Heydər Əliyev: Müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik yolunun böyük salnaməsi - ŞƏRH

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixinin ən mühüm mərhələləri, milli dövlətçilik düşüncəsinin formalaşması və müstəqil Azərbaycanın möhkəm təməllər üzərində inkişafı Ulu Öndər Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır. Onun zəngin siyasi fəaliyyəti, dövlət idarəçiliyi təcrübəsi və milli maraqlara əsaslanan strateji baxışları Azərbaycanın tarixində mühüm iz qoymuşdur.
Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin Azərbaycan tarixində xüsusi mərhələsi 1969-cu ildən başlamışdır. Həmin dövrdə respublikanın iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi, sənaye və kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, elm və təhsilin tərəqqisi və milli kadr potensialının gücləndirilməsi istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirilmişdir. Bu siyasət Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün iqtisadi və intellektual potensialın formalaşmasına ciddi təsir göstərmişdir.
Ulu Öndərin fəaliyyətində milli dövlətçilik düşüncəsinin inkişafı xüsusi yer tuturdu. Azərbaycan xalqının milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixə və mədəniyyətə münasibətin gücləndirilməsi, Azərbaycan dilinin mövqeyinin möhkəmləndirilməsi və milli kadrların hazırlanması istiqamətində görülən işlər milli özünüdərkin inkişafına mühüm töhfə vermişdir.
Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini bərpa etdiyi ilk illər isə ölkə tarixinin ən mürəkkəb dövrlərindən biri olmuşdur. Siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi böhran, idarəçilik problemləri, hərbi təcavüz və təhlükəsizlik təhdidləri müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi qarşısında ciddi maneələr yaradırdı. Belə bir tarixi şəraitdə Heydər Əliyevin 1993-cü ildə siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu.
Ulu Öndərin qarşısında duran əsas vəzifə müstəqil Azərbaycanın dövlət institutlarını möhkəmləndirmək, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyi təmin etmək, iqtisadi tənəzzülün qarşısını almaq və dövlətin təhlükəsizlik imkanlarını gücləndirmək idi. Bu istiqamətdə həyata keçirilən ardıcıl siyasət Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafı üçün mühüm siyasi və institusional əsaslar yaratdı.
1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət quruculuğu prosesinin mühüm mərhələlərindən biri oldu. Konstitusiya demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun əsas prinsiplərini müəyyənləşdirdi, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təminatlarını təsbit etdi və müstəqil Azərbaycanın hüquqi dövlət kimi inkişafının əsasını formalaşdırdı.
Heydər Əliyevin dövlətçilik strategiyasında siyasi müstəqilliklə yanaşı, iqtisadi müstəqillik də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Ulu Öndər Azərbaycanın təbii sərvətlərindən ölkənin uzunmüddətli inkişafı naminə səmərəli istifadə edilməsini dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirmişdi. 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji siyasətində mühüm dönüş yaratdı. Bu hadisə ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin güclənməsinə yeni perspektivlər açdı.
Enerji strategiyası eyni zamanda Azərbaycanın regional və beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsinə təsir edən mühüm amillərdən birinə çevrildi. Azərbaycan enerji resurslarını milli inkişaf, iqtisadi tərəqqi və beynəlxalq əməkdaşlıq məqsədləri ilə əlaqələndirən uzunmüddətli strategiya formalaşdırdı.
Ulu Öndərin dövlətçilik irsinin mühüm istiqamətlərindən biri də ordu quruculuğu və milli təhlükəsizlik siyasəti idi. Müstəqil Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi güclü və peşəkar ordunun formalaşdırılmasını tələb edirdi. Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər ölkənin müdafiə potensialının gücləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaratdı.Heydər Əliyev xarici siyasətdə də Azərbaycanın milli maraqlarını əsas götürən çoxşaxəli yanaşma formalaşdırdı. Azərbaycanın dünya dövlətləri və beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərinin genişləndirilməsi, ölkəmizin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması ardıcıl dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən oldu.
Ulu Öndərin siyasi irsində insan kapitalının inkişafı da mühüm yer tutur. Elm, təhsil, mədəniyyət və gənclər siyasətinə göstərilən diqqət Azərbaycanın gələcək inkişafının intellektual əsaslarının gücləndirilməsinə xidmət edirdi. Onun dövlətçilik fəlsəfəsində savadlı, milli düşüncəyə və yüksək vətəndaşlıq məsuliyyətinə malik nəslin yetişdirilməsi dövlətin strateji vəzifələrindən biri kimi qiymətləndirilirdi.
Heydər Əliyevin siyasi irsinin mühüm xüsusiyyəti onun strateji xarakter daşımasıdır. Ulu Öndərin qəbul etdiyi qərarlar yalnız həmin dövrün problemlərinin həllinə deyil, Azərbaycanın gələcək inkişaf perspektivlərinə hesablanmışdı. Dövlətçilik, iqtisadi inkişaf, milli təhlükəsizlik, enerji siyasəti, beynəlxalq münasibətlər, elm və təhsil kimi istiqamətlər vahid və sistemli yanaşmanın tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilirdi.
Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində xüsusi məna daşıyır. Həmin gün Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi xalqın iradəsinin ifadəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı oldu. Sonrakı illərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı dövlət quruculuğu və inkişaf siyasəti müstəqil Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və institusional əsaslarının möhkəmlənməsinə mühüm təsir göstərdi.
Bu gün Heydər Əliyev irsinin öyrənilməsi Azərbaycanın müasir tarixinin daha dərindən dərk edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ulu Öndərin siyasi fəaliyyəti, dövlət idarəçiliyi təcrübəsi, milli maraqlara əsaslanan strategiyası və dövlətçilik baxışları müasir Azərbaycanın inkişaf tarixinin mühüm hissəsidir.
Heydər Əliyev irsi yalnız keçmişin siyasi salnaməsi deyil. Bu irs Azərbaycan dövlətçiliyinin formalaşması, müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi və milli inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi proseslərini anlamaq üçün mühüm tarixi mənbədir. Onun siyasi fəaliyyətinin öyrənilməsi, xüsusilə gənc nəslə çatdırılması milli dövlətçilik düşüncəsinin və tarixi yaddaşın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Ulu Öndərin Azərbaycan dövlətçiliyinə verdiyi ən mühüm töhfələrdən biri müstəqil dövlətin siyasi və institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi, milli maraqlar ətrafında cəmiyyətin birliyinin gücləndirilməsi və Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün strateji istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsi olmuşdur.
Heydər Əliyevin dövlətçilik salnaməsi Azərbaycan xalqının müstəqillik tarixinin mühüm səhifələrindən biridir. Bu salnamənin öyrənilməsi həm keçmişimizi daha düzgün dərk etməyə, həm də müasir Azərbaycan dövlətinin keçdiyi inkişaf yolunun mahiyyətini daha aydın görməyə imkan verir.

İlqar İlyasov
YAP Qaradağ rayon təşkilatının sədri