Yaşıl enerji siyasəti: Azərbaycanın davamlı inkişaf modeli - ŞƏRH

Müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi, ətraf mühitin qorunması və dayanıqlı inkişaf bütün dünya dövlətlərinin qarşısında duran əsas məsələlərdən biridir. İqlim dəyişikliklərinin sürətlənməsi, karbon emissiyalarının azaldılması və alternativ enerji mənbələrinin genişləndirilməsi artıq qlobal prioritetə çevrilmişdir. Azərbaycan da bu proseslərdən kənarda qalmayaraq enerji siyasətində yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuş, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafını dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri elan etmişdir. Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunda səsləndirdiyi "Bərpaolunan enerji sahəsində çox böyük potensialımız var" fikri də məhz Azərbaycanın bu sahədəki strateji hədəflərini və gələcəyə baxışını əks etdirir.

Şuşa şəhərində keçirilən IV Qlobal Media Forumu dünyanın müxtəlif ölkələrindən media nümayəndələrini, ekspertləri və ictimai-siyasi xadimləri bir araya gətirən mühüm beynəlxalq platforma olmuşdur. Forum zamanı Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın daxili və xarici siyasəti, iqtisadi inkişafı, regional əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji strategiyası barədə geniş məlumat vermişdir. Dövlət başçısı xüsusi vurğulamışdır ki, Azərbaycan təkcə neft və qaz ehtiyatları ilə deyil, həm də günəş, külək, su və digər alternativ enerji mənbələri baxımından olduqca zəngin potensiala malikdir.
Uzun illər ərzində Azərbaycan dünya enerji bazarında etibarlı neft və təbii qaz ixracatçısı kimi tanınıb. "Əsrin müqaviləsi", Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi və digər mühüm layihələr ölkəmizin beynəlxalq enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynamasına səbəb olub. Lakin dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklər, yaşıl enerji keçidi və iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə Azərbaycanın enerji siyasətinə yeni istiqamətlər qazandırmışdır. Bu gün ölkəmiz ənənəvi enerji ilə yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafına da böyük diqqət ayırır.
Prezident İlham Əliyev çıxışında bildirmişdir ki, Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı yüz minlərlə meqavatla ölçülür. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələri günəş və külək enerjisi baxımından son dərəcə əlverişli imkanlara malikdir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə dağıdılmış infrastrukturun müasir texnologiyalar əsasında yenidən qurulması yaşıl enerji konsepsiyasına uyğun şəkildə həyata keçirilir. Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə bu ərazilər "Yaşıl Enerji Zonası" elan edilmiş və burada istehsal olunacaq elektrik enerjisinin əsas hissəsinin alternativ mənbələr hesabına əldə olunması planlaşdırılmışdır.
Azərbaycanın günəş enerjisi potensialı xüsusilə yüksək qiymətləndirilir. İlin böyük hissəsinin günəşli keçməsi yeni günəş elektrik stansiyalarının tikintisi üçün geniş imkanlar yaradır. Eyni zamanda Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda mövcud olan güclü külək axınları ölkəmizin dənizdə külək elektrik stansiyalarının yaradılması üçün mühüm üstünlüklər təqdim edir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yalnız Xəzər dənizində yerləşən külək enerjisi ehtiyatları gələcəkdə Azərbaycanın elektrik enerjisi ixracını daha da artıracaq.
Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğulamışdır ki, artıq dünyanın aparıcı enerji şirkətləri Azərbaycanla yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq edirlər. Son illərdə ölkəmizdə iri həcmli günəş və külək elektrik stansiyalarının tikintisinə başlanılıb, xarici investisiyalar cəlb olunub və yeni müqavilələr imzalanıb. Bu layihələr Azərbaycanın elektrik enerjisi istehsalında alternativ mənbələrin payını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq. Nəticədə təbii qazdan daxili istehlak üçün daha az istifadə olunacaq, qənaət edilən qaz isə ixrac edilərək ölkəyə əlavə valyuta gəlirləri qazandıracaq.
Yaşıl enerji layihələrinin həyata keçirilməsi yalnız iqtisadi baxımdan deyil, ekoloji cəhətdən də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Alternativ enerji mənbələrinin geniş tətbiqi atmosferə atılan zərərli qazların həcmini azaldır, iqlim dəyişikliklərinə qarşı mübarizəyə töhfə verir və ətraf mühitin qorunmasına xidmət edir. Azərbaycan BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə uyğun olaraq karbon emissiyalarının azaldılması istiqamətində konkret öhdəliklər götürmüşdür və bu məqsədlərə nail olmaq üçün yaşıl enerji layihələrini sürətlə həyata keçirir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan yenidənqurma işləri də yaşıl enerji prinsiplərinə əsaslanır. Burada tikilən yaşayış məntəqələri, inzibati binalar, sənaye müəssisələri və sosial obyektlər müasir enerji səmərəliliyi standartlarına uyğun inşa edilir. Elektrik avtomobillərinin istifadəsi genişləndirilir, ağıllı şəhər və ağıllı kənd layihələri həyata keçirilir. Bütün bunlar Azərbaycanın innovativ inkişaf modelini və gələcəyə hesablanmış dövlət siyasətini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın bərpaolunan enerji strategiyası beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına da mühüm töhfə verir. Avropa dövlətləri enerji mənbələrinin şaxələndirilməsində Azərbaycanı etibarlı tərəfdaş hesab edir. Gələcəkdə Xəzər dənizi üzərindən istehsal olunacaq yaşıl elektrik enerjisinin Avropaya ixracı üçün müxtəlif layihələr hazırlanır. Bu isə ölkəmizin beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyini daha da gücləndirəcək və regional əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaradacaq.
Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunda səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan enerji siyasətində yeni dövr yaşayır. Neft və qaz ölkəsi kimi tanınan Azərbaycan artıq yaşıl enerji istehsalçısı və ixracatçısı olmaq istiqamətində inamla irəliləyir. Dövlət başçısının rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar, qəbul olunan strateji qərarlar və reallaşdırılan layihələr ölkəmizin uzunmüddətli sosial-iqtisadi inkişafına xidmət edir.
Nəticə olaraq demək olar ki, Prezident İlham Əliyevin "Bərpaolunan enerji sahəsində çox böyük potensialımız var" fikri sadəcə bir bəyanat deyil, Azərbaycanın gələcək inkişaf konsepsiyasının əsas istiqamətlərindən biridir.

Nicat Əsədli
YAP Ordubad rayon təşkilatının əməkdaşı