Enerji resurslarının şaxələndirilməsi - FOTOLAR

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2026-cı il aprelin 27-də Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babiş ilə Qəbələdə keçirdiyi görüş və bu görüş çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycanın müasir dünya nizamında tutduğu yeri, onun qlobal enerji təhlükəsizliyinə verdiyi misilsiz töhfəni və dövlətimizin iqtisadi-siyasi qüdrətini bir daha bütün dünyaya bəyan etdi. Dövlət başçısının "Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac edilir və onlardan 10 ölkə Avropa İttifaqının üzvüdür" şəklindəki tarixi bəyanatı sadəcə statistik bir göstərici deyil, Azərbaycanın onilliklər ərzində həyata keçirdiyi uzaqgörən, milli maraqlara söykənən və çoxşaxəli enerji diplomatiyasının məntiqi nəticəsidir. Bu bəyanat Azərbaycanın artıq regional oyunçudan qitələrarası enerji qovşağına və Avropanın enerji arxitekturasının əsas sütunlarından birinə çevrildiyini rəsmən təsdiqlədi. İllər əvvəl ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən təməli qoyulan "Əsrin müqaviləsi"nin bu gün gəlib çatdığı nöqtə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində nəinki iqtisadi, həm də strateji tərəfdaş kimi əvəzolunmazlığını nümayiş etdirir. Azərbaycanın ixrac coğrafiyasının belə bir sürətlə genişlənməsi ölkəmizin daxili infrastrukturunun möhkəmliyini, hasilat potensialının artımını və ən əsası, Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq miqyasda verdiyi vədlərə sadiqliyini bütün dünyaya göstərdi.

Müasir dünyada enerji təhlükəsizliyi məsələsi dövlətlərin milli təhlükəsizlik strategiyasının ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilib. Xüsusilə Avropada baş verən geosiyasi gərginliklər, enerji resurslarının şaxələndirilməsi zərurətini daha da kəskinləşdirmişdir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın təqdim etdiyi təbii qaz Avropa ölkələri üçün təkcə bir yanacaq növü deyil, həm də sabitlik və iqtisadi müstəqillik rəmzi kimi qəbul edilir. Prezident cənab İlham Əliyevin qeyd etdiyi 16 ölkəlik siyahı Azərbaycanın enerji marşrutlarının Xəzər dənizindən başlayaraq Adriatik dənizinə, Balkanlardan Mərkəzi Avropaya qədər uzandığını göstərir. Bu ölkələr arasında Türkiyə, Gürcüstan, İtaliya, Yunanıstan, Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstan, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, Xorvatiya və digərlərinin yer alması Azərbaycan qazının Avropanın enerji balansındakı çəkisini hər keçən gün artırır. Xüsusilə Avropa İttifaqına üzv olan 10 dövlətin Azərbaycanı özünün əsas təchizatçısı kimi görməsi Azərbaycan-Aİ münasibətlərində yeni bir strateji dövrün başlandığından xəbər verir. Bu, həm də Azərbaycanın Avropa standartlarına cavab verən şəffaf, etibarlı və davamlı bir tərəfdaşlıq modeli qurduğunun isbatıdır. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin uğurla tamamlanması və onun müxtəlif interkonnektorlar vasitəsilə şaxələndirilməsi ölkəmizin logistik imkanlarının zirvə nöqtəsidir. Bu gün Azərbaycan qazı təkcə böyük dövlətlərin sənaye müəssisələrini deyil, həm də milyonlarla Avropa vətəndaşının evini isidir ki, bu da Azərbaycanın "yumşaq güc" siyasətinin ən təsirli elementlərindən biridir.

Azərbaycanın enerji strategiyası hər zaman qarşılıqlı maraqlar və "qazan-qazan" prinsipi üzərində qurulub. Cənab Prezident mətbuata bəyanatında bir məqamı xüsusi vurğulamışdır ki, Azərbaycan öz enerji resurslarından heç vaxt siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməyib. Əksinə, ölkəmiz hər zaman bölgədə sülhün və əməkdaşlığın tərəfdarı kimi çıxış edib. 16 ölkəyə uzanan qaz kəmərləri əslində bu ölkələri Azərbaycanla ortaq bir iqtisadi və təhlükəsizlik zəncirində birləşdirir. Çex Respublikasının Baş naziri ilə keçirilən görüşdə də bu məqam öz əksini tapdı. Çexiyanın neft tələbatının təxminən 42 faizini təmin edən Azərbaycan, indi də qaz sektorunda bu ölkənin enerji diversifikasiyasına dəstək verməyə hazırdır. Bu cür yüksək səviyyəli əməkdaşlıq Azərbaycanın Mərkəzi Avropadakı mövqelərini daha da gücləndirir. Azərbaycanın təqdim etdiyi enerji sabitliyi tərəfdaş ölkələrin sənayesinin planlı şəkildə inkişafına, enerji inflyasiyasının qarşısının alınmasına və ümumilikdə Avropa iqtisadiyyatının rəqabətqabiliyyətliliyinə xidmət edir. On Avropa İttifaqı dövlətinin Azərbaycanı seçməsi həm də Brüssellə Bakı arasındakı siyasi etimadın ən yüksək göstəricisidir. Bu tərəfdaşlıq strateji enerji dialoqu çərçivəsində hər il daha da dərinləşir və yeni imzalanan anlaşma memorandumları ilə növbəti onilliklər üçün hədəflər müəyyən edilir.

Azərbaycanın hasilat potensialının artırılması istiqamətində atdığı addımlar, yeni qaz yataqlarının istismara verilməsi və mövcud yataqlarda hasilatın optimallaşdırılması ixracın coğrafi hüdudlarının daha da genişlənəcəyindən xəbər verir. "Şahdəniz" yatağı ilə yanaşı, "Abşeron", "Qarabağ", "Ümid" və "Babək" kimi perspektivli strukturlar Azərbaycanın gələcəkdə Avropanın daha çox ölkəsinə qaz nəql etmək imkanına malik olduğunu təsdiqləyir. Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu fəaliyyət planı Azərbaycanın təkcə enerji deyil, həm də yaşıl enerji sahəsindəki iddialarını dəstəkləyir. Çünki Azərbaycan qazı ənənəvi yanacaqlar arasında ən təmiz olanıdır və Avropanın dekarbonizasiya hədəflərinə çatmaq üçün bir keçid yanacağı rolunu oynayır. Beləliklə, Azərbaycan həm də qlobal iqlim hədəflərinə çatmaqda Avropanın ən yaxın müttəfiqi kimi çıxış edir. 16 ölkəyə ixrac edilən qaz təkcə Azərbaycanın iqtisadi qüdrətini deyil, həm də ölkəmizin dünya miqyasında mənəvi-siyasi məsuliyyətini, qlobal problemlərin həllində iştirakını nümayiş etdirir. 10 Aİ üzvünün bu qazdan asılılığı Azərbaycanın beynəlxalq arenada manevr imkanlarını genişləndirir, ölkəmizin səsini daha eşidilən edir və haqlı mübarizəsində ona beynəlxalq dəstək qazandırır.

2026-cı ilin aprel ayında Qəbələdə səsləndirilən bəyanat Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin və dövlət suverenliyinin ən bariz təzahürüdür. Enerji resurslarının düzgün idarə edilməsi, onların dünya bazarlarına şaxələndirilmiş marşrutlarla çatdırılması Azərbaycanı qlobal güc mərkəzləri üçün vazkeçilməz bir dövlətə çevirmişdir. 16 ölkəlik nəhəng bazar Azərbaycan üçün həm də tükənməz maliyyə axını deməkdir ki, bu da ölkə daxilində qeyri-neft sektorunun inkişafına, ordumuzun qüdrətlənməsinə və sosial rifahın yüksəlməsinə birbaşa xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin bu strateji gedişi Azərbaycanın gələcək onilliklərdəki təhlükəsizliyini və inkişafını sığortalayan bir qalxandır. Azərbaycan özünün enerji diplomatiyası ilə regionda sülh adası olduğunu, etibarlı tərəfdaşlıq naminə nələr edə biləcəyini və dünya iqtisadiyyatına necə dərindən inteqrasiya olunduğunu bir daha sübut etdi. 16 ölkə, 10 Avropa İttifaqı üzvü və bir qüdrətli Azərbaycan — bu formula müasir Azərbaycanın beynəlxalq uğurunun və gələcək qələbələrinin qarantıdır. Dövlət rəhbərliyinin siyasi iradəsi və xalqımızın zəhməti ilə ərsəyə gələn bu uğur Azərbaycanı dünya birliyində ən nüfuzlu və sözükeçən dövlətlər sırasına ucaltmışdır. Bu strategiya Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunun və milli inkişaf modelinin növbəti parlaq səhifəsi, qlobal miqyasda qazanılmış böyük diplomatik qələbədir.

Varis Rüstəmov,

Yeni Azərbaycan Partiyası Sabirabad rayon təşkilatının sədri