Uşaqların gələcəyini niyə böyüklərin qorxuları müəyyənləşdirir? - KÖŞƏ

Bir uşaq rəssam olmaq istəyir, valideyni isə onun həkim olmasını arzulayır. Digəri musiqiyə maraq göstərir, ailəsi daha etibarlı hesab etdiyi peşəni seçməsini istəyir. Bir başqası öz biznesini qurmaqdan danışır, ona isə əvvəlcə dövlət işinə düzəlmək məsləhət görülür. Beləcə, uşağın arzusu ilə ailənin gözləntisi arasında görünməz mübarizə başlayır.Valideynlərin övladları üçün yaxşı gələcək istəməsi təbiidir. Heç kim uşağının çətinlik çəkməsini, işsiz qalmasını və ya yanlış qərar verməsini arzulamır. Ancaq bəzən qorumaq istəyi uşağın seçimlərini məhdudlaşdırmağa başlayır. Valideyn öz həyat təcrübəsini onun gələcəyinin xəritəsinə çevirir. Halbuki böyüklərin yaşadığı dövrün imkanları, əmək bazarı və cəmiyyətin tələbləri ilə bugünkü reallıqlar eyni deyil.Maraqlıdır ki, uşaqlara tez-tez «öz ayaqların üstündə dayan» deyilir, amma həmin ayaqların hansı istiqamətdə hərəkət edəcəyinə çox vaxt böyüklər qərar vermək istəyirlər. Onlardan müstəqil olmaq tələb edilir, lakin müstəqil seçim etdikdə bu qərarın ailənin gözləntilərinə uyğun olub-olmadığı müzakirəyə çıxarılır.Bu ziddiyyət xüsusilə ixtisas seçimində özünü göstərir. Bəzi gənclər maraq göstərmədikləri sahələrdə təhsil alır, çünki həmin peşə ailə üçün daha nüfuzlu və ya gəlirli görünür. Bir neçə il sonra isə diplom sahibi olsalar da, seçdikləri sahədə işləmək istəmirlər. Bəziləri tamamilə başqa istiqamətə yönəlir, digərləri isə yalnız ailəsinin razılığını qorumaq üçün sevmədiyi işdə qalmağa davam edir.Problemin başqa tərəfi də uğursuzluğa münasibətdir. Uşaq yanlış seçim etdikdə, uğursuzluq yaşadıqda və ya başladığı işi yarımçıq qoyduqda ailə bəzən bunu təcrübə kimi deyil, ciddi səhv kimi qiymətləndirir. Halbuki insanın öz qərarlarının nəticəsini görməsi, səhvindən öyrənməsi və yenidən cəhd etməsi də inkişafın bir hissəsidir.Əslində, valideynin vəzifəsi övladının yerinə həyat seçmək deyil, onun düzgün seçim edə bilməsi üçün imkan yaratmaqdır. Məsləhət vermək, təcrübəni bölüşmək və təhlükələri göstərmək vacibdir. Ancaq bunlar uşağın şəxsi maraqlarını, qabiliyyətlərini və arzularını tamamilə arxa plana keçirməməlidir.Cəmiyyətin uğur anlayışı da bu məsələyə təsir göstərir. Yüksək maaş, nüfuzlu vəzifə, tanınmış peşə çox vaxt insanın xoşbəxtliyindən daha vacib meyarlara çevrilir. Halbuki hamının eyni peşəni seçdiyi, eyni həyatı yaşadığı və eyni uğur modelinə uyğunlaşdığı cəmiyyətdə fərdi bacarıqların inkişafı çətinləşir.Bəlkə də, uşaqlara verə biləcəyimiz ən böyük imkan onlara hazır gələcək təqdim etmək deyil, öz gələcəklərini qurmaq üçün sərbəstlik verməkdir. Çünki valideynin arzusu ilə qurulan həyat zahirən uğurlu görünə bilər, amma həmin həyatı yaşayan insan özünü orada tapa bilməyə bilər.

Müəllif: Günel Fərzəliyeva