Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərində tarixi dönüş - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı il tarixində Qırğızıstan Respublikasına etdiyi dövlət səfəri Azərbaycanın xarici siyasətində mühüm hadisələrdən biri kimi tarixə düşdü. Çolpon-Ata şəhərində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, imzalanan sənədlər, qəbul olunan qərarlar və dövlət başçılarının mətbuata verdikləri bəyanatlar göstərdi ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlib. Bu səfər iki qardaş ölkə arasında siyasi dialoqun daha da möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, humanitar əlaqələrin dərinləşdirilməsi və türk dünyasında həmrəyliyin gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında səsləndirdiyi “Müttəfiqlik münasibətləri çox böyük məsuliyyət deməkdir və biz bu məsuliyyətə hazırıq” fikri səfərin əsas siyasi mesajı oldu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan və Qırğızıstan münasibətlərini dövlətlərarası əməkdaşlığın ən yüksək səviyyəsinə çatdırıblar. Bu yanaşma iki ölkənin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyini, regional təhlükəsizlik məsələlərində ortaq mövqeyini, iqtisadi və ticari əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsini, eləcə də strateji maraqların birgə müdafiəsini nəzərdə tutur. Müttəfiqlik münasibətlərinin qurulması qarşılıqlı etimadın, siyasi iradənin və ortaq məqsədlərin məntiqi nəticəsi kimi qiymətləndirilir.

Səfər çərçivəsində imzalanan çoxsaylı dövlətlərarası sənədlər Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin bütün istiqamətlər üzrə inkişaf etdiyini nümayiş etdirdi. Siyasi əməkdaşlıqdan iqtisadiyyata, investisiyalardan nəqliyyata, kənd təsərrüfatından rəqəmsal texnologiyalara, təhsildən mədəniyyətə qədər geniş sahələri əhatə edən bu sənədlər gələcək əməkdaşlığın hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirdi. Bu razılaşmalar təkcə ikitərəfli münasibətlərin deyil, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində inteqrasiya proseslərinin sürətlənməsinə mühüm töhfə verir.

İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı səfərin ən mühüm nəticələrindən biri oldu. Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə imkanlarının iki dəfə artırılaraq 200 milyon ABŞ dollarına çatdırılması gələcəkdə iri investisiya layihələrinin həyata keçirilməsinə geniş imkanlar açır. Fond vasitəsilə sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika, turizm, emal sənayesi və digər sahələrdə reallaşdırılacaq layihələr yeni iş yerlərinin yaradılmasına, sahibkarlığın inkişafına və qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artmasına mühüm töhfə verəcək. Bu qərar həm də Azərbaycan kapitalının Mərkəzi Asiya regionunda iştirakının genişləndiyini və iqtisadi tərəfdaşlığın uzunmüddətli xarakter daşıdığını göstərir.

Səfər zamanı İssık-Kul gölünün sahilində Azərbaycan dövlətinin maliyyə dəstəyi ilə inşa edilmiş “Bakı Resort & Spa” mehmanxanasının açılışı da mühüm hadisələrdən biri oldu. Müasir standartlara cavab verən bu turizm kompleksi yalnız iqtisadi layihə deyil, eyni zamanda Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında dostluğun və strateji tərəfdaşlığın rəmzi kimi qiymətləndirilir. “Bakı” adını daşıyan bu kompleks iki ölkə arasında turizm əməkdaşlığının inkişafına, investisiya əlaqələrinin genişlənməsinə və yeni iqtisadi imkanların yaranmasına xidmət edəcək.

Humanitar sahədə əməkdaşlıq da səfərin əsas istiqamətlərindən biri idi. Qarabağın bərpasına Qırğızıstanın verdiyi dəstək yüksək qiymətləndirildi. Ağdam rayonunda “Manas” adını daşıyan məktəbin istifadəyə verilməsi işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işlərinə qardaş ölkənin mühüm töhfəsi kimi tarixə düşdü. Bu məktəb yalnız təhsil müəssisəsi deyil, həm də Azərbaycan ilə Qırğızıstan xalqlarının dostluğunun, ortaq tarixi köklərinin və türk həmrəyliyinin simvoludur.

Prezident İlham Əliyev çıxışında xalqlarımızı birləşdirən ortaq tarixə və mədəni irsə də xüsusi diqqət yetirdi. Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin və adını daşıyan parkın yaradılması, Bişkekdə Azərbaycan–Qırğızıstan Dostluq Parkının salınması, qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi və digər humanitar təşəbbüslər iki xalq arasında mənəvi bağların daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu layihələr türk xalqları arasında qarşılıqlı hörmətin, etimadın və birliyin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Səfərin diqqətçəkən nəticələrindən biri də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət görüşlərinə tamhüquqlu üzv kimi qəbul olunması oldu. Bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə siyasi, iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Qəbul edilən Çolpon-Ata Bəyannaməsi isə Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyən edən mühüm siyasi sənəd kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Dövlət başçılarının qarşılıqlı ali dövlət təltifləri ilə mükafatlandırılması da münasibətlərin yüksək səviyyəsinin rəmzi oldu. Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasının I dərəcəli “Manas” ordeni ilə təltif edilməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzuna və dövlət başçısının türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində xidmətlərinə verilən yüksək qiymətdir. Prezident Sadır Japarovun Azərbaycanın “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif olunması isə iki ölkə rəhbərləri arasında qarşılıqlı hörmət və etimadın ən yüksək ifadəsidir.

Bu dövlət səfəri bir daha təsdiq etdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan münasibətləri artıq yeni strateji mərhələyə daxil olub. Siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, humanitar layihələr, mədəni yaxınlıq və ortaq dəyərlər üzərində qurulan bu münasibətlər yalnız iki dövlət üçün deyil, bütövlükdə türk dünyasının inteqrasiyası, regional sabitlik və davamlı inkişaf baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri nəticəsində əldə olunan razılaşmalar və qəbul edilən qərarlar gələcək illərdə Azərbaycan–Qırğızıstan əməkdaşlığının daha da möhkəmlənəcəyini, türk dövlətləri arasında birliyin və həmrəyliyin yeni uğurlarla davam edəcəyini bir daha nümayiş etdirdi.

Rövşən Qasımov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi