Füzulinin azadlıqdan quruculuğa uzanan tarixi yolu

Füzulinin işğaldan azad olunması, tarixi torpaqlarımızda həyatın yenidən canlandırılması və müasir inkişaf modelinin formalaşdırılması Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyətə malik mərhələlərdəndir. Bu tarix xalqımızın doğma torpaqlara bağlılığını, milli iradəsini, Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığını və dövlətimizin quruculuq əzmini özündə birləşdirir. Füzulinin keçdiyi yol həm ağır sınaqların, həm tarixi qələbənin, həm də gələcəyə inamla atılan addımların salnaməsidir.

Füzulinin yaxın tarixi Azərbaycan xalqının mübarizə və dözümlülük salnaməsinin mühüm səhifələrindən biridir. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı rayonun bir sıra yaşayış məntəqələri işğala məruz qalmış, minlərlə insan doğma yurdunu tərk etməyə məcbur olmuşdur. İnsanlar ev-eşiklərindən, torpaqlarından, illərlə formalaşdırdıqları həyat şəraitindən ayrı düşərək uzunmüddətli məcburi köçkünlük həyatı yaşamışlar.

1994-cü ildən sonra Füzulinin bir hissəsi Azərbaycanın nəzarətində qalsa da, rayonun bir sıra əraziləri uzun illər işğal altında qalmışdır. Bu vəziyyət əhalinin sosial-iqtisadi həyatına, kənd təsərrüfatına, yaşayış məntəqələrinin inkişafına və tarixi-mədəni irsin qorunmasına ciddi zərbə vurmuşdur. Bununla belə, füzulililərin doğma torpaqlara qayıtmaq arzusu heç vaxt sönməmiş, bu arzu bütövlükdə xalqımızın milli yaddaşının ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu böyük qəhrəmanlıq, yüksək döyüş hazırlığı və peşəkarlıq nümayiş etdirərək işğal altındakı torpaqlarımızı azad etdi. Füzuli istiqamətində aparılan döyüşlər zamanı hərbçilərimizin göstərdiyi şücaət xalqımızın yaddaşına əbədi həkk olundu. Çətin relyef şəraiti, düşmənin müqaviməti və mürəkkəb döyüş tapşırıqlarına baxmayaraq, Azərbaycan Ordusu irəliləyərək strateji əhəmiyyətli mövqeləri nəzarətə götürdü. 2020-ci il oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi barədə rəsmi məlumat verildi. Bu hadisə uzun illər davam edən həsrətin sona çatmasının, tarixi ədalətin bərpasının və xalqımızın doğma torpaqlarına qayıdış ümidinin gerçəkliyə çevrilməsinin mühüm başlanğıcı oldu. Füzulinin azad edilməsi sonrakı hərbi əməliyyatlar baxımından da mühüm strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Bu qələbə uğrunda canından keçən şəhidlərimizin qəhrəmanlığı heç vaxt unudulmayacaq. Onların fədakarlığı, qazilərimizin şücaəti və Azərbaycan əsgərinin iradəsi sayəsində doğma torpaqlarımıza qayıdış yolumuz açıldı. Şəhidlərimizin əziz xatirəsini yaşatmaq, qazilərimizə ehtiram göstərmək və azad edilmiş əraziləri inkişaf etdirmək hər birimizin mənəvi borcudur.

17 Oktyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yeri olan əlamətdar tarixdir. Füzuli Şəhəri Günü şəhərin 2020-ci il oktyabrın 17-də işğaldan azad edilməsinin ildönümü kimi qeyd olunur. Bu gün təkcə hərbi qələbənin xatırlanması deyil, həm də şəhidlərimizin ehtiramla yad edilməsi, doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların taleyinin xatırlanması və azad torpaqlarda yeni həyatın qurulmasının əhəmiyyətinin dərk olunması baxımından böyük məna daşıyır. Füzulinin azad edilməsi Azərbaycan dövlətinin gücünü, xalqımızın birliyini və milli iradəmizin sarsılmazlığını nümayiş etdirdi. Uzun illər doğma yurdlarının həsrəti ilə yaşayan füzulililər üçün bu tarix ümidin yenidən doğulduğu, gələcəyə inamın möhkəmləndiyi bir mərhələnin başlanğıcı oldu. 17 Oktyabr həm də gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu tarix gələcək nəsillərə Vətənin hər qarışının qiymətli olduğunu, müstəqilliyin və ərazi bütövlüyünün böyük fədakarlıqlar hesabına qorunduğunu aşılayır. Füzulinin azadlıq tarixini öyrənmək Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığını, xalqımızın dözümlülüyünü və dövlətimizin qətiyyətini daha dərindən anlamaq deməkdir. Bu gün Füzulidə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri tarixi qələbənin real nəticələrini nümayiş etdirir. Yeni yolların çəkilməsi, sosial obyektlərin inşası, yaşayış məhəllələrinin salınması və müasir infrastrukturun yaradılması şəhərin gələcək inkişafının əsasını təşkil edir Füzulinin azad edilməsindən sonra qarşıda duran əsas vəzifə şəhərin və rayonun digər yaşayış məntəqələrinin bərpası, müasir infrastrukturun yaradılması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi oldu. Prezident İlham Əliyevin azad edilmiş ərazilərə mütəmadi səfərləri, layihələrin icrasını diqqətdə saxlaması və mühüm obyektlərin təməlqoyma mərasimlərində iştirakı bu prosesin dövlət siyasətindəki prioritet mövqeyini göstərir. Füzulidə görülən işlər yalnız dağıdılmış binaların yenidən tikilməsi ilə məhdudlaşmır. Burada yeni şəhərsalma yanaşması, müasir nəqliyyat sistemi, enerji və su infrastrukturu, təhsil və səhiyyə müəssisələri, rəqəmsal idarəetmə imkanları və yaşayış məhəllələri vahid inkişaf strategiyası çərçivəsində formalaşdırılır.

2020-ci il noyabrın 16-da Cənab Prezident İlham Əliyevin Füzuliyə səfəri zamanı şəhərdə Azərbaycan bayrağı ucaldıldı. Bu hadisə dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpasının rəmzi kimi mühüm tarixi məna daşıyırdı. Səfər çərçivəsində Füzuli–Şuşa avtomobil yolunun, sonradan Zəfər yolu kimi tanınan marşrutun təməli qoyuldu. Füzulinin işğaldan azad olunmasından sonra həyata keçirilən bərpa işlərinin əsas məqsədi dağıdılmış yaşayış məntəqələrini yenidən qurmaqla yanaşı, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışını təmin etmək, iqtisadi fəallığı bərpa etmək və dayanıqlı yaşayış mühiti yaratmaqdır. Bu məqsədlə şəhərdə və rayonun kəndlərində nəqliyyat, enerji, su təsərrüfatı, təhsil, səhiyyə və yaşayış infrastrukturu üzrə layihələr icra olunur. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı, Zəfər yolu, Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa və Füzuli–Hadrut avtomobil yolları rayonun nəqliyyat imkanlarını genişləndirir. Bu infrastruktur obyektləri insanların hərəkətini asanlaşdırmaqla yanaşı, iqtisadi əlaqələrin, turizmin, ticarətin və investisiya imkanlarının inkişafına da şərait yaradır. Enerji və su təsərrüfatı infrastrukturunun yenilənməsi yeni yaşayış məntəqələrinin dayanıqlı fəaliyyəti, kənd təsərrüfatının dirçəldilməsi və istehsal müəssisələrinin yaradılması üçün zəruri əsaslar formalaşdırır. Müasir şəhərsalma layihələri isə yaşayış məhəllələrini, sosial obyektləri, mühəndis-kommunikasiya sistemlərini və yaşıllıq sahələrini vahid planlaşdırma çərçivəsində birləşdirir. Təhsil və səhiyyə müəssisələrinin yaradılması da bərpa prosesinin mühüm istiqamətlərindəndir. Məktəblər uşaqların keyfiyyətli təhsil almasına, xəstəxanalar tibbi xidmətlərə əlçatanlığın təmin edilməsinə, digər sosial obyektlər isə gündəlik həyatın normal təşkilinə xidmət edir. Bu infrastrukturun inkişafı insanların doğma torpaqlara qayıdışını və orada uzunmüddətli məskunlaşmasını dəstəkləyir. Quruculuğun nəticəsi yalnız tikilən yolların, binaların və obyektlərin sayı ilə ölçülməməlidir. Əsas meyar insanların öz doğma yurdlarında təhlükəsiz yaşaması, işlə təmin olunması, təhsil və səhiyyə xidmətlərindən yararlanması, sosial həyatın canlanması və gələcəyə inamla baxmasıdır. Buna görə də Füzulinin bərpası həm iqtisadi, həm sosial, həm də mənəvi baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Füzulinin tarixi yolu bir daha təsdiq edir ki, xalqın doğma torpaqlarına bağlılığı, dövlətin qətiyyətli siyasəti və ordunun qəhrəmanlığı bir araya gəldikdə ən mürəkkəb tarixi vəzifələrin öhdəsindən gəlmək mümkündür. 2020-ci il oktyabrın 17-də şəhərin işğaldan azad edilməsi ilə başlanan yeni mərhələ bu gün bərpa, quruculuq və gələcəyə inamla davam edir.

Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın öz suverenliyini möhkəmləndirmək və doğma torpaqlarda davamlı həyat qurmaq əzmini nümayiş etdirir. Qardaş Özbəkistanın Füzulidə inşa etdirdiyi Mirzə Uluqbəy adına məktəb isə bu prosesdə beynəlxalq həmrəyliyin və türk dünyasının qardaşlığının parlaq nümunəsidir. Bu gün Füzuli keçmişin ağrısını və qəhrəmanlığını unutmadan gələcəyə doğru irəliləyir. Onun yenidən qurulan küçələri, salınan yolları, tikilən məktəbləri və yaradılan müasir infrastrukturu bir həqiqəti ifadə edir: azad edilmiş torpaqlarda həyat yenidən canlanır, doğma yurda qayıdış gerçəkliyə çevrilir və Azərbaycan dövlətinin quruculuq iradəsi özünün əməli nəticələrini ortaya qoyur. Füzulinin dirçəlişi təkcə bir rayonun bərpası deyil, milli iradənin, dövlətçilik əzminin, qardaşlıq münasibətlərinin və gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının təcəssümüdür. Bu gün Füzulidə qurulan hər bir məktəb, çəkilən hər bir yol və salınan hər bir yaşayış məhəlləsi xalqımızın tarixi torpaqlarında yeni həyatın davamlı olacağına inamı gücləndirir.

Aygün Hüseynova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı “Çənlibel məhəlləsi 27A” ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının sədri,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü