İmzalanan sənədlər: Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığının hüquqi təməli genişlənir

Dövlətlərarası münasibətlərin dayanıqlığı yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, həm də onları konkret öhdəliklərə çevirən hüquqi sənədlərlə ölçülür. Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin 2026-cı il oktyabrın 12-də Azərbaycana rəsmi səfəri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıdı. Prezident İlham Əliyevin və Baş nazir Hun Manetin iştirakı ilə Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında imzalanmış üç sənədin mübadiləsi mərasimi keçirildi. Baş nazir Hun Manet mətbuata bəyanatında bu sənədlərin ticarət, təhsil və digər perspektivli sahələrdə gələcək əməkdaşlıq üçün zəmin yaratdığını vurğuladı.

Mübadilə olunan sənədlərdən biri “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Kamboca Krallığı Hökuməti arasında ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişi”dir. Sənədi Azərbaycanın iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov və Kambocanın ticarət naziri xanım Çam Nimul mübadilə etdilər. Bu saziş iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin sistemli və planlı şəkildə inkişafı üçün çərçivə yaradır. Baş nazir Hun Manetin sözlərinə görə, tərəflər ticarət əlaqələrinin inkişafı istiqamətində konkret tədbirləri müəyyənləşdirəcək və həyata keçirəcək birgə ticarət işçi qrupunun yaradılmasını nəzərdə tutan çərçivə sazişi barədə razılığa gəliblər. Prezident İlham Əliyev də bəyanatında ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki aspektləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradıldığını qeyd etdi.

İkinci sənəd “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Kamboca Krallığı Hökuməti arasında gəlirlərə görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın, habelə vergi üstünlüklərindən sui-istifadənin qarşısının alınması haqqında Saziş”dir. Bu sənədi də nazirlər Mikayıl Cabbarov və Çam Nimul mübadilə etdilər. İkiqat vergitutmanın aradan qaldırılması sahibkarlar və investorlar üçün ən vacib təminatlardan biridir: eyni gəlirin iki dəfə vergiyə cəlb olunması riskinin aradan qaldırılması qarşılıqlı investisiyaların cəlbediciliyini artırır, biznes mühitini daha proqnozlaşdırılan edir. Eyni zamanda saziş vergidən yayınmanın qarşısının alınması ilə bağlı müddəaları ilə hər iki ölkənin fiskal maraqlarını qoruyur.

Üçüncü sənəd təhsil və diplomatiya sahəsini əhatə edir. “Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi nəzdində ADA Universiteti ilə Kamboca Krallığının Xarici İşlər və Beynəlxalq Əməkdaşlıq Nazirliyinin Diplomatiya və Beynəlxalq Əlaqələr Milli İnstitutu arasında əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu”nu ADA Universitetinin rektoru Hafiz Paşayev və Kambocanın Diplomatiya və Beynəlxalq Əlaqələr Milli İnstitutunun prezidenti Fann Makara mübadilə etdilər. Bu memorandum iki ölkənin diplomatik kadrlarının hazırlanmasında təcrübə mübadiləsinə, akademik əlaqələrin genişlənməsinə imkan yaradacaq.

Təhsil sahəsində əməkdaşlığın tarixi kökləri də var. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq bu ənənənin bərpa olunmasının və hər iki ölkədə qarşılıqlı təhsil imkanlarının yaradılmasının vacibliyini vurğuladı. Dövlətimizin başçısının fikrincə, bu, xalqlarımız arasında təmasların daha da genişlənməsinə kömək edəcək. Baş nazir Hun Manet isə Kamboca xalqı adından Azərbaycan Hökumətinə ötən illər ərzində göstərdiyi dəstəyə, xüsusilə təhsil sahəsində ayırdığı təqaüdlərə görə təşəkkür etdi və bu əməkdaşlığın gələcəkdə digər sahələri də əhatə edəcəyinə ümidini ifadə etdi.

İmzalanan sənədlər sırf formal xarakter daşımır; onlar səfər zamanı aparılan geniş müzakirələrin məntiqi nəticəsidir. Danışıqlarda sənayenin müxtəlif sahələrində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, turizm, nəqliyyat, rəqəmsal transformasiya, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlıq məsələləri də nəzərdən keçirildi. Baş nazir Hun Manet Azərbaycanın özəl sektorunun nümayəndələri ilə görüşdüyünü, Azərbaycanın işgüzar nümayəndə heyətini mövcud imkanları araşdırmaq üçün Kambocaya dəvət edəcəklərini bildirdi. Tərəflər, həmçinin hava əlaqələri haqqında sazişin imzalanması imkanlarını müzakirə etdilər ki, bu da gələcəkdə müqavilə-hüquq bazasının daha da genişlənəcəyini göstərir.

Beləliklə, oktyabrın 12-də mübadilə edilən üç sənəd Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin hüquqi təməlini əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləndirdi. Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi əminlik – Baş nazirin rəsmi səfərindən sonra ticarət sahəsində böyük canlanmanın şahidi olacağımız – artıq konkret mexanizmlərə söykənir. Çərçivə sazişi, vergi sazişi və akademik memorandum siyasi iradəni praktiki nəticələrə çevirmək üçün zəruri alətlərdir və iki dost ölkənin əməkdaşlığını uzunmüddətli, sabit əsaslar üzərində qurmağa imkan verir. Bu sənədlərin icrası prosesi isə yaxın illərdə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin artmasına, birgə layihələrin reallaşmasına və xalqlarımız arasında humanitar əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə real töhfə verəcək.

Abbas Pənahov,

Yeni Azərbaycan Partiyası

Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavini