi birdən-birə böyük bir əmək ehtiyatı yaratdı ki, orada demək olar ki, heç bir seçim yox idi".

Eyni zamanda, Qazaxıstan Sovet sənayeləşməsini yalnız məcburi əməklə deyil, həm də maliyyələşdirib. Kollektivləşmə ənənəvi köçəri həyat tərzini məhv etdi və 1930-cu illərin aclığı əhalinin fəlakətli şəkildə azalmasına səbəb oldu.

1926-cı ildə Qazaxıstanda 3,6 milyon, 1939-cu ilə qədər isə artıq təxminən 2,3 milyon insan yaşayırdı.

Sovet hakimiyyəti eyni zamanda Qazaxıstan mədəniyyətini əvəz etdi və milli ziyalıları məhv etdi.

Bu gün Qazaxıstan müstəqil bir dövlətdir və Qarağanda Moskvanın respublikanın ehtiyatlarını öz sənaye gücü üçün yanacağa çevirdiyi dövrün simvolu olaraq qalır.

Rusiya Qazaxıstan üzərində siyasi nəzarəti çoxdan itirdi, lakin Sovet keçmişinin izləri burada da yox olmayıb.

Əli Babayev