VIII Qurultaydan dünyaya baxış: Azərbaycan əməkdaşlıq və həmrəyliyin birləşdirici qüvvəsi kimi - ŞƏRH

Dünyada qarşıdurmaların artdığı bir vaxtda dövlətlər arasında etimad yaratmaq, ortaq maraqları müəyyənləşdirmək və əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirmək xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bu istiqamətdə fəal mövqeyi ilə seçilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı çıxışında beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrə, yeni əməkdaşlıq formatlarına və İslam həmrəyliyinə diqqət yetirməsi ölkəmizin birləşdirici rolunu aydın göstərir. Bu rol Azərbaycanın müstəqil siyasətinə, tərəfdaşlarının etimadına və qarşılıqlı fayda yaradan təşəbbüslərinə əsaslanır.
Beynəlxalq əməkdaşlıqda birləşdirici mövqe tutmaq müxtəlif tərəflərlə ünsiyyət imkanlarının olmasını tələb edir. Bunun üçün dövlətin davranışı etibarlı, mövqeyi aydın, öhdəliklərinə münasibəti ardıcıl olmalıdır. Azərbaycan öz milli maraqlarını qoruyaraq müxtəlif ölkələr və təşkilatlarla əlaqələrini inkişaf etdirir. Belə yanaşma siyasi, iqtisadi və mədəni münasibətlər arasında qarşılıqlı bağlılıq yaradır. Əməkdaşlığın ayrı-ayrı istiqamətlərdə genişlənməsi isə ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətini artırır, yeni təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün imkan açır.
Prezident İlham Əliyev qurultaydakı çıxışında Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına dörd il rəhbərlik etdiyini xatırlatdı. 2019–2023-cü illəri əhatə edən sədrlik dövrü ölkəmizin geniş beynəlxalq platformada təşkilati və diplomatik imkanlarını nümayiş etdirdi. Müxtəlif coğrafiyaları, siyasi sistemləri və inkişaf səviyyələrini təmsil edən dövlətlərlə əməkdaşlıq ortaq mövzuların müəyyənləşdirilməsini tələb edirdi. Azərbaycanın bu platformadakı fəaliyyəti çoxşaxəli əlaqələr qurmaq təcrübəsini zənginləşdirdi. Sədrliyin əhəmiyyəti ölkəmizin öz mövqeyini təqdim etməsi ilə yanaşı, digər dövlətlərin maraq və ehtiyaclarını da nəzərə alan təşəbbüslər irəli sürməsində idi.
Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində əldə edilmiş təcrübə Azərbaycanın beynəlxalq siyasətində müstəqillik prinsipinin praktik ifadəsidir. Müxtəlif güc mərkəzləri ilə əlaqələri qoruyaraq qərarları milli maraqlar əsasında qəbul etmək geniş əməkdaşlıq imkanları yaradır. Bu mövqe tərəflər arasında dialoq üçün də əlverişli ola bilər. Azərbaycanla münasibətlər quran dövlətlər əməkdaşlığın aydın məqsədlərə və qarşılıqlı hörmətə əsaslandığını görürlər. Etimadın belə formalaşması ölkəmizin yeni beynəlxalq formatlarda iştirakını asanlaşdıran mühüm amildir.
VIII Qurultayda vurğulanan hadisələrdən biri Azərbaycanın 2025-ci ilin noyabrında Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv kimi qəbul edilməsidir. Coğrafi baxımdan Cənubi Qafqazda yerləşən ölkəmizin bu formata qoşulması əlaqələrin ənənəvi regional çərçivədən daha geniş məzmun qazandığını göstərir. Prezident İlham Əliyev bunu siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və digər layihələrin əhəmiyyəti ilə əlaqələndirdi. Deməli, Azərbaycanın iştirakı mövcud əməkdaşlığın dərinləşməsinin və qarşılıqlı maraqların genişlənməsinin nəticəsidir.
Mərkəzi Asiya ilə yaxınlaşmada tarixi-mədəni bağlılıqla iqtisadi imkanlar bir-birini tamamlayır. Xəzər dənizi üzərindən qurulan əlaqələr, nəqliyyat marşrutları və qarşılıqlı ticarət müxtəlif ölkələrin inkişaf maraqlarını birləşdirir. Azərbaycanın həmin əlaqələrdə iştirakı regionlar arasında əməkdaşlığın güclənməsinə xidmət edir. Bu proses ölkəmizin coğrafi mövqeyini fəal iqtisadi və siyasi əlaqəyə çevirir. Beləliklə, Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında münasibətlərin inkişafında daha geniş rol oynamaq imkanı qazanır.
Dövlət başçısının çıxışında D-8 təşkilatına üzvlüyümüzün xüsusi qeyd olunması da Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq coğrafiyasının genişlənməsini ifadə edir. Uzun illər səkkiz üzvlə fəaliyyət göstərmiş təşkilata Azərbaycanın qəbul edilməsi onun iqtisadi və siyasi imkanlarına göstərilən marağın təzahürüdür. Bu üzvlük müxtəlif bazarlar, iqtisadi təcrübələr və əməkdaşlıq istiqamətləri ilə əlaqələrin inkişafı üçün əlavə platforma yaradır. Təşkilatda iştirakın nəticəsi isə həmin imkanlardan konkret layihələr və qarşılıqlı faydalı münasibətlər vasitəsilə istifadə olunmasından asılı olacaq.
D-8 çərçivəsində əməkdaşlığın əhəmiyyəti iqtisadi əlaqələrin müxtəlifləşdirilməsi baxımından da qiymətləndirilə bilər. Dövlətlər arasında istehsal, ticarət və sərmayə münasibətlərinin genişlənməsi yeni tərəfdaşlar və fəaliyyət sahələri yaradır. Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanları, maliyyə dayanıqlığı və beynəlxalq əlaqələri bu prosesdə mühüm əsasdır. Yeni platformaya qoşulmaq mövcud potensialı daha geniş əməkdaşlığa yönəltmək imkanı verir. Burada əsas məqsəd qarşılıqlı maraqları praktik nəticələrə çevirməkdir.
İslam həmrəyliyi Azərbaycanın beynəlxalq fəaliyyətində xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev VIII Qurultayda İslam ölkələri arasında müharibələrin narahatlıq doğurduğunu bildirdi və ölkəmizin həmrəyliyin gücləndirilməsi üçün göstərdiyi səyləri vurğuladı. Bu mövqe ortaq dəyərlərə malik dövlətlər arasında qarşıdurmaların dialoq və əməkdaşlıq yolu ilə aradan qaldırılması istəyini ifadə edir. Həmrəylik dövlətlərin bir-birinin təhlükəsizliyinə və inkişafına məsuliyyətlə yanaşması, ortaq problemlərin həllində əməkdaşlıq etməsi ilə möhkəmlənir.
Çıxışda 2027-ci ildə Azərbaycanda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün keçirilməsinin nəzərdə tutulduğu bildirildi. Belə bir toplantıya ev sahibliyi ölkəmizin təşkilatla münasibətlərinin səviyyəsini və beynəlxalq etimadı göstərir. Müxtəlif dövlətlərin rəhbərlərinin bir platformada görüşməsi mövcud problemlərin müzakirəsi, birbaşa təmaslar və əməkdaşlıq imkanlarının qiymətləndirilməsi üçün şərait yaradır. Azərbaycanın qarşısında duran məsuliyyət həmin imkanların səmərəli təşkilinə töhfə verməkdir. Zirvə görüşünün əhəmiyyəti onun gündəliyinin aktuallığı və dialoqa yaratdığı şəraitlə ölçüləcək.
Azərbaycanın birləşdirici rolunda tarixi və mədəni təcrübəsinin də payı var. Ölkəmiz müxtəlif mədəniyyətlərin və dini ənənələrin qarşılıqlı ünsiyyət məkanıdır. Bu təcrübə beynəlxalq dialoq təşəbbüslərinə məzmun verir. Müxtəlifliyin birgə yaşayışla uzlaşdırılması insanlar və cəmiyyətlər arasında münasibətlər üçün əhəmiyyətli nümunədir. Bununla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlıqda təsirli olmaq dövlətin konkret siyasi və iqtisadi imkanlarını da tələb edir. Azərbaycan həmin imkanları genişləndirərək dialoq təşəbbüslərinin etibarlı təşkilatçısı kimi mövqeyini möhkəmləndirir.
Prezident İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı fikirlərindən görünür ki, Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu yeni fəaliyyət imkanları yaradır və həmin imkanlar ölkəmizin məsuliyyətini artırır. Regional əməkdaşlıq, iqtisadi tərəfdaşlıq və həmrəylik təşəbbüsləri bir-birindən təcrid olunmuş istiqamətlər deyil. Onlar dövlətlər arasında etimadı gücləndirir, qarşılıqlı maraqları genişləndirir və uzunmüddətli əlaqələr üçün zəmin yaradır. Azərbaycan bu proseslərdə iştirakını milli maraqlarına uyğun quraraq həm öz inkişafına, həm də əməkdaşlıq mühitinin möhkəmlənməsinə töhfə verir.
VIII Qurultay Azərbaycanın dünyadakı roluna yeni mərhələnin imkanları əsasında baxmağı təklif edir. Qoşulmama Hərəkatındakı təcrübə, Mərkəzi Asiya ilə genişlənən əlaqələr, D-8 üzvlüyü və İslam həmrəyliyi istiqamətində fəaliyyət ölkəmizin beynəlxalq mövqeyinin müxtəlif dayaqlarını təşkil edir. Bu dayaqları birləşdirən əsas prinsip etibarlı və müstəqil siyasətdir. Azərbaycan öz sözünə məsuliyyətlə yanaşaraq, ortaq maraqları əməkdaşlığa çevirərək beynəlxalq nüfuzunu gücləndirir. Qarşıdurmaların çoxaldığı dünyada belə fəaliyyətin dəyəri onun yaratdığı etimad və açdığı dialoq imkanlarında görünür.

Elman Quliyev,
VIII Qurultayın nümayəndəsi
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri
Neftçala Rayon Mərkəzi Xəstəxanası PHŞ-nin direktoru