Konstitusiya dövlətçiliyimizin hüquqi təməlidir - ŞƏRH

12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü müstəqil dövlətçiliyimizin tarixində mühüm siyasi və hüquqi əhəmiyyətə malik olan əlamətdar gündür. Bu tarix yalnız ölkəmizin əsas qanununun qəbul edilməsini deyil, həm də Azərbaycan xalqının öz dövlətinin gələcəyini müstəqil şəkildə müəyyən etmək, hüquqi dövlət quruculuğunu təmin etmək və demokratik inkişaf yolunu seçmək iradəsini ifadə edir. Konstitusiya dövlətin siyasi, hüquqi və ictimai həyatının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən, cəmiyyətlə dövlət arasında münasibətləri tənzimləyən və milli dövlətçilik sisteminin möhkəm təməlini təşkil edən ali hüquqi sənəddir.

1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi (referendum) yolu ilə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqilliyimizin hüquqi əsaslarını formalaşdıran mühüm tarixi hadisə olmuşdur. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanmış ilk milli Konstitusiya müasir Azərbaycan dövlətinin siyasi və hüquqi inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcını qoymuşdur. Bu sənəd insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsini, hakimiyyət bölgüsü prinsipini, dövlət suverenliyini və demokratik idarəetmə prinsiplərini özündə əks etdirməklə müstəqil dövlətimizin hüquqi dayaqlarını müəyyən etmişdir.

Konstitusiyanın əsas mahiyyəti yalnız qanunların və dövlət institutlarının fəaliyyət çərçivəsini müəyyənləşdirməklə məhdudlaşmır. Onun başlıca fəlsəfəsi insan amilini, vətəndaş hüquqlarını, cəmiyyətin rifahını və dövlətin qarşısında dayanan ali məsuliyyəti ön plana çəkməsidir. Hüquqi dövlətin gücü yalnız qəbul etdiyi qanunlarla deyil, həmin qanunların gündəlik həyatda necə tətbiq olunması, hüquqların necə qorunması və vətəndaşların qanun qarşısında bərabərliyinin nə dərəcədə təmin edilməsi ilə ölçülür.

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası dövlət hakimiyyətinin xalqa məxsus olduğunu təsbit etməklə milli suverenliyin əsas mənbəyini müəyyən edir. Bu prinsip dövlət idarəçiliyində xalqın iradəsinin, ictimai maraqların və vətəndaş məsuliyyətinin nə qədər mühüm yer tutduğunu göstərir. Konstitusiyada təsbit olunan insan hüquq və azadlıqları, mülkiyyət hüququ, söz və fikir azadlığı, təhsil, əmək və sosial təminat hüquqları hər bir vətəndaşın cəmiyyətdə layiqli mövqeyinin formalaşması üçün hüquqi zəmin yaradır. Eyni zamanda, hər bir vətəndaşın qanunlara riayət etmək, dövlətin və cəmiyyətin qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirmək məsuliyyəti də Konstitusion quruluşun mühüm tərkib hissəsidir.

Konstitusiyanın aliliyi hüquqi dövlət quruculuğunun əsas şərtidir. Heç bir dövlət orqanının, vəzifəli şəxsin və ya ayrı-ayrı şəxslərin fəaliyyəti qanunların müəyyən etdiyi hüquqi çərçivədən kənarda ola bilməz. Qanunun aliliyi yalnız hüquqi prinsip deyil, həm də cəmiyyətdə ədalətin, etimadın, sabitliyin və ictimai məsuliyyətin təmin olunmasının əsas vasitəsidir. Dövlət idarəçiliyində şəffaflıq, hesabatlılıq, qanunçuluq və vətəndaş müraciətlərinə həssas münasibət Konstitusiyada müəyyən edilmiş prinsiplərin real həyatda təzahürüdür. Bu baxımdan, hər bir dövlət qulluqçusunun və vəzifəli şəxsin öz fəaliyyətində Konstitusiyanın tələblərini rəhbər tutması dövlətə və xalqa xidmətin əsas meyarlarından biri olmalıdır.

Müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Konstitusiyanın əhəmiyyəti ölkəmizin keçdiyi siyasi və tarixi mərhələlərlə də sıx bağlıdır. Dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri milli suverenliyin möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının formalaşdırılması və ölkənin hüquqi əsaslarının yaradılması idi. 1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiya məhz bu tarixi zərurətdən irəli gələrək müasir Azərbaycan dövlətinin inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Sonrakı illərdə keçirilmiş referendumlar vasitəsilə Konstitusiyaya edilmiş əlavə və dəyişikliklər isə ölkənin dəyişən ictimai-siyasi, iqtisadi və idarəetmə reallıqlarına uyğun hüquqi inkişaf prosesinin tərkib hissəsi olmuşdur.

Azərbaycan Prezidenti+1

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası dövlətçilik tariximizdə yeni bir mərhələnin başlanğıcını təşkil edir. Uzun illər ərzində xalqımızın qarşısında dayanan ən mühüm tarixi vəzifələrdən biri torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təmin olunması idi. Bu gün suverenliyimizin bütün ərazilərimizdə bərqərar olması Konstitusiyada təsbit edilmiş dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması prinsipinin tarixi əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Azad edilmiş ərazilərimizdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri, Böyük Qayıdış prosesi, yeni yaşayış məntəqələrinin və infrastrukturun yaradılması dövlətin qarşısında dayanan yeni inkişaf vəzifələrini müəyyən edir. Bu proseslərin hüquqi əsaslar, qanunçuluq, dövlət maraqları və vətəndaşların hüquqlarına hörmət prinsipləri əsasında həyata keçirilməsi Konstitusion dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını təmin edən mühüm amillərdəndir.

Digər tərəfdən, Konstitusiya yalnız dövlətin bu günü üçün deyil, gələcək nəsillərin hüquq və azadlıqlarının qorunması, sabit və təhlükəsiz cəmiyyətin formalaşdırılması baxımından da fundamental əhəmiyyət daşıyır. Gənc nəslin Konstitusiyanın mahiyyətini, dövlət rəmzlərinin və milli suverenliyin əhəmiyyətini dərindən dərk etməsi vətəndaşlıq şüurunun inkişafına xidmət edir. Hüquqlarını bilən, vəzifələrini anlayan, qanunlara hörmət edən və dövlətin inkişafında fəal iştirak edən vətəndaş cəmiyyətin dayanıqlı gələcəyinin əsas təminatıdır. Bu mənada, Konstitusiya sadəcə hüquqi sənəd deyil, həm də milli həmrəyliyi, ictimai məsuliyyəti və dövlətçilik düşüncəsini formalaşdıran mühüm mənəvi-hüquqi dəyərdir.

12 Noyabr – Konstitusiya Günü bizə bir daha xatırladır ki, dövlətin qüdrəti yalnız iqtisadi imkanları, siyasi nüfuzu və hərbi potensialı ilə deyil, həm də hüquqi sisteminin möhkəmliyi, qanunun aliliyinə münasibəti və vətəndaşlarının hüquqlarının qorunması ilə ölçülür. Konstitusiyaya hörmət, əslində, dövlətə, milli müstəqilliyə, tarixi irsə və gələcək nəsillərin hüquqlarına hörmət deməkdir. Onun prinsiplərinin qorunması və gündəlik həyatda rəhbər tutulması hər bir vətəndaşın, xüsusilə də dövlət idarəçiliyində çalışan şəxslərin üzərinə mühüm məsuliyyət qoyur.

Unutmayaq ki, dövlətin möhkəmliyi qanunların gücündən, qanunların gücü isə onların hər kəs tərəfindən eyni məsuliyyət və hörmətlə qorunmasından qaynaqlanır. Konstitusiya müstəqilliyimizin hüquqi dayağı, dövlətçiliyimizin təminatı, milli birliyimizin və gələcək inkişafımızın fundamental əsaslarından biridir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini