Azərbaycan – Avropa Şurası münasibətləri ŞƏRH

Azərbaycanın müstəqillik əldə etməsindən sonra ölkənin əsas xarici siyasət istiqamətlərindən biri Avropa strukturları ilə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi olmuşdur. Bu baxımdan Avropa Şurası ilə münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Avropa Şurası 1949-cu ildə yaradılmış və əsas məqsədi Avropada demokratiyanın, insan hüquqlarının və hüququn aliliyinin qorunması və inkişaf etdirilməsidir. Azərbaycan da bu təşkilatla əməkdaşlığı genişləndirərək beynəlxalq aləmdə öz mövqeyini gücləndirməyə çalışmışdır.

Azərbaycan ilə Avropa Şurası arasında münasibətlərin əsası 1990-cı illərin əvvəllərində qoyulmuşdur. 1996-cı ildə Azərbaycan Avropa Şurasında “xüsusi qonaq” statusu əldə etmişdir. Bu status ölkəyə təşkilatın müxtəlif strukturları ilə əməkdaşlıq etmək və Avropa dəyərlərinə uyğun islahatlar aparmaq imkanı yaratmışdır. Həmin dövrdə Azərbaycanda demokratik institutların formalaşdırılması, insan hüquqlarının qorunması və hüquqi islahatların həyata keçirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

2001-ci ilin 25 yanvar tarixində Azərbaycan Avropa Şurasının tamhüquqlu üzvü olmuşdur. Bu hadisə ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artmasında və Avropa məkanına inteqrasiyasında mühüm rol oynamışdır. Üzvlük Azərbaycanın demokratiya, insan hüquqları və hüququn aliliyi sahəsində müəyyən öhdəliklər götürməsi ilə müşayiət olunmuşdur. Azərbaycan hökuməti bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsi istiqamətində qanunvericilik və institusional islahatlar həyata keçirmişdir.

Avropa Şurasına üzv olduqdan sonra Azərbaycan təşkilatın bir çox qurumları ilə əməkdaşlıq etmişdir. Xüsusilə Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA), Venesiya Komissiyası və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi ilə əlaqələr genişlənmişdir. Azərbaycan vətəndaşları da Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət etmək hüququ əldə etmişdir ki, bu da insan hüquqlarının müdafiəsi baxımından mühüm addım hesab olunur.

Azərbaycan Avropa Şurası çərçivəsində bir sıra beynəlxalq konvensiyalara qoşulmuşdur. Bu konvensiyalar insan hüquqlarının müdafiəsi, korrupsiyaya qarşı mübarizə, mədəni irsin qorunması və digər sahələri əhatə edir. Bu sənədlərin qəbul edilməsi ölkədə hüquqi sistemin təkmilləşdirilməsinə və beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına kömək etmişdir.

2014-cü ildə Azərbaycan Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinə sədrlik etmişdir. Bu dövrdə Azərbaycan təşkilat daxilində müxtəlif təşəbbüslərlə çıxış etmiş və Avropa ölkələri ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsinə töhfə vermişdir. Azərbaycanın sədrliyi zamanı mədəniyyətlərarası dialoq, insan hüquqları və regionlararası əməkdaşlıq kimi mövzular diqqət mərkəzində olmuşdur.

Bununla yanaşı, bəzi dövrlərdə Azərbaycan ilə Avropa Şurası arasında müəyyən fikir ayrılıqları da yaranmışdır. Bu fikir ayrılıqları əsasən insan hüquqları, demokratiya və siyasi proseslərlə bağlı məsələlər ətrafında olmuşdur. Lakin buna baxmayaraq, tərəflər dialoq və əməkdaşlıq yolu ilə münasibətlərin inkişaf etdirilməsinə çalışmışdır.

Ümumilikdə, Azərbaycan ilə Avropa Şurası arasında münasibətlər ölkənin Avropa strukturları ilə inteqrasiyası, demokratik institutların inkişafı və insan hüquqlarının qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq arenada mövqeyinin möhkəmlənməsinə və hüquqi dövlət quruculuğunun inkişafına töhfə verməkdə davam edir.

Ələmdar Cabbarov

YAP Ordubad rayon təşkilatının sədr müavini