Dünya hazırlaşır: Süni intellekt gələcəyin hərbi münaqişələrini idarə edəcək

Donald Tramp vəzifəyə gəldikdən sonra Co Bayden dövründə qəbul edilmiş bir sıra qərarları, o cümlədən süni intellektin təhlükəsiz inkişafı və istifadəsi ilə bağlı 14110 nömrəli İcra Sərəncamı da daxil olmaqla 78 icra sərəncamını dərhal ləğv etdi.

2023-cü ildə imzalanmış bu sənəd böyük süni intellekt modellərini inkişaf etdirən şirkətlərdən, xüsusən də OpenAI-dən təhlükəsizlik yoxlamalarının nəticələrini hökumətlə bölüşməyi tələb edirdi. Milli Standartlar və Texnologiyalar İnstitutu süni intellekt texnologiyalarının təhlükəsiz inkişafı və istifadəsi ilə bağlı müvafiq standartlar hazırlamalı, digər qurumlar isə müxtəlif sahələrdə, o cümlədən kimya, bioloji və nüvə sənayelərində, həmçinin kibertəhlükəsizlik və kritik infrastruktur problemləri ilə bağlı süni intellektin istifadəsi ilə bağlı riskləri davamlı olaraq qiymətləndirməli idi.

14110 nömrəli İcra Sərəncamı həmçinin işçilərin və istehlakçıların hüquqlarını süni intellekt texnologiyalarının potensial zərərindən qorumaq üçün müddəaları ehtiva edir. Məsələn, süni intellektin əmək bazarına təsiri haqqında hesabatın hazırlanması və süni intellektə əsaslanan fırıldaqçılıq və ayrı-seçkilik alqoritmləri ilə mübarizə tədbirlərinin hazırlanması nəzərdə tutulurdu.

Tramp dəfələrlə süni intellektin inkişafını administrasiyasının prioritetlərindən birinə çevirmək niyyətində olduğunu bildirib. Onun inauqurasiyasında texnologiya dünyasının bir çox böyük oyunçuları, o cümlədən Cef Bezos, “OpenAI”-ı 100 milyard dollara almaq təklifi ilə çıxış edən İlon Mask, Mark Zukerberq və başqaları iştirak edirdi.

Yəqin ki, “Google”-un süni intellektin təhlükəsiz, qeyri-hərbi inkişafı ilə bağlı direktivindən imtina etməsi təsadüfdür?

Ola bilsin ki, bu, başqa bir təsadüfdür, lakin Avropa Komissiyası 2022-ci ildə təklif edilən Süni İntellektə görə Məsuliyyət haqqında Direktivdən də imtina edib. Bu sənəddə istehlakçıların süni intellekt texnologiyalarının tərtibatçılarının, təchizatçılarının və ya istifadəçilərinin təqsiri və ya hərəkətsizliyi nəticəsində dəymiş ziyana görə kompensasiya tələb edə biləcəyi ehtimal edilirdi. Bununla belə, Aİ-nin icraedici orqanının dediyi kimi, yeni təklifin hazırlanması imkanlarına daha sonra baxılacaq.

“Cooley”-in qlobal texnologiya və vençur kapitalı təcrübəsinin rəhbəri Rod Friman qeyd edib ki, bu addım Avropa Komissiyasının süni intellektin tənzimlənməsi üzrə ümumi kursunda dəyişiklik kimi qəbul edilməməlidir. O, Avropada bu sahəni tənzimləyən yeni qanunların artıq qəbul edildiyini və onların təsirinin hələ də qiymətləndirilmədiyini vurğulayıb.

Təbii ki, Çin startapı “DeepSeek” həm yeniləmələrdə, həm də istifadəçi auditoriyasının artımında sürətli inkişaf nümayiş etdirdikdən sonra süni intellektdən istifadə ilə bağlı hadisələr xeyli sürətlənib. Çin birmənalı şəkildə süni intellektin inkişafının bir sıra sahələrində liderliyi ələ keçirməyi planlaşdırdığını bildirdi.

Prezident Trampın prezident Baydenin qərarlarını ləğv etməsinə qayıdaraq, ABŞ-da süni intellektin inkişafına dəstək tədbirlərinin qüvvədə qalacağını güman etmək yerinə düşər. Söhbət süni intellektlə əlaqəli texnologiyaların xaricə ötürülməsinə qoyulan məhdudiyyətlərdən və federal torpaqlarda süni intellekt məlumat mərkəzlərinin sürətlə yaradılmasından gedir.

Aydınlaşdırma

Süni intellekt (Sİ) geniş mənada maşınlar, xüsusən də kompüter sistemləri tərəfindən nümayiş etdirilən zəkadır. Bu, kompüter elmində maşınlara ətraf mühiti qavramağa və məqsədlərinə çatmaq şanslarını maksimum dərəcədə artıran hərəkətləri yerinə yetirmək üçün öyrənmə və zəkadan istifadə etməyə imkan verən metodları və proqram təminatını dizayn edən və öyrənən bir sahədir. Belə maşınları süni intellekt adlandırmaq olar.

Elçin