1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün çətin sınaq dövrü idi. Sovet İttifaqının dağılması ilə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Respublikası siyasi, iqtisadi və hərbi böhran içərisində idi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı apardığı müharibə, daxili siyasi çəkişmələr, iqtisadi çətinliklər və dövlətin zəifləməsi ölkəni dərin xaosa sürükləmişdi. Bu dövrdə xalqın qurtuluş ümidi Heydər Əliyevin qayıdışında idi. Onun Naxçıvanda fəaliyyət göstərdiyi dövr, müdrik və qətiyyətli idarəetməsi Azərbaycan xalqının ona olan sevgisini və dəstəyini daha da gücləndirmişdi.
Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının çağırışı ilə 1993-cü ilin iyun ayında Bakıya dəvət olundu və qısa müddət sonra Milli Məclis onu ölkənin rəhbəri təyin etdi. 3 oktyabrda keçirilən prezident seçkilərində isə Heydər Əliyev xalqın böyük dəstəyi ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Onun prezident seçilməsi Azərbaycan dövlətçiliyinin xilası kimi qiymətləndirilir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Biz Azərbaycanda demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət qururuq” fikri müstəqil Azərbaycanın dövlət quruculuğu siyasətinin əsas prinsiplərini aydın şəkildə ifadə edir. Bu sözlər Azərbaycanın müstəqillik yolunda qarşısına qoyduğu strateji məqsədlərin mahiyyətini göstərir. Demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət qurmaq insan hüquq və azadlıqlarının qorunmasına, qanunun aliliyinin təmin edilməsinə və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafına əsaslanan dövlət modelini nəzərdə tutur.
Demokratik dövlətin əsas xüsusiyyətlərindən biri xalqın dövlət idarəçiliyində iştirakının təmin olunmasıdır. Demokratiya insanların öz iradələrini sərbəst ifadə etməsinə, seçkilərdə iştirak etməsinə və qanun qarşısında bərabər hüquqlara malik olmasına şərait yaradır. Azərbaycanda müstəqillik illərində demokratik institutların formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Dövlət idarəçiliyində xalqın iradəsi, milli maraqlar və Konstitusiyanın prinsipləri əsas götürülmüşdür.
Hüquqi dövlətin əsasını isə qanunun aliliyi təşkil edir. Belə dövlətdə hər bir vətəndaşın hüquq və azadlıqları qanunla qorunur, dövlət orqanlarının fəaliyyəti hüquqi normalara əsaslanır. Heydər Əliyevin dövlət quruculuğu siyasətində qanunçuluğun və hüquq sisteminin möhkəmləndirilməsi mühüm yer tuturdu. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi ölkədə hüquqi dövlət quruculuğunun əsaslarından biri oldu. Konstitusiyada insan və vətəndaş hüquq və azadlıqları geniş şəkildə təsbit edilmişdir.
Dünyəvi dövlət prinsipi də Azərbaycanın dövlətçilik modelinin mühüm xüsusiyyətlərindəndir. Dünyəvilik dövlət və din münasibətlərinin qanunvericilik əsasında tənzimlənməsini, müxtəlif dini inanclara hörmətlə yanaşılmasını və bütün vətəndaşların bərabər hüquqlara malik olmasını ifadə edir. Azərbaycanda müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələrinin birgə, qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşaması ölkənin multikultural ənənələrinin mühüm göstəricilərindən biridir.
Heydər Əliyevin bu fikrində xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri demokratiya, hüquq və dünyəviliyin insan hüquqları ilə əlaqələndirilməsidir. İnsan hüquqlarının qorunması müasir dövlətin əsas vəzifələrindən biridir. Vətəndaşın azadlığı, ləyaqəti, təhlükəsizliyi və qanun qarşısında bərabərliyi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərini təşkil edir.
Ulu Öndərin müəyyən etdiyi dövlətçilik xətti müstəqil Azərbaycanın inkişafında mühüm rol oynamışdır. Bu gün demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu Azərbaycanın Konstitusiyasında təsbit olunmuş prinsiplər əsasında davam etdirilir. Dövlətin əsas məqsədlərindən biri vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının qorunması, qanunun aliliyinin təmin edilməsi və ölkənin davamlı inkişafı üçün şərait yaratmaqdır.
Nəticə olaraq, Heydər Əliyevin bu tarixi fikri Azərbaycanın dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərini özündə əks etdirir. Demokratik idarəçilik, hüququn aliliyi və dünyəvilik müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik modelinin mühüm dayaqlarıdır. Bu prinsiplərin qorunması və inkişaf etdirilməsi güclü dövlətin və hüquqları təmin olunan vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Emil Tağıyev
YAP Xaçmaz rayon təşkilatının sədri