Müstəqilliyimizin tarixi və dövlətçilik ənənələrimiz

Azərbaycan xalqının zəngin və çoxəsrlik dövlətçilik tarixində 28 May xüsusi məna və əhəmiyyət daşıyan taleyüklü bir gündür. 1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması xalqımızın milli azadlıq ideallarının gerçəkləşməsi, müstəqil dövlət qurmaq əzminin təntənəsi idi. Həmin gün Azərbaycan təkcə öz istiqlaliyyətini elan etmədi, eyni zamanda bütün müsəlman Şərqində ilk parlamentli, demokratik və hüquqi respublikanın əsasını qoyaraq dünya siyasi tarixində mühüm yer tutdu.

Birinci Dünya müharibəsinin yaratdığı mürəkkəb beynəlxalq vəziyyət, çar Rusiyasının süqutu və bölgədə baş verən siyasi proseslər Azərbaycan xalqı üçün tarixi fürsət yaratmışdı. Məhz belə bir dövrdə xalqın qabaqcıl ziyalıları və siyasi xadimləri milli dövlətçilik ideyasını gerçəkləşdirmək üçün bir araya gələrək Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini elan etdilər. Tiflisdə qəbul olunan İstiqlal Bəyannaməsi Azərbaycan xalqının müstəqil yaşamaq iradəsinin hüquqi ifadəsi oldu.
Müstəqilliyin elan olunması bütün ölkə ərazisində böyük sevinc və ruh yüksəkliyi ilə qarşılandı. Lakin həmin dövrdə Azərbaycan olduqca ağır siyasi və hərbi vəziyyətlə üz-üzə idi. Bakı şəhəri bolşevik və erməni daşnak qüvvələrinin nəzarətində olduğundan, yeni qurulan hökumət fəaliyyətini Gəncə şəhərində təşkil etməyə məcbur oldu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri dövlətin təhlükəsizliyini təmin etmək, milli ordu yaratmaq və Bakını işğaldan azad etmək idi.
Azərbaycanın müstəqilliyini qorumaq və paytaxtı azad etmək üçün qardaş Türkiyə ilə hərbi əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Osmanlı dövlətinin dəstəyi ilə yaradılan Qafqaz İslam Ordusu Nuri Paşanın komandanlığı altında Azərbaycan Ordusu ilə birlikdə mühüm hərbi əməliyyatlara başladı. Göyçay, Şamaxı, Kürdəmir və digər bölgələrdə gedən ağır döyüşlərdə düşmən qüvvələrinin müqaviməti qırıldı. Nəhayət, 1918-ci il sentyabrın 15-də Bakı şəhəri işğaldan azad edildi. Bu qələbə Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması baxımından həlledici rol oynadı.
Bakının azad edilməsindən sonra Azərbaycan hökuməti paytaxta köçərək geniş quruculuq işlərinə başladı. Qısa müddət ərzində dövlət idarəçiliyi sistemi formalaşdırıldı, parlament yaradıldı, dövlət atributları qəbul olundu. Azərbaycan parlamenti həmin dövr üçün olduqca demokratik prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərirdi. Burada müxtəlif millətlərin və siyasi qüvvələrin nümayəndələri təmsil olunurdu ki, bu da cümhuriyyətin demokratik mahiyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirirdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti cəmi 23 ay mövcud olsa da, bu qısa müddətdə mühüm dövlətçilik ənənələri formalaşdırdı. Təhsil, səhiyyə, iqtisadiyyat, ordu quruculuğu və diplomatiya sahələrində ciddi addımlar atıldı. İlk milli universitetin yaradılması, dövlət dilinin Azərbaycan dili elan olunması və xarici ölkələrlə diplomatik münasibətlərin qurulması həmin dövrün mühüm nailiyyətlərindən idi.
1920-ci ildə bolşevik işğalı nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyətinə son qoyuldu. Lakin xalqımızın azadlıq ruhunu və müstəqillik ideyasını heç bir qüvvə məhv edə bilmədi. Sovet hakimiyyəti illərində milli dövlətçilik düşüncəsi xalqın yaddaşında yaşamağa davam etdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaratdığı dövlətçilik ənənələri gələcək nəsillər üçün mühüm siyasi və mənəvi mirasa çevrildi.
XX əsrin sonlarında Sovet İttifaqının dağılması ilə Azərbaycan xalqı yenidən öz dövlət müstəqilliyini bərpa etmək imkanı qazandı. Lakin müstəqilliyin ilk illərində ölkədə hökm sürən siyasi böhran, iqtisadi çətinliklər və Ermənistanın hərbi təcavüzü Azərbaycanı ciddi təhlükələrlə üz-üzə qoymuşdu. Belə mürəkkəb şəraitdə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev dövlətçiliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atdı.
Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanda siyasi sabitlik təmin edildi, dövlət institutları gücləndirildi və müstəqil dövlət quruculuğu prosesi sürətləndirildi. Ulu Öndər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin siyasi irsinə xüsusi önəm verir, dövlətçilik ənənələrinin qorunmasını vacib hesab edirdi. Məhz onun təşəbbüsü ilə üçrəngli bayrağımız dövlət bayrağı kimi qəbul olundu və milli dövlətçilik dəyərlərinə qayıdış təmin edildi.
Bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan regionun ən güclü dövlətlərindən birinə çevrilmişdir. Xüsusilə 2020-ci ildə əldə olunan tarixi Zəfər xalqımızın milli birlik və dövlətçilik ruhunun parlaq nümunəsi oldu. Vətən müharibəsində qazanılan möhtəşəm qələbə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə yanaşı, xalqımızın müstəqillik tarixində yeni şanlı səhifə açdı.
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin idealları müasir Azərbaycan Respublikasında yaşayır və inkişaf edir. Güclü dövlət, qüdrətli ordu, sabit siyasi sistem və milli həmrəylik müstəqilliyimizin əsas dayaqlarını təşkil edir. Azərbaycan xalqı öz tarixini, milli dəyərlərini və dövlətçilik ənənələrini qoruyaraq gələcəyə inamla addımlayır.
28 May – Müstəqillik Günü hər bir azərbaycanlı üçün böyük fəxarət və qürur mənbəyidir. Bu əlamətdar tarix bizə xatırladır ki, müstəqillik xalqımızın uzun illər apardığı mübarizənin nəticəsidir və onu qorumaq hər bir vətəndaşın müqəddəs vəzifəsidir. Bu gün Azərbaycanın dövlət bayrağı azad və suveren ölkəmizin hər bir guşəsində qürurla dalğalanırsa, bu, xalqımızın birliyi, şəhidlərimizin qəhrəmanlığı və dövlətimizin gücü sayəsində mümkün olmuşdur.

Elvin Əliyev
YAP Babək rayon təşkilatının sədr müavini