Foreign Affairs: Texnologiya bahisləri müharibədə qələbəyə zəmanət vermir

...Süni intellekt, hipersonik raketlər və dronların sürüsünə bahis gələcək müharibələr qələbəyə zəmanət vermir. Texnoloji üstünlüyə həddindən artıq inam strateji səhv hesablamalara, düşmənin qiymətləndirilməməsinə və gözləniləndən daha ağır olacaq münaqişələrə səbəb ola bilər. Hərbi planlayıcılar yalnız yeni silahların imkanlarını deyil, həm də siyasi məqsədləri, insan itkiləri və düşmənin uyğunlaşma qabiliyyətini nəzərə almalıdırlar.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bunu Johns Hopkins Universitetinin professoru və ABŞ Müdafiə Nazirinin keçmiş köməkçisi Mara Carlin Foreign Affairs jurnalında yazır.

Ukraynadakı müharibə göstərir ki, ən mürəkkəb texnologiyalar sadə, lakin effektiv həllərlə qonşudur.

Rusiya ballistik raketləri və idarə olunan bombalar şəhərləri vurur, Ukrayna hərbçiləri isə obyektləri adi balıqçılıq şəbəkələri ilə dronlardan qoruyur.

Ucuz pilotsuz təyyarələr daha bahalı hərbi texnikaya ciddi ziyan vura bilər.

Tarix dəfələrlə yüksək texnologiyaların gücünə olan ümidləri təkzib edib.

1991-ci ildə İraq ordusunun sürətli məğlubiyyətindən sonra ABŞ İraq və Əfqanıstanda uzun sürən üsyan müharibələri ilə üzləşdi.

Müasir silahlar Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynanı işğal etməsindən sonra sürətli uğur qazanmasına kömək etmədi. 2026-cı ildə isə ABŞ və İsrail hücumları İran rejiminin süqutuna səbəb olmadı.

...Müharibə canlı qüvvənin cansız kütləyə təsiri deyil, həmişə iki canlı qüvvənin toqquşmasıdır, - deyə hərbi nəzəriyyəçi Karl fon Klauzevitz yazıb.

Texnologiya müttəfiqlər arasındakı siyasi fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmır və mülki əhalinin qorunmasına zəmanət vermir. Avtomatlaşdırılmış hədəf seçimi sistemləri insanlar tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalar çərçivəsində fəaliyyət göstərir, yəni özləri səhvləri və həddindən artıq qurbanları istisna etmirlər.

Karlin hərbi planlaşdırmaya dəqiq bir məqsədlə başlamağı və buna nəyin nail olacağını başa düşməyi təklif edir. Hətta ən mükəmməl silah strategiya, təcrübə və əvvəlki münaqişələrdən dərs almaq qabiliyyətini əvəz edə bilməz.

Bu amillərin qiymətləndirilməməsi ABŞ və Çin arasında artan rəqabət fonunda xüsusilə təhlükəlidir.

Əli Babayev