Keyfiyyətli təhsil mühitinin və peşəkar məsuliyyətin əsas göstəriciləri - ŞƏRH

Təhsil müəssisələrində nizam-intizamın və təşkilati mühitin gücləndirilməsi, təhsilalanların və təhsilverənlərin müəyyən edilmiş geyim qaydalarına riayət etməsi müasir təhsil siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu məsələlərə yalnız zahiri görünüş və gündəlik qaydalar çərçivəsində yanaşmaq düzgün olmaz. Çünki nizam-intizam, geyim mədəniyyəti, məsuliyyət və peşəkar davranış bir-birini tamamlayan, təhsil müəssisəsinin ümumi fəaliyyətinə, nüfuzuna və tərbiyə mühitinə birbaşa təsir göstərən amillərdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin 2 oktyabr 2026-cı il tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin qarşısında duran strateji vəzifələr, milli dövlətçilik dəyərlərinin qorunması və ideoloji təhlükəsizliyin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının çıxışında diqqətə çatdırılan məsələlər müasir dövrdə savadlı, milli-mənəvi dəyərlərə bağlı, məsuliyyətli və sağlam dünyagörüşünə malik nəslin yetişdirilməsinin vacibliyini bir daha ön plana çıxarır. Bu yanaşma təhsil müəssisələrinin üzərinə düşən vəzifələrin əhəmiyyətini də artırır.

Müasir dünyada informasiya təsirlərinin, yanlış məlumatların və müxtəlif ideoloji təxribat cəhdlərinin artdığı bir şəraitdə təhsil müəssisələrinin əsas vəzifələrindən biri uşaqların düzgün dünyagörüşünün formalaşdırılması, onlarda milli-mənəvi dəyərlərə hörmət, məsuliyyət, intizam və vətəndaşlıq mövqeyinin inkişaf etdirilməsidir. Bu məqsədə nail olmaq üçün yalnız nəzəri biliklərin verilməsi kifayət etmir. Təhsil müəssisəsində yaradılan gündəlik mühit, pedaqoji kollektivin davranışı, daxili qaydalara münasibət və böyüklərin şəxsi nümunəsi də uşaqların tərbiyəsində mühüm rol oynayır. Məhz bu baxımdan təhsilalanların və təhsilverənlərin nizam-intizam qaydalarına əməl etməsi, müəyyən edilmiş geyim tələblərinə riayət göstərməsi və vahid yanaşmanın formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Sağlam təhsil mühiti ilk növbədə qaydaların hamı tərəfindən dərk olunduğu, məsuliyyətin bölüşdürüldüyü və qarşılıqlı hörmətin əsas götürüldüyü mühitdir. Burada hər bir iştirakçının öz vəzifəsini düzgün yerinə yetirməsi ümumi işin keyfiyyətinə töhfə verir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlərin müəyyən edilmiş məktəbli formasına uyğun geyinməsi məktəbdaxili intizamın qorunmasına, kollektivə aidlik hissinin güclənməsinə və sosial fərqlərin geyim vasitəsilə ön plana çıxmasının qarşısının alınmasına xidmət edir. Vahid məktəbli forması şagirdlər arasında bərabərlik və həmrəylik hissini möhkəmləndirməklə yanaşı, onların diqqətinin geyimin qiymətinə, markasına və dəbə deyil, təhsilə, biliyə və şəxsi inkişafa yönəlməsinə kömək edir. Bu, sadəcə zahiri görünüşün vahidləşdirilməsi deyil, eyni zamanda uşaqlarda intizam, məsuliyyət və ümumi qaydalara hörmət vərdişlərinin formalaşdırılmasıdır. Təhsilalanlardan tələb olunan bu məsuliyyət təhsilverənlərin öz fəaliyyətində də öz əksini tapmalıdır. Müəllimin geyimi onun peşəkar mövqeyini, təmsil etdiyi təhsil müəssisəsinə münasibətini və pedaqoji fəaliyyətə verdiyi dəyəri ifadə edən amillərdən biridir. Səliqəli, təmiz, sadə və işgüzar geyim üslubu təhsil mühitinə uyğunluğu, peşəkarlığı və davranış mədəniyyətini nümayiş etdirir. Eyni zamanda, müəllimin xarici görünüşü, danışıq tərzi, uşaqlarla ünsiyyəti və gündəlik davranışı onun pedaqoji nüfuzunun formalaşmasına təsir göstərir.Müəllim uşaqlara yalnız sözlə deyil, öz davranışı ilə də nümunə olur. Əgər şagirddən müəyyən edilmiş geyim qaydalarına riayət etmək tələb edilirsə, təhsilverənin də öz peşəsinə uyğun geyim mədəniyyətinə sahib olması vacibdir. Qaydalara münasibətdə ardıcıllıq, tələbkarlıq və ədalətlilik təhsil müəssisəsində sağlam təşkilati mühitin formalaşmasının əsas şərtlərindəndir. Hər bir tələb ilk növbədə onu irəli sürən şəxsin davranışında görünməli, şəxsi nümunə ümumi məsuliyyətin formalaşmasına xidmət etməlidir.

Mən bir təhsil müəssisəsinin rəhbəri kimi hesab edirəm ki, nizam-intizamın təmin olunması ilk növbədə rəhbərin özündən başlayır. Rəhbər yalnız qaydaları müəyyənləşdirən, tapşırıqlar verən və onların icrasına nəzarət edən şəxs deyil. O, eyni zamanda, kollektivin davranışına, işə münasibətinə və peşəkar mədəniyyətinə nümunə göstərən insandır. Rəhbərin tələbkarlığı şəxsi məsuliyyəti, ardıcıllığı və nümunəvi davranışı ilə tamamlandıqda kollektivdə daha güclü intizam və qarşılıqlı hörmət mühiti yaranır. Naxçıvan şəhəri 10 saylı körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri olaraq mən də rəhbərlik etdiyim müəssisədə daxili nizam-intizam qaydalarının qorunmasına, səliqə-sahmana, peşə etikası normalarına və müvafiq geyim tələblərinə əməl olunmasına xüsusi diqqət yetirirəm. Mənim üçün əsas prinsiplərdən biri odur ki, kollektivdən tələb etdiyim qaydalara ilk növbədə özüm əməl etməliyəm. Çünki rəhbərin şəxsi nümunəsi onun sözlərinin təsir gücünü artırır və kollektivdə məsuliyyətli münasibətin formalaşmasına şərait yaradır.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində bu məsələ daha böyük tərbiyəvi əhəmiyyət daşıyır. Çünki hər bir uşağın şəxsiyyətinin, ilkin davranış vərdişlərinin və ətraf mühitə münasibətinin formalaşması erkən yaşlardan başlayır. Uşaqlar böyüklərin davranışlarını müşahidə edir, onların hərəkətlərindən nümunə götürür və gördüklərini öz gündəlik münasibətlərində əks etdirirlər. Buna görə də tərbiyəçi-müəllimin səliqəli görünüşü, mədəni davranışı, intizamlı fəaliyyəti və uşaqlara münasibəti təlim-tərbiyə prosesinin ayrılmaz hissəsidir. Bağçada nizam-intizamın qorunması yalnız geyim qaydaları ilə məhdudlaşmır. İş vaxtına riayət olunması, vəzifə öhdəliklərinin məsuliyyətlə yerinə yetirilməsi, uşaqların təhlükəsizliyinə və sağlamlığına diqqət göstərilməsi, kollektiv daxilində etik münasibətlərin qorunması, təmizlik və səliqəyə əməl olunması vahid təşkilati mədəniyyətin əsasını təşkil edir. Bu məsələlərin hər biri uşaqların sağlam inkişafına, valideynlərin müəssisəyə etimadına və kollektivin fəaliyyətinin səmərəliliyinə təsir göstərir.

Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı vahid tələblərin müəyyənləşdirilməsi də bu istiqamətdə mühüm addımdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 6 oktyabr 2026-cı il tarixli 325 nömrəli qərarı ilə dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblər təsdiq edilmişdir. Həmin tələblər məktəblərdə işgüzar geyim mədəniyyətinin formalaşdırılmasına və vahid yanaşmanın təmin edilməsinə yönəlib. Bu hüquqi çərçivə göstərir ki, geyim mədəniyyəti təhsil mühitində peşəkarlıq və təşkilati intizamla əlaqəli məsələlərdən biridir. Eyni zamanda, hər bir təhsil müəssisəsində müvafiq qaydalar onun hüquqi statusu və fəaliyyət sahəsi nəzərə alınmaqla tətbiq edilməlidir. Ümumi təhsil məktəbləri üçün müəyyən edilən geyim tələbləri ilə məktəbəqədər təhsil müəssisələrində qüvvədə olan qaydalar fərqləndirilməli, rəhbərlik və nəzarət fəaliyyəti müvafiq normativ hüquqi aktlara əsaslanmalıdır. Təhsilalanların və təhsilverənlərin geyim qaydalarına əməl etməsi, daxili nizam-intizamın qorunması və təşkilati mühitin gücləndirilməsi bir-birindən ayrı məsələlər deyil. Bunların hamısı təhsilin keyfiyyətinə, uşaqların tərbiyəsinə, kollektivin məsuliyyətinə və müəssisənin ictimai nüfuzuna xidmət edir. Bu istiqamətdə uğur əldə etmək üçün qaydalar aydın olmalı, onların tətbiqində ardıcıllıq qorunmalı və rəhbərlər ilk növbədə öz davranışları ilə nümunə göstərməlidirlər. Əminəm ki, sağlam təhsil mühiti yalnız yazılı qaydalarla formalaşmır. Bu mühit hər bir təhsil işçisinin məsuliyyəti, rəhbərin prinsipial mövqeyi, kollektivin birgə fəaliyyəti və uşaqlara göstərilən düzgün nümunə əsasında yaranır. Biz uşaqlara intizamı, səliqəni, məsuliyyəti və qaydalara hörməti aşılayırıqsa, bu dəyərləri ilk növbədə öz həyatımızda və fəaliyyətimizdə nümayiş etdirməliyik. Təhsil müəssisələrində nizam-intizamın və təşkilati mühitin gücləndirilməsi, təhsilalanların müəyyən edilmiş məktəbli formasına, təhsilverənlərin isə müvafiq peşəkar geyim tələblərinə əməl etməsi sağlam və keyfiyyətli təhsil mühitinin formalaşdırılmasının vacib şərtlərindəndir. Bu, yalnız geyim məsələsi deyil, təhsilə, peşəyə, kollektivə və cəmiyyətə hörmətin ifadəsidir. Bir rəhbər kimi mən də ilk növbədə özümün qaydalara əməl etməsini, davranışımla kollektivimə nümunə göstərməyi və rəhbərlik etdiyim müəssisədə nizam-intizamın davamlı şəkildə qorunmasını əsas vəzifələrimdən biri hesab edirəm. Çünki intizamın gücü yalnız qoyulan tələblərdə deyil, həmin tələblərə hamıdan əvvəl əməl edən insanların şəxsi nümunəsindədir.

Səriyyə Əhmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı “Babək məhəlləsi 8” ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının sədri,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü