Müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin dönüş nöqtəsi - ŞƏRH

15 iyun Azərbaycanın müasir tarixinə sadəcə təqvim dəyişikliyi kimi deyil, dövlətçilik xəttinin qorunub saxlanılması, xalqın fiziki varlığının xilası və milli intibahın başlanğıcı kimi həkk olunub. 1993-cü ilin bu günü, ölkənin müstəqilliyinin itirilmə təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığı, daxili xaos və vətəndaş müharibəsi astanasında sarsıldığı bir dönəmdə, Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın xilas ssenarisinin təməlini qoydu. Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd edilən bu tarix, faktiki olaraq müasir, sabit, iqtisadi cəhətdən güclü və suveren Azərbaycanın formalaşdığını təsdiq edir.
​ 1990-cı illərin əvvəllərində müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan ciddi siyasi krizis, iqtisadi tənəzzül və Ermənistanın hərbi təcavüzü ilə mühasirəyə alınmışdı. Ölkə daxilindəki idarəolunmaz proseslər, qeyri-peşəkar siyasi rəhbərlik, separatçı meyllər və silahlı qruplaşmaların hakimiyyət iddiaları dövləti parçalanma və məhv olma həddinə çatdırmışdı. Gənc respublika həm cəbhədə torpaqlarını itirir, həm də daxildə qardaş qırğını təhlükəsi ilə üz-üzə qalırdı.
​ Belə bir kritik məqamda, 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Ali Sovetinin Sədri seçilməsi, sadəcə bir siyasi vəzifə dəyişikliyi deyil, dövlətin idarəetmə sükanının təcrübəli və strateji təfəkkürə malik liderə etibar edilməsi demək idi. Bu qayıdış ilk növbədə ölkədəki anarxiyaya son qoydu. Qanunsuz silahlı qruplaşmalar qısa müddətdə zərərsizləşdirildi, daxili sabitlik təmin olundu və dövlət institutlarının bərpasına başlanıldı. İdarəolunmaz xaos yerini hüququn aliliyinə və sistemli dövlət idarəçiliyinə verdi.
​ Qurtuluş Gününün gətirdiyi siyasi sabitlik çox keçmədən öz bəhrəsini iqtisadi və diplomatik platformalarda da göstərdi. Müasir dövlətin onurğa sütununu təşkil edən bir sıra fundamental islahatların təməli məhz bu dövrdən etibarən atıldı.
​ İlk növbədə, sabitlik olmadan heç bir xarici investisiyanın ölkəyə gəlməyəcəyini bilən rəhbərlik, qlobal gücləri və nəhəng enerji şirkətlərini Azərbaycana cəlb edə bildi. Bunun məntiqi nəticəsi olaraq 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan "Əsrin Müqaviləsi" ölkənin iqtisadi müstəqilliyinin rəmzinə çevrildi və gələcək böyük gəlirlərin mənbəyini formalaşdırdı. Paralel olaraq, dağınıq və siyasiləşmiş hərbi dəstələrdən vahid komandanlığa tabe olan mütəşəkkil, nizami ordunun yaradılması prosesinə start verildi. Diplomatik cəbhədə isə Azərbaycanın haqlı səsini dünya birliyinə çatdıran və ölkəni beynəlxalq təcriddən xilas edən balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu tətbiq olundu.
​ 15 iyun 1993-cü ildə əsası qoyulan müstəqillik, sabitlik və inkişaf fəlsəfəsi, sonrakı onilliklərdə Azərbaycanın regional güc mərkəzinə çevrilməsini təmin etdi. Qurtuluş Gününün yaratdığı möhkəm milli təməl olmasaydı, nə nəhəng transmilli enerji və nəqliyyat layihələrini (Bakı-Tbilisi-Ceyhan, TANAP, TAP, Bakı-Tbilisi-Qars), nə də ölkənin rəqabətədavamlı iqtisadi suverenliyini təsəvvür etmək mümkün olardı.
​Bu gün rəsmi Bakı və bütün Azərbaycan xalqı 15 İyun Milli Qurtuluş Gününü sadəcə tarixi bir hadisə kimi deyil, həm də möhtəşəm Zəfər kontekstində qeyd edir. 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi ilə torpaqların işğaldan azad edilməsi və 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri ilə dövlət suverenliyinin ölkənin bütün ərazilərində, o cümlədən Xankəndidə, Şuşada, Xocalıda tam təmin olunması, məhz 1993-cü ildə başlayan strateji inkişaf, daxili həmrəylik və güclü dövlət konsepsiyasının məntiqi, tarixi zirvəsidir.
​ 15 iyun təqvimdə sadəcə bir bayram günü deyil, o, Azərbaycanın bir dövlət olaraq varlığını qorumaq, daxili xaosu idarə olunan tərəqqiyə çevirmək və gələcək tarixi qələbələrə zəmin hazırlamaq qabiliyyətinin rəsmi dövlətçilik rəmzidir.

Həbibə Vəliyeva

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı