Putin Rusiyanın əsas texnologiya inkişaf layihələrini “qısaltdı”

...Vladimir Putinin texnologiyada "suverenliyə" nail olmağı vəd etdiyi "texnoloji liderlik" layihələri federal büdcə problemləri və rekord hərbi xərclər fonunda kəskin maliyyələşdirmə kəsintiləri ilə üzləşib.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə The Moscow Times yazır.

...2025-ci il üçün büdcəyə salınmış 324,4 milyard rubldan Putinin səkkiz əsas layihəsinə cəmi 201,9 milyard rubl ayrılıb ki, bu da Makroiqtisadi Təhlil və Qısamüddətli Proqnozlaşdırma Mərkəzinin (CMASF) mütəxəssislərinin fikrincə, 37,8 faiz azalma deməkdir.

Kosmik texnologiya layihəsi ən radikal ixtisarlara məruz qalıb: planlaşdırılan 10 milyard rubldan bir qəpik belə almayıb.

Sənaye robototexnikasında ilk 25 ölkəyə qoşulmaq məqsədi ilə yerli dəzgahlar və robotlar istehsal etməyi planlaşdıran "İstehsal Vasitələri və Avtomatlaşdırma" milli layihəsinə xərclər dörd dəfədən çox, 52,2 milyard rubldan 11,8 milyard rubla endirilib.

..."Yeni materiallar və kimya" və "Sənaye və nəqliyyat mobilliyi" layihələrinə xərclər planlaşdırılan məbləğlə müqayisədə təxminən 40 faiz azalıb.

Birinci halda büdcədən 9,4 milyard rubl ayrılmışdı, lakin 5,7 milyarda endirildi; ikinci halda isə 167,2 milyard rubl ayrılmışdı, faktiki xərclər isə 102,2 milyard təşkil edirdi.

"Sağlamlığın qorunması" layihəsi çərçivəsində dərman və məişət tibbi avadanlıqlarının hazırlanmasına xərclər 15,1 faiz azalaraq 5,7-dən 4,8 milyard rubla, "Qida təhlükəsizliyi" layihəsi üzrə 6,8 faiz azalaraq 14,6-dan 13,6 milyard rubla, "Yeni nüvə və enerji texnologiyaları" layihəsi üzrə isə 5,1 faiz azalaraq 30,1-dən 28,6 milyard rubla düşüb.

Tam maliyyələşdirmə alan, hətta planlaşdırılandan bir qədər çox olan yeganə milli texnologiya layihəsi pilotsuz uçuş aparatlarının hazırlanması olub: bunun üçün 32,7 milyard rubl büdcə ayrılıb, lakin 35,7 milyard xərclənib.

Makroİqtisadi Təhlil və Qısamüddətli Proqnozlaşdırma Mərkəzinin (CMASF) mütəxəssislərinin fikrincə, azalma həm layihələrin özlərinin hazırlıqsızlığı (məsələn, mülki aviasiyada), həm də gəlir itkisi ilə əlaqədardır.

Keçən il hökumət mənfəət vergisini və təkrar emal haqqını artırsa və fərqli fərdi gəlir vergisi şkalası tətbiq etsə də, büdcə gəlirləri plandan 3 trilyon rubl az olub və kəsir 5,6 trilyon rubla çatıb.

Eyni zamanda, Makroİqtisadi Təhlil və Qısamüddətli Proqnozlaşdırma Mərkəzi (CMASF) vurğulayır ki, büdcə qanununa görə, "müdafiə xərcləri yüksək olaraq qalıb". Mərkəzin hesabatına görə, bu il büdcə problemləri "kəskinləşib".

ƏDV artımına baxmayaraq, ilin birinci yarısında büdcə kəsiri 5,7 trilyon rubl təşkil edib. Bu arada, birinci rübdə xərclərin hər ikinci rublu və vergi yığımlarının üçdə ikisi müharibəyə gedib.

Makroiqtisadi Təhlil və Qısamüddətli Proqnozlaşdırma Mərkəzi (CMASF) yazır ki, "2025-ci il federal büdcəsinin icrasının nəticələri mürəkkəb investisiya sahələrinin büdcə parametrlərinin yenidən baxılmasına nə qədər həssas qaldığını göstərir".

Bu il onlar həmçinin sekvestrasiyaya məruz qala bilərlər: Bloomberg-in məlumatına görə, Maliyyə Nazirliyi hərbi xərcləri ödəmək üçün mülki xərcləri 2-3 trilyon rubl azalda bilər ki, bu da planlaşdırılandan 4-5 trilyon rubl çox ola bilər. 2026-cı il büdcə qanununda milli müdafiə üçün 12,9 trilyon rubl ayrılıb.

Əli Babayev