Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyim tələbləri və ideoloji təhlükəsizliyin təmin olunması - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında səsləndirdiyi fikirlərdə ideoloji təhlükəsizliyin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və gənc nəslin zərərli təsirlərdən müdafiə olunması məsələləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, sosial şəbəkələrin geniş yayılması və müxtəlif ideoloji təsir vasitələrinin artması cəmiyyət qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Bu şəraitdə təhsil müəssisələrinin üzərinə düşən əsas vəzifələrdən biri savadlı, vətənpərvər, milli kimliyinə bağlı və müstəqil düşüncə qabiliyyətinə malik gənc nəslin yetişdirilməsidir.

Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, ideoloji təhlükəsizlik fiziki təhlükəsizlik qədər mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin müstəqilliyinin, suverenliyinin və milli maraqlarının qorunması yalnız siyasi və iqtisadi tədbirlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda cəmiyyətin maarifləndirilməsini, milli düşüncənin gücləndirilməsini və gənclərin zərərli ideoloji təsirlərdən qorunmasını tələb edir. Bu baxımdan təhsil sistemi cəmiyyətin ideoloji dayanıqlılığının möhkəmləndirilməsində, milli-mənəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə çatdırılmasında və sağlam dünyagörüşünün formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır.
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanların geyim forması ilə bağlı müəyyən edilmiş tələblər məktəbdə vahid yanaşmanın formalaşdırılmasına, nizam-intizamın möhkəmləndirilməsinə və şagirdlər arasında bərabərliyin təmin edilməsinə xidmət edir. Məktəb yalnız biliklərin öyrədildiyi məkan deyil, həm də uşaqların ictimai davranış qaydalarını mənimsədiyi, kollektivdə yaşamağı öyrəndiyi və şəxsiyyət kimi formalaşdığı mühüm sosial mühitdir. Buna görə də məktəbli geyimi ilə bağlı qaydalar təhsil prosesinin təşkili, məktəb mədəniyyətinin qorunması və şagirdlərdə məsuliyyət hissinin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.
Vahid məktəbli formasının tətbiqi şagirdlər arasında ailələrin maddi imkanları ilə bağlı fərqlərin zahiri görünüşdə qabardılmasının qarşısını almağa, kollektivə aidlik hissini gücləndirməyə və təhsilalanların diqqətini əsas məqsədə — bilik əldə etməyə yönəltməyə kömək edir. Eyni zamanda, geyim qaydalarına riayət etmək uşaqlarda intizam, məsuliyyət, səliqə və ümumi qaydalara hörmət kimi keyfiyyətlərin formalaşmasına şərait yaradır. Bu tələblərin həyata keçirilməsi zamanı məktəbin, müəllimlərin və valideynlərin qarşılıqlı əməkdaşlığı, şagirdlərin hüquq və mənafelərinin qorunması əsas prinsiplərdən biri olmalıdır.
Təhsilverənlər üçün müəyyən edilən geyim tələbləri də məktəblərdə vahid işgüzar mühitin yaradılmasına xidmət edir. Müəllimin xarici görünüşü onun peşəkarlığının yeganə göstəricisi olmasa da, pedaqoji fəaliyyətə münasibətini və məktəb mühitinə hörmətini ifadə edən amillərdən biridir. Sadə, təmiz, səliqəli və işgüzar üslubda geyim müəllimin dərs prosesində rahat fəaliyyət göstərməsinə, şagirdlərin diqqətinin tədrisə yönəlməsinə və məktəbdə peşəkar münasibətlərin möhkəmlənməsinə kömək edir. Bununla yanaşı, geyim müəllimin əmək funksiyalarının icrasına mane olmamalı və tədris olunan fənnin xüsusiyyətlərinə uyğun olmalıdır.
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində ümumi təhsil sahəsində millilik və dünyəvilik prinsiplərinə xüsusi yer verilir. Dünyəvi təhsil sistemi uşaqların müxtəlif bilik sahələrini öyrənməsinə, sərbəst düşüncə qabiliyyətinin inkişafına və cəmiyyətdə fərqli dünyagörüşlərinə hörmətlə yanaşmasına şərait yaradır. Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması ilə dünyəvilik prinsipi bir-birinə zidd deyil. Əksinə, onların uzlaşdırılması milli kimliyinə bağlı, müasir biliklərə yiyələnən, vətənpərvər və məsuliyyətli vətəndaşların yetişdirilməsi üçün mühüm zəmin yaradır.
Geyimlə bağlı qaydaların tətbiqində uşaqların hüquqlarının qorunması, dini etiqad azadlığına hörmət və qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təhsil müəssisələrində hər bir şagirdə bərabər münasibət göstərilməli, ayrı-seçkiliyə yol verilməməli və qaydaların məqsədi uşaqlara aydın şəkildə izah olunmalıdır. Valideynlərin uşaqların tərbiyəsində rolu, məktəbin maarifləndirici fəaliyyəti və müəllimlərin nümunəvi davranışı sağlam təhsil mühitinin formalaşmasına kömək edir. Belə yanaşma məktəbdə qarşılıqlı hörmətin möhkəmlənməsinə və uşaqların hərtərəfli inkişafına xidmət edir.
Nəticə etibarilə, dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyim tələblərinin tətbiqi məktəbdaxili nizam-intizamın gücləndirilməsi, sosial bərabərliyin qorunması və işgüzar təhsil mühitinin yaradılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu proses normativ hüquqi aktlara uyğun, ardıcıl və ədalətli şəkildə həyata keçirilməli, uşaqların hüquq və mənafeləri daim diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. Əsas məqsəd yalnız vahid geyim qaydalarına əməl olunması deyil, eyni zamanda savadlı, milli-mənəvi dəyərlərə bağlı, dünyəvi prinsiplərə hörmət edən və müasir çağırışlara hazır gənc nəslin formalaşdırılmasıdır.

Rövşən Qasımov,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi