Azərbaycan mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafına mühüm töhfələr verir - ŞƏRH

Bəşəriyyətin qarşılaşdığı müasir çağırışlar bir həqiqəti daha aydın göstərir: davamlı sülh yalnız siyasi razılaşmalarla deyil, cəmiyyətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi ilə mümkün olur. Mədəniyyətlərin bir-birini tanıması, fərqli dini və milli mənsubiyyətlərə hörmət, ortaq problemlər ətrafında açıq müzakirə bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu məhz bu məsələləri beynəlxalq gündəliyin ön sırasına çıxardı.
Forumun açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı tədbirin mahiyyətini yalnız mədəni əməkdaşlıq müstəvisində deyil, daha geniş beynəlxalq münasibətlər kontekstində dəyərləndirməyə imkan verdi. Dövlət başçısı müxtəlif mədəniyyət və dinlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın əhəmiyyətindən danışaraq Azərbaycanın tarixən fərqli sivilizasiyaların təmas məkanı olduğunu vurğuladı. Bu yanaşmada coğrafi mövqe ilə yanaşı, ölkədə formalaşmış birgəyaşayış ənənələri də mühüm yer tutur.
Azərbaycanın Şərqlə Qərb arasında yerləşməsi əsrlər boyu ticarət yollarının, dillərin, inancların və mədəni təsirlərin burada qovuşmasına şərait yaradıb. Lakin müxtəlifliyin mövcudluğu özlüyündə qarşılıqlı hörmətə zəmanət vermir. Bunun üçün cəmiyyət daxilində bərabər hüquqların qorunması, dialoq mühitinin təşviqi və fərqliliklərin qarşıdurma səbəbi kimi deyil, ictimai həyatın təbii zənginliyi kimi qəbul olunması vacibdir. Prezidentin çıxışında multikulturalizm və ictimai həmrəylik məsələlərinin önə çəkilməsi bu baxımdan diqqətəlayiq idi.
Forumun miqyası da dialoqa beynəlxalq marağın göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı məlumatlara görə, tədbirdə 2000-dən artıq qeydiyyatdan keçmiş iştirakçı, 100-dən çox ölkədən 500-dən artıq xarici qonaq var idi. İlk dəfə 2011-ci ildə təşkil edilən forumun on beş il ərzində davamlı müzakirə platformasına çevrilməsi təsadüfi deyil. Bu illər ərzində formalaşmış əməkdaşlıq mədəniyyətlərarası münasibətləri ayrı-ayrı tədbirlərin gündəliyindən çıxararaq uzunmüddətli beynəlxalq dialoq istiqamətinə yönəldib.
Bu platformanın əhəmiyyəti xüsusilə qlobal münaqişələrin, dini dözümsüzlüyün, ayrı-seçkiliyin və cəmiyyətlər arasında qütbləşmənin artdığı bir dövrdə daha aydın görünür. Müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin eyni müzakirə masası arxasında toplaşması bütün ziddiyyətlərin dərhal aradan qalxması demək deyil. Bununla belə, qarşı tərəfin mövqeyini dinləmək, ortaq maraqları müəyyənləşdirmək və davamlı əlaqələr qurmaq münaqişələrin qarşısının alınmasına töhfə verə biləcək vacib addımlardır. Dialoq öz nəticəsini yalnız bəyanatlarda deyil, təhsil, mədəniyyət və ictimai əməkdaşlıq sahələrində konkret təşəbbüslərdə göstərməlidir.
Prezidentin çıxışında Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərinə və qarşıdakı mühüm tədbirlərə də toxunuldu. Dövlət başçısı 2027-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün, 2028-ci ildə isə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsinin nəzərdə tutulduğunu bildirdi. Müxtəlif coğrafi və siyasi məkanları təmsil edən bu formatların eyni paytaxtda bir araya gəlməsi Azərbaycanın beynəlxalq təmaslar üçün seçilən məkanlardan biri olduğunu göstərir. Eyni zamanda, belə tədbirlərin nəticəsi onların açdığı əməkdaşlıq imkanlarının necə dəyərləndirilməsindən asılıdır.
Mədəniyyətlərarası dialoq mövzusu Azərbaycan üçün yalnız xarici siyasət gündəliyi deyil, həm də cəmiyyətin daxili inkişafı ilə bağlı məsələdir. Ölkədə müxtəlif etnik və dini icmaların birgə yaşaması təcrübəsi qarşılıqlı etimadın gündəlik münasibətlərdə necə qurulduğunu göstərən mühüm sosial mühitdir. Bu təcrübənin qorunması isə davamlı diqqət, hüquqi təminatlar və xüsusilə gənc nəslin fərqli mədəniyyətlərə açıq münasibət ruhunda yetişdirilməsini tələb edir.
Dövlət başçısının çıxışında regional sülh və beynəlxalq hüquq məsələləri də mühüm yer tutdu. Prezident 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə keçirilmiş antiterror əməliyyatından sonra Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin tam bərpa olunduğunu xatırlatdı. O, Ermənistanla sülh sazişi layihəsinin 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda paraflanmasını sülh prosesində əhəmiyyətli mərhələ kimi təqdim etdi. Burada hüquqi baxımdan mühüm fərq var: sənədin paraflanması sülh sazişinin yekun imzalanması demək deyil. Prezident, həmçinin BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra mexanizmləri və beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar barədə mövqeyini ifadə etdi. Bu məsələlər mədəniyyətlərarası dialoqun sülh, suverenlik və dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmət prinsiplərindən ayrı düşünülmədiyini göstərir.
Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu bir daha göstərdi ki, dünyada etimadın zəiflədiyi şəraitdə ünsiyyət kanallarını açıq saxlamaq ayrıca dəyər daşıyır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında ifadə olunan əsas istiqamətlər — multikultural ənənələr, ictimai həmrəylik, beynəlxalq hüquqa hörmət və əməkdaşlıq və mədəniyyətlər arasında körpülərin qurulması — forumun “Ortaq gələcək naminə dialoq” ideyası ilə birləşir. Qarşılıqlı hörmətə söykənən münasibətlərin inkişafı həm regionlar, həm də bütövlükdə beynəlxalq ictimaiyyət üçün uzunmüddətli əhəmiyyət kəsb edir.

Namiq Əhmədov
YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri