Bakıdan dünyaya birlik, sülh və ədalət mesajı - ŞƏRH

Azərbaycanın paytaxtı Bakı tarix boyu müxtəlif mədəniyyətlərin, dinlərin və sivilizasiyaların qovuşduğu mühüm məkanlardan biri olub. Bu gün də Bakı beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməklə müxtəlif xalqlar və dini icmalar arasında dialoqun inkişafına öz töhfəsini verir. Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısının və böyük Azərbaycan şairi, mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın eyni vaxtda Bakıda keçirilməsi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sentyabrın 15-də tədbir iştirakçılarını qəbul etməsi zamanı səsləndirdiyi fikirlərdə bu tədbirlərin həm milli-mənəvi irsimizin təbliği, həm Türk dünyası və İslam aləmi arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, həm də sülh və əməkdaşlıq ideyalarının təşviqi baxımından əhəmiyyəti vurğulanıb. Görüşdə Türk Dövlətləri Təşkilatının üzv ölkələrindən olan dini rəhbərlərlə yanaşı, Gürcüstan, Suriya və Şimali Qafqazdan olan nümayəndələrin iştirakı da qeyd olunub.

Bakıda keçirilən beynəlxalq konfransın Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunması təsadüfi deyil. XV əsrdə yaşamış böyük mütəfəkkir Azərbaycan tarixinin və mədəniyyətinin mühüm simalarından biridir. Onun elmi-fəlsəfi irsi Azərbaycan xalqının əsrlər boyu yaratdığı zəngin mənəvi xəzinənin mühüm tərkib hissəsidir.

Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan xalqının dünya mədəniyyətinə bəxş etdiyi böyük şəxsiyyətlərdən danışarkən Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Seyid Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi görkəmli adları sadalayıb. Bu şəxsiyyətlərin yaradıcılığı müxtəlif tarixi dövrləri əhatə etsə də, onların ortaq cəhəti Azərbaycan mədəniyyətinin və düşüncə tarixinin inkişafına böyük töhfələr vermələridir.

Seyid Yəhya Bakuvinin irsinin beynəlxalq səviyyədə müzakirəyə çıxarılması milli-mədəni sərvətlərimizin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Belə tədbirlər tariximizin yalnız keçmişini öyrənmək deyil, həmin irsin müasir dövrdə hansı mənəvi dəyərlər daşıdığını araşdırmaq üçün də imkan yaradır.

Müasir dünyada xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma, mərhəmət, sülh və mənəvi dəyərlərin qorunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan tariximizdən gələn zəngin irsin öyrənilməsi və gələcək nəsillərə çatdırılması mühüm vəzifələrdən biridir.

Bakıda keçirilən toplantının diqqətçəkən məqamlarından biri də müxtəlif ölkələrdən dini rəhbərlərin eyni platformada bir araya gəlməsidir. Azərbaycan həm Türk dünyasının bir hissəsi, həm də Qafqaz ölkəsi kimi bu prosesdə özünəməxsus mövqeyə malikdir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Türk dünyası ilə Azərbaycan arasındakı sıx əlaqələrə, Qafqaz xalqları ilə dostluq və qohumluq münasibətlərinə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, belə birgə tədbirlər dostluq və qardaşlıq əlaqələrini gücləndirməklə yanaşı, dünyaya birlik mesajı verir.

Dini liderlərin görüşü bu əlaqələrin yalnız siyasi və iqtisadi müstəvidə deyil, mənəvi sahədə də inkişaf etdiyini göstərir. Ortaq tarixi və mədəni dəyərlər xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran mühüm amillərdən biridir. Bu baxımdan dini və mədəni əməkdaşlığın genişləndirilməsi Türk dünyasının ümumi əlaqələrinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.

Azərbaycanın müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarda həyata keçirdiyi təşəbbüslər də bu istiqamətdə diqqət çəkir. Prezidentin çıxışında İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ICESCO çərçivəsində Azərbaycanda keçirilmiş tədbirlər xatırladılıb, 2017-ci ildə Bakıda keçirilən IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının yalnız idman yarışı deyil, birlik tədbiri kimi qəbul edildiyi bildirilib. Həmçinin 2027-ci ildə Bakıda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün keçirilməsinin planlaşdırıldığı qeyd olunub.

Azərbaycanın müasir tarixində xalqın həmrəyliyinin mühüm rol oynadığı hadisələrdən biri ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpasıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında bu məsələyə geniş yer verərək Azərbaycan xalqının bir yumruq kimi birləşərək ərazi bütövlüyünü, suverenliyini və öz ifadəsi ilə beynəlxalq hüquq və ədaləti bərpa etdiyini bildirib.

Bu tarixi prosesin arxasında uzun illər davam edən münaqişə, məcburi köçkünlük və danışıqlar mərhələsi dayanırdı. Prezidentin çıxışında Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda işğal dövründə şəhər və kəndlərin dağıdılması, mədəni və dini irsə dəymiş ziyan barədə də danışılıb. Xüsusilə dağıdılmış məscidlər və Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxmış hadisələr kimi qeyd olunub.

Bu gün həmin ərazilərdə yeni mərhələ başlayıb. Prezidentin məlumatına görə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı həyata keçirilir və bir sıra şəhər və kəndlərdə artıq yaşayış bərpa olunub. Çıxışda 48 şəhər və kənddə 90 mindən çox insanın yaşadığı bildirilib.

Qarabağın bərpası yalnız tikinti və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmır. Burada insanların öz doğma torpaqlarına qayıtması, sosial həyatın yenidən qurulması, məktəblərin, xəstəxanaların, mədəniyyət ocaqlarının və digər obyektlərin yaradılması daha geniş bir dirçəliş prosesinin tərkib hissəsidir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra regionda davamlı sülhün təmin edilməsi məsələsi xüsusi əhəmiyyət qazanıb. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesinin davam etdiyini və Azərbaycanın uzunmüddətli sülhə ümid etdiyini bildirib.

Sülh yalnız dövlətlər arasında imzalanan sənədlərlə məhdudlaşan anlayış deyil. Onun davamlı olması üçün cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı etimadın formalaşması, xalqların bir-birinin mədəniyyətinə və dəyərlərinə hörmətlə yanaşması da vacibdir.

Bu baxımdan dini liderlərin mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezidentin çıxışında vurğulandığı kimi, dini rəhbərlərin sülhə, əməkdaşlığa, əmin-amanlığa və barışığa yönələn çağırışları geniş müsəlman icmaları üçün təsirli mənəvi mesaj ola bilər.

Türk dünyasını və Qafqaz bölgəsini sülh şəraitində saxlamaq üçün siyasi rəhbərlərlə yanaşı, dini liderlərin, ziyalıların və cəmiyyətlərin də üzərinə mühüm məsuliyyət düşür. Qarşılıqlı hörmət və dialoq gücləndikcə əməkdaşlıq imkanları da genişlənə bilər.

Tədbirdə Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin fəaliyyəti də xüsusi qeyd olunub. Prezident İlham Əliyev Şeyx həzrətlərinin Azərbaycanda, Qafqazda, Türk dünyasında, İslam aləmində və daha geniş beynəlxalq müstəvidə böyük hörmətə malik şəxsiyyət olduğunu bildirib. Onun təşəbbüsü və himayəsi ilə keçirilən tədbirlərin Azərbaycan, Qafqaz, Türk dünyası və İslam aləmi üçün əhəmiyyət daşıdığı vurğulanıb.

Dini liderlərin bir araya gəlməsi müxtəlif ölkələrin müsəlman icmaları arasında əlaqələrin inkişafına şərait yaradır. Eyni zamanda belə görüşlər dinlərarası və mədəni dialoqun əhəmiyyətini də gündəmə gətirir.

Azərbaycanın multikulturalizm və tolerantlıq ənənələri də bu kontekstdə xüsusi diqqət çəkir. Müxtəlif dini icmaların birgəyaşayışı, qarşılıqlı hörmət və dialoq mühiti cəmiyyətin sabitliyinə mühüm töhfə verən amillərdəndir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərinə də toxunub. O, xüsusilə Avropa Parlamentinin Azərbaycana münasibətini tənqid edib və bu qurumda ikili standartların tətbiq edildiyini bildirdiyi kimi, korrupsiya ilə bağlı qalmaqalları da xatırladıb. Bu fikirlər Prezidentin mövqeyi kimi təqdim olunur və həmin quruma dair siyasi qiymətləndirməni əks etdirir.

Beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlərin bir-birinə münasibətinin beynəlxalq hüquq, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsipləri əsasında formalaşması Azərbaycanın xarici siyasətində xüsusi yer tutur. Azərbaycan tərəfinin yanaşmasına görə, bu prinsiplərin ardıcıl tətbiqi beynəlxalq münasibətlərdə etimadın möhkəmlənməsinə və münaqişələrin həllinə kömək edə bilər.

Bakıda keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı və Seyid Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransı məzmun baxımından bir-birini tamamlayan mühüm tədbirlərdir. Bir tərəfdən Türk dünyasının və İslam aləminin dini rəhbərləri aktual məsələləri müzakirə etmək üçün bir araya gəlir, digər tərəfdən Azərbaycanın böyük mütəfəkkirinin irsi beynəlxalq səviyyədə diqqətə çatdırılır.

Bu tədbirlərin əsas dəyərlərindən biri də keçmişlə bu gün arasında mənəvi körpü yaratmasıdır. Seyid Yəhya Bakuvinin irsi Azərbaycan tarixinin zənginliyini göstərirsə, müasir Azərbaycanın beynəlxalq təşəbbüsləri ölkənin bu irsi yaşatmaq və dünyaya təqdim etmək səylərini nümayiş etdirir.

Azərbaycan xalqının tarix boyu qoruduğu birlik və həmrəylik bu gün də mühüm dəyər olaraq qalır. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası ilə ölkənin qarşısında yeni inkişaf mərhələsi açılıb. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı və regionda sülh prosesinin davam etdirilməsi bu mərhələnin əsas istiqamətlərindəndir.

Bu baxımdan Bakıdan səslənən mesaj yalnız bir tədbirin deyil, daha geniş əməkdaşlıq və həmrəylik anlayışının ifadəsidir. Türk dünyasının, Qafqazın və İslam aləminin ortaq dəyərləri xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran mühüm amil kimi çıxış edir.

Sülhün qorunması isə bütün tərəflərin birgə səylərini tələb edir. Dövlətlər arasında dialoq, dini liderlərin sülh çağırışları, mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi və xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Beləliklə, Bakıda keçirilən beynəlxalq tədbirlər Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsini, Türk dünyası və İslam aləmi ilə əlaqələrini, eyni zamanda regionda sülh və əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyəti bir daha gündəmə gətirib. Seyid Yəhya Bakuvinin mənəvi irsi ilə müasir Azərbaycanın birlik və əməkdaşlıq təşəbbüslərinin eyni məkanda bir araya gəlməsi isə mühüm simvolik məna daşıyır.

Birlik xalqı gücləndirir, mənəvi dəyərlər xalqları yaxınlaşdırır, sülh isə gələcəyə aparan ən mühüm yollardan biridir. Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri əldə olunan tarixi nailiyyətləri qorumaqla yanaşı, regionda uzunmüddətli sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə töhfə verməkdir.

Sürəyya Qasımova

Naxçıvan şəhər 7 saylı körpələr evi-uşaq bağçasının əməkdaşı,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü