Azərbaycan–Kamboca münasibətlərində yeni əməkdaşlıq perspektivləri - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin ölkəmizə rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasətinin, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və yeni tərəfdaşlıqların qurulmasına yönəlmiş fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərini əks etdirir.
2026-cı il oktyabrın 12-də Bakıda keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanatlar Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi, qarşılıqlı maraq doğuran sahələrin müəyyənləşdirilməsi və gələcək əməkdaşlıq üçün konkret imkanların müzakirəsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev çıxışında iki ölkə arasında formalaşmış dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinin, siyasi dialoqun intensivləşdirilməsinin və iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Azərbaycan ilə Kamboca arasında diplomatik münasibətlər otuz ildən artıq tarixə malikdir. Bu müddət ərzində tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq edib, qarşılıqlı dəstək və siyasi dialoq üçün imkanlar yaradıblar. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə çərçivəsində əməkdaşlıq iki ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində qarşılıqlı fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindəndir.
Bəyanatda diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri iqtisadi və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi olub. Dövlət başçısı Azərbaycan və Kamboca arasında mövcud ticarət dövriyyəsinin hələlik aşağı səviyyədə olduğunu bildirərək, bu sahədə böyük inkişaf imkanlarının mövcudluğunu qeyd edib. Coğrafi məsafə və qarşılıqlı iqtisadi imkanlar barədə məlumatlılığın məhdudluğu əməkdaşlığın genişlənməsinə təsir göstərən amillər kimi dəyərləndirilib. Bununla yanaşı, müasir kommunikasiya vasitələri və iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün yaradılan imkanlar bu maneələrin aradan qaldırılmasına şərait yaradır.Səfər çərçivəsində Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin iştirakı ilə biznes forumun keçirilməsi də iqtisadi münasibətlərin inkişafına xidmət edən mühüm addımlardandır. Belə platformalar sahibkarlar arasında birbaşa əlaqələrin qurulmasına, investisiya imkanlarının araşdırılmasına, birgə layihələrin müəyyənləşdirilməsinə və qarşılıqlı ticarətin artırılmasına imkan yaradır. Tərəflər arasında ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki məsələlərini araşdırmaq məqsədilə birgə işçi qrupunun yaradılması barədə razılıq əldə olunması da bu istiqamətdə atılan addımlar sırasındadır.Prezident İlham Əliyevin bəyanatında sənaye sahəsində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, turizm, təhsil, nəqliyyat və rəqəmsal transformasiya məsələlərinə də xüsusi yer ayrılıb. Bu sahələr üzrə əməkdaşlıq hər iki ölkənin iqtisadi potensialının daha səmərəli reallaşdırılmasına və yeni tərəfdaşlıq əlaqələrinin formalaşmasına töhfə verə bilər.Azərbaycanın beynəlxalq təcrübədə maraq doğuran dövlət xidmətləri modelinə çevrilmiş “ASAN xidmət” sistemi də görüş zamanı müzakirə edilən məsələlərdən olub. Kamboca tərəfinin bu sistemə maraq göstərməsi Azərbaycanın dövlət idarəçiliyi və vətəndaşlara xidmət sahəsində əldə etdiyi təcrübənin beynəlxalq müstəvidə paylaşılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu təcrübənin öyrənilməsi və mümkün tətbiqi dövlət xidmətlərinin əlçatanlığının, operativliyinin və səmərəliliyinin artırılması istiqamətində əməkdaşlıq imkanları yaradır.Təhsil sahəsində əlaqələrin inkişafı da Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin perspektivli istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyev keçmiş Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq, bu ənənənin bərpasının və tələbələr üçün qarşılıqlı təhsil imkanlarının yaradılmasının vacibliyini diqqətə çatdırıb. Təhsil mübadiləsinin genişləndirilməsi yalnız akademik əlaqələrin inkişafına deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və humanitar münasibətlərin möhkəmlənməsinə xidmət edir.Bəyanatda nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi və rəqəmsal inkişaf məsələlərinin müzakirəsi də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşməsi, nəqliyyat-kommunikasiya imkanları və regional bağlantıların inkişafında iştirakı ilə beynəlxalq əməkdaşlıq üçün əlverişli mövqeyə malikdir. Kamboca ilə bu sahələrdə əlaqələrin inkişafı yeni iqtisadi imkanların araşdırılmasına və regionlararası münasibətlərin genişləndirilməsinə şərait yarada bilər.Azərbaycanın xarici siyasətində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında sülh və təhlükəsizliyin inkişaf üçün əsas şərtlərdən olduğunu vurğulayıb. Dövlət başçısı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin aparıldığını, Böyük Qayıdış Proqramının həyata keçirildiyini bildirib.Dövlət başçısı mina təhlükəsi məsələsinə də toxunaraq, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina partlayışları nəticəsində 400-dən çox insanın həlak olduğunu və ya xəsarət aldığını qeyd edib. Bu problemin həm Azərbaycan, həm də Kamboca üçün aktual olması mina təhlükəsi ilə mübarizə, təcrübə mübadiləsi və müvafiq mütəxəssislərin hazırlanması sahələrində əməkdaşlığın əhəmiyyətini artırır.Səfər zamanı parlamentlərarası əlaqələr və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Kambocanın Azərbaycan parlamentinin ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsinə verdiyi dəstək Cənub-Şərqi Asiya ilə əlaqələrin inkişafı baxımından əhəmiyyətli nümunədir. Bu münasibətlər Azərbaycanın Asiya ölkələri ilə siyasi və iqtisadi əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.Kambocanın Baş naziri Hun Manet də çıxışında iki ölkə arasında münasibətlərin inkişaf etdirilməsində maraqlı olduqlarını bildirib. O, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, biznes nümayəndələri arasında birbaşa təmasların qurulması, təhsil və digər sahələrdə əməkdaşlığın artırılması istiqamətində birgə fəaliyyətin vacibliyini vurğulayıb. Səfər çərçivəsində üç sənədin imzalanması isə gələcək əməkdaşlığın institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş addım kimi diqqət çəkib.Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin inkişaf istiqamətlərini, qarşılıqlı maraqları və əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün mövcud imkanları aydın şəkildə ortaya qoyur. Siyasi dialoqun davam etdirilməsi, iqtisadi və ticarət əlaqələrinin gücləndirilməsi, təhsil və humanitar sahələrdə mübadilənin genişləndirilməsi, nəqliyyat və rəqəmsal inkişaf üzrə əməkdaşlıq gələcək münasibətlərin əsas istiqamətləri kimi müəyyənləşir.Bu səfər Azərbaycan ilə Kamboca arasında mövcud dostluq münasibətlərinin daha konkret əməkdaşlıq mexanizmləri ilə möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Əldə olunmuş razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi iki ölkə arasında qarşılıqlı faydalı əlaqələrin inkişafına və beynəlxalq platformalarda əməkdaşlığın genişlənməsinə töhfə verə bilər.

Lalə Məmmədova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı