Sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə sistemi Azərbaycanın gələcəyinin əsas təminatıdır - ŞƏRH

Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi iqtisadi nəticələr ölkənin gələcək inkişafı üçün möhkəm maliyyə bazasının formalaşdığını göstərir. İnvestisiyaların cəlb edilməsi, dövlətin maliyyə imkanlarının genişlənməsi, valyuta ehtiyatlarının qorunması və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsi ölkənin qarşısında yeni imkanlar açır. Bu imkanların yaranmasında sabit iqtisadi siyasətin və müstəqil maliyyə sisteminin mühüm rolu var. Məhz iqtisadi dayanıqlıq dövlətə bu gün mövcud olan resurslardan istifadə etməklə yanaşı, gələcək üçün də konkret və uzunmüddətli layihələr planlaşdırmağa imkan verir. Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə səsləndirdiyi “Sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə və iqtisadi sistem olmasaydı, bu gün gələcəkdən danışmaq çətin olardı” fikri Azərbaycanın iqtisadi inkişafının əsas məntiqini ifadə edir.Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi iqtisadi nəticələr göstərir ki, sabit iqtisadiyyatın formalaşdırılması uzunmüddətli inkişaf üçün əsas şərtlərdən biridir. Bu sabitlik ölkəyə yalnız mövcud iqtisadi problemləri həll etmək deyil, eyni zamanda gələcək üçün konkret hədəflər müəyyənləşdirmək imkanı verir. Dövlətin maliyyə imkanlarının genişlənməsi isə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsinə, infrastrukturun yenilənməsinə və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişafına şərait yaradır.

Müstəqil dövlət üçün iqtisadi müstəqillik siyasi müstəqilliyin mühüm dayaqlarından biridir. Əgər dövlətin öz maliyyə resursları, valyuta ehtiyatları və dayanıqlı iqtisadi sistemi varsa, o zaman uzunmüddətli qərarlar qəbul etmək imkanları da genişlənir. Xarici maliyyə mənbələrindən yüksək asılılıq isə dövlətin iqtisadi manevr imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Buna görə Azərbaycanın iqtisadi siyasətində maliyyə dayanıqlığının qorunması mühüm məsələlərdən biri kimi çıxış edir.
Azərbaycanın son 20 ildə 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb etməsi ölkənin iqtisadi inkişafında investisiyaların əhəmiyyətini açıq şəkildə göstərir. Bu vəsaitlərin təxminən yarısının birbaşa xarici investisiyaların payına düşməsi də diqqətəlayiq göstəricidir. İnvestisiyalar nəticəsində yeni istehsal müəssisələrinin, infrastruktur obyektlərinin və müxtəlif iqtisadi layihələrin yaradılması ölkənin iqtisadi potensialının genişlənməsinə xidmət edir.
İqtisadi sabitliyin mühüm göstəricilərindən biri də dövlət maliyyəsinin vəziyyətidir. Prezident İlham Əliyev forumdakı çıxışında Azərbaycanın dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 20 faiz, xarici borcunun isə ÜDM-in 5,6 faizi səviyyəsində olduğunu bildirib. Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının xarici borcdan əhəmiyyətli dərəcədə çox olması da maliyyə dayanıqlığının göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Bu imkanlar dövlətin həm cari öhdəliklərini yerinə yetirməsinə, həm də gələcək layihələr üçün maliyyə bazası formalaşdırmasına şərait yaradır.
Lakin iqtisadi sabitlik yalnız maliyyə ehtiyatlarının çoxluğu ilə ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat yaratmaq üçün müxtəlif sahələrin inkişafı, daxili istehsalın artırılması, ixrac imkanlarının genişləndirilməsi və yeni iqtisadi fəaliyyət istiqamətlərinin formalaşdırılması da vacibdir. Bu baxımdan Azərbaycanın iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan iqtisadiyyatında neft və qaz sektoru uzun illər mühüm rol oynayıb. Enerji resurslarından əldə olunan gəlirlər ölkənin iqtisadi və sosial inkişafına, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsinə və yeni sahələrin formalaşmasına imkan yaradıb. Bununla belə, gələcək iqtisadi inkişafın daha dayanıqlı olması üçün qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi vacibdir. Sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm, informasiya texnologiyaları, logistika, nəqliyyat və bərpaolunan enerji bu istiqamətdə mühüm potensiala malikdir.
Bərpaolunan enerji sahəsi xüsusilə diqqət çəkir. Azərbaycanın günəş və külək enerjisi imkanları bu sahəyə investisiyaların artırılması üçün əlverişli şərait yaradır. Prezidentin forumdakı çıxışında Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq enerji potensialının olduğu bildirilib. Bu potensialdan səmərəli istifadə edilməsi Azərbaycanın gələcək enerji siyasətində mühüm dəyişikliklər yarada və ölkənin enerji ixrac imkanlarını daha da genişləndirə bilər.
Nəqliyyat və logistika da Azərbaycanın iqtisadi gələcəyi baxımından mühüm istiqamətlərdəndir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ölkəyə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarında iştirak etmək üçün əlverişli imkan verir. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı yalnız tranzit gəlirlərinin artmasına deyil, həm də logistika mərkəzlərinin, anbarların, xidmət sahələrinin və yeni istehsal müəssisələrinin yaranmasına şərait yarada bilər.
Sabit iqtisadiyyatın mövcudluğu investorların qərarlarına da birbaşa təsir göstərir. İnvestor üçün yalnız təbii sərvətlər və ya coğrafi mövqe kifayət etmir. O, yatırdığı vəsaitin təhlükəsizliyini, iqtisadi mühitin sabitliyini və gələcək fəaliyyət imkanlarını da nəzərə alır. Buna görə siyasi və iqtisadi sabitlik, idarəolunan dövlət borcu, inkişaf etmiş infrastruktur və proqnozlaşdırılan iqtisadi siyasət investisiya mühitinin əsas elementləri hesab olunur.
Maliyyə müstəqilliyinin əhəmiyyəti xüsusilə qlobal iqtisadi böhranlar zamanı daha aydın görünür. Dünya bazarlarında enerji qiymətlərinin dəyişməsi, beynəlxalq ticarətdə yaranan problemlər və maliyyə bazarlarındakı dalğalanmalar ayrı-ayrı ölkələrin iqtisadiyyatına təsir göstərə bilər. Belə vəziyyətlərdə kifayət qədər maliyyə ehtiyatlarının olması dövlətə yaranan çətinliklərin təsirini azaltmaq və mühüm layihələrin icrasını davam etdirmək imkanı verir.
Gələcək iqtisadi inkişaf üçün digər mühüm məsələ insan kapitalıdır. Müasir iqtisadiyyatın əsasını yalnız təbii sərvətlər deyil, bilik və texnologiya təşkil edir. İxtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması, rəqəmsal bacarıqların artırılması, innovasiyaların tətbiqi və yeni texnologiyaların inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın iqtisadi rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi baxımından vacibdir. Bu səbəbdən maliyyə resurslarının bir hissəsinin təhsil, elm, texnologiya və innovasiya sahələrinə yönəldilməsi uzunmüddətli nəticələr verə bilər.
Sabit iqtisadiyyat Azərbaycanın bu günü ilə yanaşı, gələcəyinin də əsas dayaqlarından biridir. Güclü maliyyə sistemi dövlətə müstəqil qərarlar qəbul etməyə, investisiya layihələrini maliyyələşdirməyə, iqtisadiyyatın yeni sahələrini inkişaf etdirməyə və qlobal dəyişikliklərə uyğunlaşmağa imkan verir. Bu baxımdan iqtisadi sabitliyin qorunması yalnız hazırkı göstəricilərin saxlanılması deyil, həm də gələcək inkişaf üçün yeni imkanların yaradılması deməkdir.
Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirdiyi fikir də məhz bu baxımdan aktualdır. Bu gün Azərbaycanın əldə etdiyi iqtisadi və maliyyə imkanları ölkəyə gələcəyə dair daha böyük hədəflər müəyyənləşdirməyə şərait yaradır. Qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ bu imkanlardan səmərəli istifadə etmək, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini davam etdirmək, yeni investisiyalar cəlb etmək və ölkənin maliyyə dayanıqlığını qorumaqdır. Məhz belə iqtisadi baza üzərində uzunmüddətli və dayanıqlı inkişafı təmin edən gələcək qurmaq mümkündür.

Aydın Rəşidli

YAP Füzuli rayon təşkilatının sədr müavini