Xocalı faciəsi – yaddaşımızın qanayan yarası ŞƏRH

XX əsrin sonlarında Azərbaycan xalqı tarixinin ən ağır və faciəli səhifələrindən biri ilə üzləşdi. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Qarabağın kiçik, lakin strateji əhəmiyyətli şəhəri olan Xocalıda misli görünməmiş bir qətliam törədildi. Bu hadisə təkcə bir şəhərin işğalı deyil, həm də dinc əhaliyə qarşı həyata keçirilmiş soyqırımı aktı kimi yaddaşlara həkk olundu.

Həmin gecə şəhər müxtəlif istiqamətlərdən mühasirəyə alındı. Ağır hərbi texnikanın və silahlı birləşmələrin hücumu nəticəsində yüzlərlə dinc sakin qətlə yetirildi, əsir götürüldü və ya itkin düşdü. Rəsmi məlumatlara görə, 613 nəfər öldürülmüş, onların arasında qadınlar, uşaqlar və qocalar da olmuşdur. Ailələr tamamilə məhv edilmiş, insanlar xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilmişdir. Bu hadisə beynəlxalq humanitar hüququn norma və prinsiplərinin kobud şəkildə pozulması idi.

Xocalı faciəsi təkcə hərbi əməliyyatların nəticəsi deyildi. Bu, mülki əhaliyə qarşı yönəlmiş planlı zorakılıq idi. Şəhər sakinləri şaxtalı qış gecəsində meşələrə və dağlara üz tutaraq canlarını qurtarmağa çalışsalar da, bir çoxu yolda qətlə yetirildi. Bu hadisələr Azərbaycan cəmiyyətində dərin psixoloji iz buraxdı və xalqın milli yaddaşında silinməz bir izə çevrildi.

Ulu Öndər Heydər Əliyev Xocalı faciəsinə hüquqi-siyasi qiymət verilməsinin vacibliyini xüsusi vurğulayırdı. Onun təşəbbüsü ilə 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi bu hadisəyə “soyqırımı” kimi siyasi qiymət verdi. Heydər Əliyev qeyd edirdi ki, “Xocalı soyqırımı Azərbaycan xalqına qarşı yönəldilmiş ən ağır cinayətlərdən biridir və bu həqiqətlər dünya ictimaiyyətinə çatdırılmalıdır.” Bu mövqe sonrakı illərdə aparılan informasiya siyasətinin əsas istiqamətinə çevrildi.

Bu gün də Azərbaycan dövləti Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq aləmdə tanıdılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, Xocalı faciəsi unudulmamalı, onu törədənlər isə beynəlxalq hüquq qarşısında cavab verməlidirlər. Prezidentin sözlərinə görə, “Xocalı soyqırımı bizim qan yaddaşımızdır və biz bu həqiqətləri daim dünyaya çatdıracağıq.”

“Unutmaq mümkün deyil, çünki unutmaq ədalətsizliyə susmaq deməkdir.” Bu fikir Xocalı ilə bağlı düşüncələrin əsas qayəsini ifadə edir. Əgər biz bu hadisəni unutsaq, 613 günahsız insanın xatirəsinə biganə qalmış olarıq. Tarix isə göstərir ki, ədalətsizliyə susmaq yeni faciələrin yaranmasına zəmin yaradır.

Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının mübarizə ruhunu sarsıtmaq əvəzinə daha da gücləndirdi. Uzun illər ərzində xalqımız həm həqiqətlərin dünyaya çatdırılması, həm də torpaqların azad olunması uğrunda mübarizə apardı. Bu gün Xocalının azad olunması xalqımız üçün həm ədalətin bərpası, həm də şəhidlərin ruhuna ehtiramın təcəssümüdür.

Nəticə olaraq demək olar ki, Xocalı faciəsi tariximizin ən ağrılı səhifələrindən biri olsa da, eyni zamanda milli birliyimizin və haqq mübarizəmizin simvoluna çevrilmişdir. Xocalı – təkcə bir şəhərin adı deyil, həm də ədalət axtarışının, yaddaşın və milli qürurun rəmzidir.

Selcan Nağdəliyeva

YAP Kəngərli rayon təşkilatının fəalı