Sosial media, yoxsa valideyn nəzarəti? - PSİXOLOQ DANIŞDI

Bu gün hansı evə daxil olsaq, orada kiçik bir ekranın qarşısına qapanmış bir uşaq görmək artıq adi hala çevrilib. Sosial media artıq sadəcə böyüklərin ünsiyyət vasitəsi deyil, uşaqların oyun meydançasına, məktəbinə və hətta dost çevrəsinə çevrilib. İlk baxışda bu, rəqəmsal dünyanın gətirdiyi bir rahatlıq kimi görünsə də, ekranın o tərəfindəki rəngli dünya uşaq psixologiyasında dərin izlər qoyur. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, uşaqlar real həyatda qura bilmədikləri ünsiyyəti bəzən o virtual bəyənmələrdə və şərhlərdə axtarırlar. Bu isə onları tədricən canlı söhbətdən, ailəvi süfrə arxasındakı səmimiyyətdən və həyətdəki real oyunlardan uzaqlaşdırır.

​Məsələnin ən düşündürücü tərəfi isə odur ki, sosial media uşaqlara hələ hazır olmadıqları bir dünyanı təqdim edir. İnternet üzərindəki məlumat selində uşaqların qarşısına çıxan ideallaşdırılmış həyatlar, süni gözəllik standartları onlarda özlərinə qarşı bir narazılıq yaradır. Onlar öz həyatlarını başqalarının vitrinə qoyduğu "parıltılı" anlarla müqayisə etməyə başlayırlar. Bu müqayisə isə bir çox hallarda uşaqlarda daxili sıxıntıya və özünəinamın azalmasına səbəb olur.

Bu haqda daha ətraflı Psixoloq - Hüriyyə Alquliyeva bildirdi :
Müasir dövrdə uşağın inkişafı ailə, yaxın mühit və rəqəmsal dünyanın kəsişməsində formalaşan mürəkkəb bir prosesdir. Bu inkişafı dörd əsas faktor - uşağın fərdi mizacı, ailə mühiti, sosial mühit (məktəb, dostlar) və rəqəmsal platformalar müəyyən edir. Xüsusilə sosial media uşağa sadəcə informasiya vermir, onun ehtiyac duyduğu dəyər və qəbul olunma hisslərini manipulyasiya edərək davranışlarını yönləndirir.
​Əsas məsələ sosial medianın gücü deyil, uşağın ən güclü emosional bağının harada qurulduğudur. Əgər uşaq ailədə görülmürsə, daim tənqid olunursa və ya emosional tənhalıq yaşayırsa, sosial mediadakı riskli trendlər və manipulyasiyalar üçün açıq hədəfə çevrilir. Çünki rəqəmsal mühit uşaqda mövcud olan psixoloji boşluqları doldurur.
​Problemin həlli qadağalarda deyil, ailədaxili ünsiyyətin keyfiyyətindədir. Valideyn uşaqla mühakiməsiz əlaqə qurduqda, onun emosiyalarını dinlədikdə və tənqidi düşünmə bacarığı qazandırdıqda, sosial media ikinci plana keçir. Nəticə etibarilə, evdə özünü həqiqətən dəyərli hiss edən uşaq, virtual dünyada saxta dəyər axtarışına ehtiyac duymur.

Bəs biz nə etməliyik? Texnologiyanı uşaqların həyatından tamamilə qoparmaq artıq mümkün deyil, bəlkə də heç düzgün də deyil. Amma biz onlara o ekranın sadəcə bir alət olduğunu, əsl həyatın isə pəncərənin o tərəfində, parkda, kitab səhifələrində və ana-ata ilə edilən söhbətlərdə olduğunu xatırlatmalıyıq. Övladlarımızın rəqəmsal dünyada hansı yollarla getdiyini izləməli, onlara "bəyənmə" sayından daha vacib olan dəyərləri - səmimiyyəti, dürüstlüyü və real dostluğu öyrətməliyik. Unutmayaq ki, bir uşağın ən böyük ehtiyacı telefondakı bildirişlər deyil, valideyninin ona ayırdığı keyfiyyətli vaxt və diqqətdir. Gələcəyimizi virtual dünyanın tozlu dumanından qorumaq elə bu gün atacağımız sadə addımlardan başlayır.

Südabə Mətanətli